Koyun ve Keçi Yetiştiriciliğinde Uygulanan Aşılar
Öz
Son yıllarda koyun ve keçi yetiştiriciliğine olan talebin artışı, bu üretim dalında ekonomik gelir kaynaklarını en iyi şekilde kullanma isteğine neden olmuştur. Asıl mesleği hayvancılık olmadığı halde bu üretim dalında başarılı olan birçok işletme sahibinin, koruyucu hekimlik adına doğru adımlar atma eğiliminde olduğu gözlenmiştir. Bu eğilimlerin başında elbette ki düzenli aşılamalar ve güncel bilgi paylaşımları gelmektedir. Teknoloji geliştikçe ülkemizde koyun ve keçilerde gözlenen başlıca hastalıklara karşı (keçi ciğer ağrısı, şap, enterotoksemi, veba, pnömoni gibi) uygulanan aşılar hakkında her gün yeni bilgilere ulaşılmaktadır. Aşı etkinliğinin en üst seviyede olması için; aşının içeriği, türü, hangi hastalıklarda kullanıldığı, saklama koşulları gibi konular giderek daha fazla önem kazanmıştır. Bu çalışmada, Türkiye’de koyun-keçilerde görülen bazı yaygın hastalıklar ile bunlara karşı uygulanan aşılar hakkında bilgiler özetlenmiştir. Son olarak da konuyla ilgili bazı teknik önerilere yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Aşı, koyunlarda aşılama, bağışıklık, bulaşıcı hastalıklar, koruyucu hekimlik
Kaynakça
- Akan E. (1992): Genel Mikrobiyoloji ve İmmünoloji Çukurova Üniversitesi, Tıp Fakültesi Yayınları, No: 16, Adana.
- Anonim (2020): https://vetkontrol.tarimorman.gov.tr/
- Alkan F. (2017): Koyunlarda Ayak Hastalıkları ve Genel Yaklaşım. 3. Koyun-Keçi Sağlığı ve Yönetimi Kongresi Bursa Türkiye, 23-32.
- Altuğ N, Özdemi̇r R, Canteki̇n Z. (2013).: Ruminantlarda Koruyucu Hekimlik: I. Aşı Uygulamaları. Erciyes Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 10 (1), 33-44.
- Arda M, Sareyyüpoğlu B. (2004): Aşıları Hazırlama Teknikleri Avantaj ve Dezavantajları. Ankara: İnkansa Matbaacılık.
- Arvas (2014): İmmün Baskılanması Olan Hastaların Aşılanması. Türk Ped Arş 2014; 49: 181-5
- Anderson D.E., Rings D.M. (2009): Current Veterinary Therapy- Food Animal Practice, 5 th Ed., Saunders Elsevier, St. Louis.
- Ayteki̇n İ , Kalınbacak A , İşler C . (2011). Ruminantlarda Kullanılan Aşılar ve Önemi . Yüzüncü Yıl Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi , 22 (1) , 59-64 .
- Batmaz H. (2013): Bakteriyel enfeksiyonlar, Viral enfeksiyonlar, aşılama programları. Koyun ve Keçilerin İç Hastalıkları.1.Baskı. İstanbul: Nobel Tıp Kitabevleri, ss.199-247, 48-74, 338-39.
- Batmaz H. (2019) : Koyun ve Keçilerin İç Hastalıkları, Semptomdan Tanıya, Tanıdan Sağaltıma, Genişletilmiş 2. Baskı, Nobel Kitabevi, Ankara, ss. 207-220, 244-246, 248-250, 271-273.