Bazı Alternatif Yem Kaynaklarının Besin Maddesi Kompozisyonları ve Potansiyel Yem Değerlerinin Belirlenmesi

Ekrem Sezer Doğan; Figen Kırkpınar

doi:10.29185/hayuretim.1818361

EN TR

Determination of Nutrient Composition and Potential Feed Value of Some Alternative Feed Sources

Öz

Objective: This research was conducted to determine the nutrient contents, in vitro metabolic energy and potential feed values of some alternative feed sources and to determine their usability in animal nutrition. Materials and Methods: In this study, a total of 14 feed samples were divided into 3 groups, and 5 replicates of each feed were analyzed. These were: energy-rich alternative feeds group (biscuit-wafer crumbs, rice crumbs, and bulgur crumbs), protein feeds group (hazelnut meal, high-protein dried soluble distilled cereals (HP-DDGS), dried yeast, corn germ meal, flaxseed meal, high-protein sunflower seed meal (HP-ATK), lentil crumb, and chickpea crumbs), and other feeds group (rice bran, olive meal, and lentil bran). Dry matter (DM), crude ash (CA), ether extract (EE), crude protein (CP), starch, sugar, crude fiber (CF), neutral detergent fiber (NDF), acid detergent fiber (ADF) and acid detergent lignin (ADL) and crude protein digestibility (DCP). Metabolic energy values were determined for poultry (MEP) and ruminants (MER). Results: In alternative energy, protein and other feed sources, significant differences were found between raw nutrient contents, in vitro metabolic energy and potential feed values (P<0.0001). The highest MEP value was determined in biscuit-wafer crumb and the highest MER value was determined in cracked bulgur among alternative energy feeds. The highest CP values were determined in HP-DDGS, dry yeast and HP-SSM and the highest DCP values were detected in corn germ meal, dried yeast and lentil crumb among alternative protein feeds. The highest MEP, MER and DCP value were found in rice bran, while the highest CP value was found in lentil bran among other alternative feed sources. Conclusion: Considering the significant levels of nutrient content of the examined feed sources, it was concluded that they can be recommended as alternative feed sources in the nutrition of farm animals.

Anahtar Kelimeler

Alternative feed sources, animal nutrition, protein digestibility, feed value.

Proje Numarası

23965

Bazı Alternatif Yem Kaynaklarının Besin Maddesi Kompozisyonları ve Potansiyel Yem Değerlerinin Belirlenmesi

Öz

Amaç: Bu araştırma; bazı alternatif yem kaynaklarının ham besin maddesi içerikleri, in vitro metabolik enerji ve potansiyel yem değerleri ile hayvan beslemede kullanılabilirliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metot: Çalışmada; toplam 14 yem örnekleri 3 gruba ayrılmış ve her yemin 5 tekerrürü analiz edilmiştir. Bunlar; enerjili alternatif yemler grubu (bisküvi-gofret kırığı, pirinç kırığı ve bulgur kırığı), proteinli yemler grubu (fındık küspesi, yüksek proteinli kurutulmuş çözünürlü damıtık tahıl (YP-DDGS), kuru maya, mısır özü küspesi, keten tohumu küspesi, yüksek proteinli ayçiçek tohumu küspesi (YP-ATK), mercimek kırığı ve nohut kırığı), diğer yemler grubu (pirinç kepeği, zeytin küspesi ve mercimek kepeği) olarak düzenlenmiştir. Yem örneklerinin kuru madde (KM), ham kül (HK), ham yağ (HY), ham protein (HP), nişasta, şeker, ham selüloz (HS), nötr deterjan lif (NDF), asit deterjan lif (ADF) ve asit deterjan lignin (ADL) içerikleri ile sindirebilir ham protein (SHP) düzeyleri belirlenmiştir. Metabolik enerji değerleri kanatlı hayvanlar (MEK) ve ruminant hayvanlar (MER) için hesaplanmıştır. Bulgular: Alternatif enerji, protein ve diğer yem kaynaklarında; ham besin maddesi içerikleri, in vitro metabolik enerji ve potansiyel yem değerleri arasında önemli farklılıklar bulunmuştur (P<0.0001). Alternatif enerji yemlerinde; en yüksek MEK değeri bisküvi-gofret kırığında ve en yüksek MER değeri bulgur kırığında tespit edilmiştir. Alternatif protein yemleri içerisinde en yüksek HP değerine sahip hammaddeler sırasıyla; YP-DDGS, kuru maya ve YP-ATK olarak belirlenmiştir. En yüksek SHP değerleri mısır özü, kuru maya ve mercimek kırığında saptanmıştır. Diğer alternatif yem kaynakları arasında en yüksek MEK, MER ve SHP değeri pirinç kepeğinde saptanırken en yüksek HP değeri mercimek kepeğinde bulunmuştur. Sonuç: İncelenen yem kaynaklarının önemli düzeylerde besin maddesi içerikleri dikkate alındığında çiftlik hayvanlarının beslenmesinde alternatif yem kaynakları olarak önerilebileceği kanısına varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Alternatif yem kaynakları, hayvan besleme, protein sindirebilirliği, yem değeri.

Destekleyen Kurum

Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü

Proje Numarası

23965

Teşekkür

Bu çalışmayı 23965 Proje Numarası ile destekleyen Ege Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Koordinatörlüğü’ne teşekkürlerimizi sunarız.

Kaynakça

Adak, M. S., Kayan, N., & Benlioğlu, B. 2015. Yemeklik tane baklagiller üretiminde değişimler ve yeni arayışlar. Türkiye Ziraat Mühendisliği VIII. Teknik Kongresi. 387-400. Ankara, Türkiye.
Adeola, O., & Zhai, H. 2012. Metabolizable energy value of dried corn distiller’s grains and corn distillers grains with solubles for 6-week-old broiler chickens. Poultry science, 91(3), 712-718. https://doi.org/10.3382/ps.2011-01889
Anonim, 2022, Türkiye Nohut ve Mercimek Ekiliş Üretim Verim ve TMO Alımları, TMO, Ankara.https://www.tmo.gov.tr/Upload/Document/istatistikler/tablolar/9nohuteuva,https://www.tmo.gov.tr/Upload/Document/istatistikler/tablolar/8mercimekeuva.pdf (Erişim Tarihi: 11 Kasım 2024).
AOAC. 1990. Official Methods of Analysis. Association of Official Analytical Chemists, Gaithersburg, MD, USA.
AOAC. 1997. Association of Official Analytical Chemists. Official Methods of Analysis.16th 362 ed, 363 Washington, DC, USA.
Ataei, A. H., 2023. Katı kültür fermantasyonu uygulamasının zeytin küspesinin besin madde kompozisyonu üzerine etkileri. Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Zootekni Anabilimdalı, İzmir.
Babatunde, O. O., Park, C. S., & Adeola, O. 2021. Nutritional potentials of a typical feed ingredients for broiler chickens and pigs. Animals, 11(5), 1196. https://doi.org/10.3390/ani11051196
Burucu D. 2021. Ürün Raporu Nohut 2021, Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü, Ankara. https://arastirma.tarimorman.gov.tr (Erişim Tarihi: 25 Ekim 2023).
Carrapiso, A. I., García, A., Petrón, M. J., & Martín, L. 2013. Effect of talc and water addition on olive oil quality and antioxidants. European Journal of Lipid Science and Technology, 115(5), 583-588. https://doi.org/10.1002/ejlt.201200252
Cerisuelo A., & Calvet, S. 2020. La Alimentación En Producción İntensiva De Animales Monogástricos: Un Elemento Clave Para Reducir Su İmpacto Ambiental. ITEA, Información Técnica Económica Agraria, 116(5):483-506. https://doi.org/10.12706/itea.2020.039

CVB. 2018. Feed Table 2018 Chemical Composition and Nutritional Values of Feedstuffs, 378-480 pp. https://.cvbdiervoeding.nl (Erişim Tarihi: 21 Ekim 2024).
Danek-Majewska, A., Kwiecień, M., Samolińska, W., Winiarska-Mieczan, A., & Kiczorowska, B. 2023. Effect of soybean meal substitution with raw chickpea (Cicer arietinum L.) seeds on growth performance, selected carcass traits, blood parameters, and bone quality in male broilers. Annals of Animal Science, 23(1), 141-154. https://doi.org/10.2478/aoas-2022-0052
Dilelis, F., Gomes, A. V. D. C., Lima, C. A. R. D., Corrêa, D. C. B., & Reis, T. L. 2019. Metabolizable energy of rice bran, cottonseed meal and wheat bran for slow-growing broilers at two ages. Ciência Animal Brasileira, 20, e46537. https://doi.org/10.1590/1089-6891v20e-46357
FAO. 2014. Fisheries and Aquaculture Information and Statistics Service, 50-62.
Fernandez M. L. P. 2018. Unlocking The Potential of Agro-Industrial By- Products, https://www.farm4trade.com/agro-industrial-by-products/ (Erişim tarihi: 15 Eylül 2024).
Gebert, R. R., dos Reis, J. H., Fortuoso, B. F., Galli, G. M., Boiago, M. M., Paiano, D., Kempka, A. P., Baldissera, M. D., & Da Silva, A. S. 2020. Biscuit residue in the nutrition of laying hens: Effects on animal health, performance and egg quality. Acta Scientiae Veterinariae, 48. https://doi.org/10.22456/1679-9216.101586
Gençoğlu, H., Deniz, G., Orman, A., & Türkmen, İ. İ. 2011. Broyler rasyonlarında fındık küspesinin kullanılma olanaklarının araştırılması. Uludağ Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 30(1), 29-3.
Goering, H. K., & Van Soest, P. J., 1970. Forage Fiber Analyses (Apparatus, Reagents, Procedures, and Some Applications) (No. 379). US Agricultural Research Service
Gonzaga, L. S., Lana, S. R. V., Lana, G. R. Q., Barros, R. F. J., Alves Leão1, A. P., & Santos, D. S., 2020, Wafer-Type Biscuit Waste in Meat-Quail Diets. Ciência Animal Brasileira, 21, e-55943. https://www.scielo.br/j/cab/a/ N8jdMxZ9ySZM7CJ67BTtQfk/?lang=en# (Erişim Tarihi: 16 Eylül 2024)
Gülaç Z. N. 2021. Ürün Raporu Mercimek, Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü, Ankara. https://arastirma.tarimorman.gov.tr (Erişim Tarihi: 25 Ekim 2024).
Herrero, M., Thornton, P. K., Notenbaert, A. M., Wood, S., Msangi, S., Freeman, H. A., Bossio, D., Dixon, J., Peters, M., Van De Steeg, J., Lynam, J., Parthasarathy Rao, P., Macmıllan, S., Gerard, B., Mcdermott, J., Seré, C., & Rosegrant, M. 2010. Smart investments in sustainable food production: revisiting mixed crop-livestock systems. Science, 327(5967), 822-825. https://doi.org/10.1126/science.1183725
Heuzé, V., Tran, G., Nozière, P., Lessire, M., & Lebas, F., 2018, Linseed meal. Feedipedia, a programme by INRAE, CIRAD, AFZ and FAO (Erişim Tarihi: 31 Ağustos 2023).
Hossain, M. M., Park, J. W., Nyachoti, C. M., & Kim, I. H. 2016. Effects of extracted rice bran supplementation on growth performance, nutrient digestibility, diarrhea score, blood profiles, and fecal microbial shedding in comparison with apramycin (antibiotic growth promoter) in weanling pigs. Canadian Journal of Animal Science, 96(4), 495-503. https://doi.org/10.1139/cjas-2016-0014
IFIF. 2019, What Is The Global Feed Industry, International Feed Industry Federation Factsheet; International Feed Industry Federation (IFIF), Wiehl, Germany,https://ifif.org/wp-content/uploads/2019/06/IFIF-Fact-Sheet- October-11th-2019.pdf (Erişim tarihi: 11 Ekim 2023).
INRA. 2004, Tables De Composition Et De Valeur Nutritive Des Matières Premières Destinées Aux Animaux D’élevage: Porc, Volailles, Bovins, Ovins, Caprins, Lapins, Chevaux, Poissons. In: Sauvant D., Perez. M., Tran G. (Eds), 2ème Edition Revue Et Corrigée. INRA Editions, Paris, 301p.
İpçak, H. H., Özüretmen, S., Alçiçek, A., & Özelçam, H. 2018. Alternatif Protein Kaynaklarının Hayvan Beslemede Kullanım Olanaklarıç Hayvansal Üretim, 59(1):51-58. https://doi.org/10.29185/hayuretim.343285
Karadağ, E., 2021. Alternatif yem hammaddesi olarak gıda endüstrisi yan ürünlerinin, besin madde özelliklerinin farklı analiz yöntemleriyle saptanması. Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi.
Lassaletta, L., Estellés, F., Beusen, A. H., Bouwman, L., Calvet, S., Van Grinsven, H. J., Doelman, J. C., Stehfest, E., Uwizeye, A., & Westhoek, H. 2019. Future global pig production systems according to the Shared Socioeconomic Pathways.Science of the Total Environment, 665, 739-751. https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2019.02.079.
Leinonen, I., & Kyriazakis, I. 2016. How can we improve the environmental sustainability of poultry production? Proceedings of the Nutrition Society, 75(3), 265-273.https://doi.org/10.1017/S0029665116000094.
Meloche, K. J., Kerr, B. J., Billor, N., Shurson, G. C., & Dozier III, W. A. (2014). Validation of prediction equations for apparent metabolizable energy of corn distillers dried grains with solubles in broiler chicks. Poultry science, 93(6), 1428-1439. https://doi.org/10.3382/ps.2013-03712
Naumann, C., & Bassler R. 1993. Method Book. B III. The Chemical Analysis of Feds. VDLUFA-Verlag, Darmstadt.
Niyonshuti, E., 2021, Soğuk Pres Yöntemi ile Elde Edilen Bazı Küspelerin Besin Maddesi Kompozisyonunun ve Potansiyel Yem Değerinin Belirlenmesi, Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, İzmir.
Nunes, R. V., Rostagno, H. S., Albino, L. F. T., Gomes, P. C., & Toledo, R. S. (2001). Composição bromatológica, energia metabolizável e equações de predição da energia do grão e de subprodutos do trigo para pintos de corte. Revista Brasileira de Zootecnia, 30, 785-793. https://doi.org/10.1590/S1516-35982001000300025
Olajide, R., & Oyegunle, O. O. 2019. Effects of graded levels of biscuit dough waste meal as replacement for maize in broiler starter diet on performance and blood indices. Nigerian Journal of Animal Science, 21(2), 223-230.
Patsios, S. I., Dedousi, A., Sossidou, E. Ν., & Zdragas, A. 2020. Sustainable animal feed protein through the cultivation of Yarrowia lipolytica on agro-industrial wastes and by-products. Sustainability, 12(4), 1398. https://doi.org/10.3390/su12041398
Pehlivanoğlu, S. 2019. Kanatlı Beslemede Kullanılan Bazı Yem Hammaddelerinin Kimyasal ve Near Infrared Reflektans Spektroskopi (Nırs) Yöntemi ile Besin Madde Kompozisyonlarının Belirlenmesi, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Yüksek Lisans Tezi, Isparta
Rausch, K. D., & Eckhoff, S. R. 2015. Maize: Wet Milling. Encyclopedia of Food Grains: Second Edition (2nd ed., Vol. 3-4). Elsevier Ltd.
Rostagno, H. S., Albino, L. F. T., Hannas, M. I., Donzele, J. L., Sakomura, N. K., & Perazzo, F. G., 2017, Tabelas Brasileiras Para Aves E Suínos: Composição De Alimentos E Exigências Nutricionais. 4. ed. Viçosa (MG): Universidade Federal de Viçosa, Portuguese, 488p.
Salur, Z., 2021, Bisküvi Sanayisi Artık/Yan Ürünlerinin Ekstrüde Çerez Gıda Üretiminde Kullanımı, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Gıda Mühendisliği Anabilimdili dalı, Yüksek Lisans Tezi.
SAS Institute. 2000. JMP: Statistics and Graphics Guide. Version 5.0. SAS Institute Inc., Cary, 470 NC.
Sharif, M. K., Butt, M. S., Anjum, F. M., & Khan, S. H. 2014. Rice bran: a novel functional ingredient. Critical reviews in food science and nutrition, 54(6), 807-816. https://doi.org/10.1080/10408398.2011.608586
Suehs, B. A., & Gatlin III, D. M. 2022. Evaluation of a Commercial High‐Protein Distiller’s Dried Grain with Solubles (HP‐DDGS) Product in the Diet of Juvenile Nile Tilapia (Oreochromis niloticus). Aquaculture Nutrition, 2022(1), 1648747. https://doi.org/10.1155/2022/1648747
Tallentire, C. W., Mackenzie, S. G., & Kyriazakis, I. 2017. Environmental impact trade-offs in diet formulation for broiler production systems in the UK and USA. Agricultural Systems, 154, 145-156. https://doi.org/10.1016/j.agsy.2017.03.018
TSE, Türk Standartları Enstitüsü. 2004. Hayvan yemleri-metabolik enerji tayini (kimyasal metot 494), TSE No: 9610, Ankara.
Tübi̇tak MAM. 2015. Zeytin sektörü atıklarının yönetimi projesi, çevre ve şehircilik bakanlığı, https://webdosya.csb.gov.tr/db/zeytinay/webmenu/ webmenu15700.pdf (Erişim tarihi: 24 Mart 2023).
Vital Grain, 2023, Hammadde Besin Değerleri, https://www.vitalgrain.com.tr/ Urunler/Hammadde-Besin-Degerleri, (Erişim Tarihi: 13 Kasım 2024).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hayvan Besleme

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ekrem Sezer Doğan
0000-0002-1133-8213
Türkiye

Figen Kırkpınar ^*
0000-0002-2018-755X
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

5 Kasım 2025

Kabul Tarihi

23 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 66 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.29185/hayuretim.1818361

IZ

https://izlik.org/JA57YY24TD

APA

Doğan, E. S., & Kırkpınar, F. (2025). Bazı Alternatif Yem Kaynaklarının Besin Maddesi Kompozisyonları ve Potansiyel Yem Değerlerinin Belirlenmesi. Journal of Animal Production, 66(2), 178-189. https://doi.org/10.29185/hayuretim.1818361

AMA

1.Doğan ES, Kırkpınar F. Bazı Alternatif Yem Kaynaklarının Besin Maddesi Kompozisyonları ve Potansiyel Yem Değerlerinin Belirlenmesi. Journal of Animal Production. 2025;66(2):178-189. doi:10.29185/hayuretim.1818361

Chicago

Doğan, Ekrem Sezer, ve Figen Kırkpınar. 2025. “Bazı Alternatif Yem Kaynaklarının Besin Maddesi Kompozisyonları ve Potansiyel Yem Değerlerinin Belirlenmesi”. Journal of Animal Production 66 (2): 178-89. https://doi.org/10.29185/hayuretim.1818361.

EndNote

Doğan ES, Kırkpınar F (01 Aralık 2025) Bazı Alternatif Yem Kaynaklarının Besin Maddesi Kompozisyonları ve Potansiyel Yem Değerlerinin Belirlenmesi. Journal of Animal Production 66 2 178–189.

IEEE

[1]E. S. Doğan ve F. Kırkpınar, “Bazı Alternatif Yem Kaynaklarının Besin Maddesi Kompozisyonları ve Potansiyel Yem Değerlerinin Belirlenmesi”, Journal of Animal Production, c. 66, sy 2, ss. 178–189, Ara. 2025, doi: 10.29185/hayuretim.1818361.

ISNAD

Doğan, Ekrem Sezer - Kırkpınar, Figen. “Bazı Alternatif Yem Kaynaklarının Besin Maddesi Kompozisyonları ve Potansiyel Yem Değerlerinin Belirlenmesi”. Journal of Animal Production 66/2 (01 Aralık 2025): 178-189. https://doi.org/10.29185/hayuretim.1818361.

JAMA

1.Doğan ES, Kırkpınar F. Bazı Alternatif Yem Kaynaklarının Besin Maddesi Kompozisyonları ve Potansiyel Yem Değerlerinin Belirlenmesi. Journal of Animal Production. 2025;66:178–189.

MLA

Doğan, Ekrem Sezer, ve Figen Kırkpınar. “Bazı Alternatif Yem Kaynaklarının Besin Maddesi Kompozisyonları ve Potansiyel Yem Değerlerinin Belirlenmesi”. Journal of Animal Production, c. 66, sy 2, Aralık 2025, ss. 178-89, doi:10.29185/hayuretim.1818361.

Vancouver

1.Ekrem Sezer Doğan, Figen Kırkpınar. Bazı Alternatif Yem Kaynaklarının Besin Maddesi Kompozisyonları ve Potansiyel Yem Değerlerinin Belirlenmesi. Journal of Animal Production. 01 Aralık 2025;66(2):178-89. doi:10.29185/hayuretim.1818361

26405

Creative Commons License Journal of Animal Production is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.

26407 26406 26408 26409 26410 26399 26411 26412 26413 26414 26415