İzmir İli Ödemiş İlçesindeki Damızlık Sığır Yetiştiricileri Birliği Üyesi İşletmelerde Sağlık Koruma Uygulamaları ve Sağlık Sorunları Üzerine Bir Araştırma
Öz
Bu çalışmanın amacı, İzmir
İli Ödemiş İlçesinde Siyah Alaca ırkı sığır yetiştiren Damızlık Sığır
Yetiştiricileri Birliği (DSYB) üyesi işletmelerde sürü büyüklüğüne göre sağlık
koruma önlemlerini, sağlık sorunlarını, sürü terk nedenlerini, sağlık ve yapay
tohumlama harcamalarını saptamaktır. Veriler, oransal örnekleme yöntemiyle
seçilmiş 92 işletme ile yapılan anketlerden elde edilmiştir. Veriler
değerlendirilirken, işletmeler, inek sayılarına göre i) 5-20 baş (55 işletme),
ii) 21-40 baş (29 işletme) ve iii) 41+ baş (8 işletme) olmak üzere üç gruba
ayrılmıştır. İncelenen işletmelerde sığırlarını sigorta ettirenlerin oranı
%14.1, tırnak bakımını yaptıranların oranı %58.7, mıknatıs yutturanların oranı
%68.5 ve boynuz köreltenlerin oranı %94.6 olarak saptanmıştır. Yetiştiricilerin %98.9’u (%85.9’u suyla,
%13’ü kuru temizlik) sağım öncesinde ineklerin memesini temizlerken, %1.1’i ise
temizlemeden sağım yapmıştır. İşletmelerin
%17.4’ü veteriner hekimlerden düzenli
olarak, %82.6’sı ise ihtiyaç halinde yararlanmaktadır. İşletmelerde son bir yılda en fazla görülen sağlık sorunu meme
hastalıkları (%50.9) olup bunu, buzağı ishali (%15.7), üreme hastalıkları
(%13.0), ayak ve bacak hastalıkları (%9.3) ve sindirim sistemi hastalıkları
(%3.7) izlemiştir. Kuru dönem mastitis tedavisi yaptıranların genel
ortalaması %81.5’tir. İnek başına veteriner, ilaç ve yapay tohumlama harcamaları
süt miktarı cinsinden, 1., 2. ve 3. grup işletmelerde sırasıyla 482, 396 ve 368
litre ve genel ortalama 445 litredir. Çalışmamızda sürü büyüklüğünün artmasıyla,
hayvanların sigortalanması, sağlık kayıtlarının tutulması, boynuz köreltme ve
tırnak bakımı yapılması, meme temizliğinde dezenfektan kullanımı, kuru dönem
mastitis tedavisi yapılması, mastitisli ineklerin en son sağılması, mastitis
aşısının yapılması, veteriner hekimlerden düzenli olarak faydalanma ve ahırın
dezenfekte edilmesi gibi uygulamalarda iyileşmeler olduğu saptanmıştır. Diğer
yandan sürü büyüklüğünün artması ile meme hastalıkları, ölü doğum oranları ve
inek başına sağlık harcamaları da azalmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akman N. 2003. Pratik Sığır Yetiştiriciliği. Türk Ziraat Mühendisleri Birliği Vakfı Yayını. Ankara.
- Alaçam E. 1997. Sığırlarda döl verimi ve sorunları. Editörler: Alaçam E, Şahal M. Sığır Hastalıkları. Medisan Yayın Serisi No: 31, Ankara, s.325-388.
- Baştan A, Salar S. 2012. Sütçü ineklerde meme başı dezenfeksiyonunun önemi. Hasad Yayıncılık Yıl: 27, 323: 40-44.
- Belge A, Çetin H, Paşa S. 2007. Süt sığırcılığında karşılaşılan sağlık sorunları ve çözüm önerileri. Türkiye Süt Sığırcılığı Kurultayı, 25-26 Ekim 2007. s. 195-208.
- Boz İ. 2013. Doğu Akdeniz Bölgesi’nde süt sığırcılığı yapan işletmelerin yapısı, sorunları ve çözüm önerileri. KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi 16(1): 24-32.
- CAFRE 2005. Dairy herd fertility. Challenge note B: The cost of replacing cows culled not-in-calf. College of Agriculture, Food & Rural Enterprise. http://www.ruralni.gov.uk/challenge_note_b_replacing_cows_dpdb.pdf (15 Mart 2012).
- DDHHS 2008a. Devlet destekli hayvan hayat sigortası genel şartları. http://www.sigortacilik.gov.tr/02YD/21TSM_5684/21.06-GenelSartlar/DDHayvanHayatSGS.doc (25 Eylül 2008).
- DDHHS 2008b. Devlet destekli hayvan hayat sigortası teknik şartları, tarife ve talimatları. http://www.sigortacilik.gov.tr/02YD/21TSM_5684/21.08-Tarifeler/2008/HayvanHayatSTSTT.doc (25 Eylül 2008).
- Elmaz Ö, Saatcı M, Özçelik Metin M, Sipahi C. 2010. Burdur İli Süt Sığırcılığı ve Özellikleri. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi, 0038-NAP-08 nolu proje.
- Erdoğan HM, Çitil M, Güneş G, Saatci M. 2004. Dairy cattle in Kars district, Turkey: I. Characteristics and Production. Turkish Journal of Veterinary and Animal Sciences 28:735-743.