Kronik Hastalıklarda Hayvan Destekli Terapi

Rahşan Çevik Akyıl; Beyza Nur Şengül

doi:10.54189/hbd.1065987

Kronik Hastalıklarda Hayvan Destekli Terapi

Öz

Kronik hastalıklar hem ülkemizde hem de dünyada giderek artmakta olan 21. yüzyılın en önemli sağlık sorunlarından biridir. Kronik hastalıklar yaşam boyu bakım gerektiren, kişilerin yaşam kalitesini etkileyen çoğu zaman ilerleyici hastalıklardır. Bu süreçte hastanın fonksiyonel yeteneklerini en üst düzeyde tutmak, hastalık ile uyumunu sağlamak ve semptomların gelişmesini önlemek için multidisipliner yaklaşımların kullanılması gerekmektedir. Hayvan destekli tedavi, insan-hayvan etkileşimine dayanan, kronik hastalıklar ve ruhsal bozukluklara bağlı fiziksel veya psikolojik sorunları olumlu yönde etkileyen alternatif bir tedavi türüdür. Dünyada giderek kullanımı artmakta olan hayvan destekli tedavi; kardiyovasküler hastalıklar, solunum hastalıkları, kanser, demans ve inme gibi kronik hastalıklarda önemli tamamlayıcı, alternatif tedavi çeşitlerinden biridir. Hayvan destekli tedavinin, sağlığın korunmasında, geliştirilmesinde, kronik hastalıkların getirdiği psikolojik, sosyal ve fiziksel yükün hafifletilmesinde önemli etkileri bulunmaktadır. Konuyla ilgili çalışmaların artırılmasına ve geliştirilmesine ihtiyaç vardır. Bu derleme ile hayvan destekli tedavi ve kronik hastalıklarda etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Abate, S, Zucconi M. ve Boxer, BA, (2011). Impact of canine-assisted ambulation on hospitalized chronic heart failure patients’ ambulation outcomes and satisfaction: A pilot study. Journal of Cardiovascular Nursing, 26, No. 3.
2. Akın S. (2013). Kronik hastalıklar ve bakım, İstanbul, Nobel Tıp Kitapevi, s.9-23.
3. Akyar İ. (2011). Demanslı hasta bakımı ve bakım modelleri, Sağlık Bilimleri Fakültesi Hemşirelik Dergisi, 79-88
4. Allen A, Blascovich J. ve Mendes WB. (2002). Cardiovascular reactivity and the presence of pets, friends, and spouses: the truth about cats and dogs. Psychosom Med. , ;64:727–739.
5. An, H.-J., & Park, S.-J. (2021). Effects of Animal-Assisted Therapy on Gait Performance, Respiratory Function, and Psychological Variables in Patients Post-Stroke. International journal of environmental research and public health, 18(11), 1-13. doi:10.3390/ijerph18115818
6. Ballarini, G. (2003). Pet therapy animals in human therapy. Conference Report Acta Bio Medica. 74: 97-100.
7. Beinotti F., Correia N., Christofoletti G. ve Borges G. (2010). Use of hippotherapy in gait training for hemiparetic post-stroke, Arq Neuropsiquiatr. 68(6):908-913.
8. Block, K. I. (2010). Cost Savings With Clinical Solutions: The Impact of Reforming Health and Health Care Economics With Integrative Therapies. Integrative Cancer Therapies, 9(2), 129–135.

9. Block, K. I. (2010). Cost Savings With Clinical Solutions: The Impact of Reforming Health and Health Care Economics With Integrative Therapies. Integrative Cancer Therapies, 9(2), 129–135.
10. Carlson, L. E., Angen, M., Cullum, J., Goodey, E., Koopmans, J., Lamont, L., . . . Bultz, B. D. (2004). High levels of untreated distress and fatigue in cancer patients. British Journol of Cancer, 90(12), 2297–2304. doi:10.1038/sj.bjc.6601887
11. Coakley, A. B., & Mahoney, E. K. (2009). Creating a Therapeutic and Healing Environment with a Pet Therapy program. Complementary Therapies in Clinical Practice, 15(3), 141–146. doi:10.1016/j.ctcp.2009.05.004
12. Cole K.M., Gawlinski A, , Steers N. ve Kotlerman J. (2007). Animal-assisted therapy in patients hospitalized with heart failure, American Journal of Critical Care.; 16: 575-588.
13. Deborah L.W. (2009). The effects of animals on human health and well-being, Journal of Social Issues, Vol. 65, No. 3,523—543.
14. Easton MR. ve Beck A. (2014). Rehabilitasyon hemşireliği. Çeviri: Dizer B. Mauk LK., Nobel Akademi:443-5.
15. Edwards NE. ve Beck AM. (2002). Animal-assisted therapy and nutrition in Alzheimer’s disease. Western Journal of Nursing Research. 24(6):697-712.
16. Fine A.H., Tedeschi P. ve Elvove E. (2014). Forward thinking: The evolving field of human–animal interactions. Handbook on Animal-Assisted Therapy Foundations and Guidelines for Animal-Assisted Interventions.
17. Friedmann, E. and Thomas, S. A. 1995. Pet ownership, social sup- port, and one year survival after acute myocardial infarction in the Cardiac Arrhythmia Suppression Trial (CAST). American Journal of Cardiology, 76: 1213–12
18. Gençer A. ve Hocaoğlu Ç. (2019). İnme Sonrası Nöropsikiyatrik Durumlar. Psikiyatride Güncel Yaklaşımlar, 11(4):419-437.
19. Gülseven B. ve Oğuz S. (2014). Dahili ve cerrahi hastalıklarda bakım. Ankara, Akademisyen Tıp Kitapevi, , s.91-104.
20. Hediger K., Thommen S., Wagner C., Gaab J. ve Hund-Georgiadis M. (2019). Efects of animal-assisted therapy on social behaviour in patients with acquired brain injury: a randomised controlled trial. Scientific Reports. 9:5831, 1-8.
21. Herzog, H. (2011). The Impact of Pets on Human Health and Psychological Well-Being: Fact, Fiction, or Hypothesis? Current Directions in Psychological Science, 20(4), 236–239. doi: 10.1177/0963721411415220
22. Hiroko F., Kumasaka T. ve Arakida M. (2019). Influence of animal assisted therapy using dog for patients with stroke and examination of nursing care, International Medical Journal 26; 2, 126-134. 9p.
23. Holleman, K., Holland, T., West, L., & Snyder, L. (2016). The Positive Outcomes for Patients Receiving Animal Assisted Therapy. The Journal of Heart and Lung Transplantation, 35, S342. doi:https://doi.org/10.1016/j.healun.2016.01.980
24. International Association of Human Animal Interaction Organizations, (2014). The IAHAIO Whitepaper, Erişim Tarihi: 20.05.21, Web adresi: https://iahaio.org/best-practice/white-paper-on-animal-assisted-interventions/.
25. İncazlı, S. B., Özer, S., & Yıldırım, Y. (2016). Rehabilitasyon Hemşireliğinde Hayvan Destekli Uygulamalar. Balıkesir Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(2), 88-93. doi:10.5505/bsbd.2016.98700
26. Kårefjärd A.ve Nordgren L. (2018). Effects of dog-assisted intervention on quality of life in nursing home residents with dementia, Scandinavian Journal of Occupational Therapy, 26:6, 433-440.
27. Krause-Parello C.A. ve Kolassa J. (2016). Pet therapy: enhancing social and cardiovascular wellness in community dwelling older adults, Journal of Community Health Nursing, 33:1, 1-10.
28. Lancet. (2020). Global burden of 369 diseases and injuries in 204 countries and territories, 1990–2019: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2019. Global Health Metrics, 396(10258), 1204-1222. doi:https://doi.org/10.1016/S0140-6736(20)30925-9
29. Lasa S., Bocanegra N. M., Alcaide R., Arratibel A., Donoso E. ve Ferriero G. (2015). Animal assisted interventions in neurorehabilitation: a review ofthe most recent literatüre. Neurología. 30(1):1-7.
30. Lee C., Kim S. ve Yong M. (2014). Effects of hippotherapy on recovery of gait and balance ability in patients with stroke. The Society of Physical Therapy Science. 26: 309–311.
31. Macauley B. L. (2006). Animal-assisted therapy for persons with aphasia: a pilot study. Journal of Rehabilitation Research & Development. 43(3), 357–366.
32. Markus DA. (2012). Complementary medicine in cancer care: Adding a therapy dog to the team, National Library of Medicine,16:289–291.
33. Matuszek S. (2010). Animal-facilitated therapy in various patient populations. Holistic Nursing Practice. 24(4), 187–203.
34. Michelle L. Y., Nancy E. E, Elizabeth R., ve Alan B. (2019). Animal-Assisted Intervention and Dementia: A Systematic Review. Clinical Nursing Research, Vol. 28(1) 9–29.
35. Moreira RL, Gubert FA. ve Sabino LMM. (2016). Assisted therapy with dogs in pediatric oncol.ogy: relatives’ and nurses’ perceptions. Revista Brasileira de Enfermagem. 69, 6, 1122-1128.
36. Morriso M. (2007) Health benefits of animal-assisted interventions Complementary Health Practice Review, 12(1), 51-62.
37. Mossello, E., Ridolfi, A., Mello, A. M., Lorenzini, G., Mugnai, F., Piccini, C., . . . Marchionni, N. (2011). Animal-assisted activity and emotional status of patients with Alzheimer's disease in day care. International psychogeriatrics, 23(6), 899–905. doi:10.1017/S1041610211000226
38. Mubanga M, Byberg L, Nowak C., Egenvall. A, Magnusson PK . Ingelsson E ve Fall T. (2017). Dog ownership and the risk of cardiovascular disease and death – a nationwide cohort study. Scientific Reports, 7: 15821
39. Müllersdorf, M., Granström, F., & Sahlqvist, L. (2010). Aspects of health, physical/leisure activities, work and socio-demographics associated with pet ownership in Sweden. Scandinavian Journal of Public Health, 38, 53–63. doi: 10.1177/1403494809344358
40. Nordgren L. ve Engström G. (2013). Animal-assisted ıntervention in dementia: effects on quality of life. Clinical Nursing Research. 23(1):7-19.
41. Nursing Interventions Classification (4th ed.), (2004). Erişim Tarihi: 30.06.2015. Web adresi: http://www.seapaonline.org/uploads/documentacion/Metodolog%C3%ADa%20Enfermera/labeldefinitions-NIC.pdf.
42. Park S, Bak A, Kim S, Nam Y, Kim Hs, Yoo D-H. ve Moon M. (2020). Animal-assisted and pet-robot ınterventions for ameliorating behavioral and psychological symptoms of dementia: a systematic review and meta-analysis. Biomedicines. 8(6):150.
43. Silva, N. B., & Oso´rio, F. L. (2018). Impact of an animal-assisted therapy programme on physiological and psychosocial variables of paediatric oncology patients. PLoS ONE, 13(4), 1-15. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0194731 adresinden alındı
44. Sonoda H, Kohnoe S., Yamazato T., Satoh Y., Morizono G., Shikata K., Morita M., Watanabe A., Morita M., Kakeji Y., Inoue F. ve Maehara Y. (2010). Colorectal cancer screening with odour material by canine scent detection, Colon, ;60:814,819.
45. Tekeli H. ve Şenol M. (2013). Nörolojik hastalıklar ve yanlış uygulamalar. Turkiye Klinikleri J Fam Med-Special Topics ;4(3).
46. Thomson, K. D. (2020). Animal-Assisted Therapy and Quality of Life in Patients with Dementia. Doctoral project, University of St Augustine for Health Sciences. doi:https://doi.org/10.46409/sr.CDZZ6449
47. Tournier I., Vives MF. ve Postal B. (2017). Animal-assisted ıntervention in dementia. Swiss Journal of Psychology, 76 (2), 51–58.
48. Trembath F. (2015). Animal-assisted intervention for people with cancer, HABRI Central Briefs, 17:1-5.
49. Turnbach A. (2014). The effect of dog-assisted therapy on cancer patients in hospice care. Mount Saint Mary College Journal of Psychology Research Proposals. Vol.4, 7-12.
50. Türkiye İstatistik Kurumu. (2020, Haziran 24). Ölüm ve Ölüm Nedeni İstatistikleri, 2019. Ocak 2022 tarihinde Türkiye İstatistik Kurumu Web Sitesi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Olum-ve-Olum-Nedeni-Istatistikleri-2019-33710 adresinden alındı
51. Wells, D.L., The Effects of Animals on Human Health and Well-Being. Journal of Social Issues, Vol. 65, No. 3, 2009, pp. 523—543
52. Wesenberg S., Mueller C., Nestmann F. ve Holthoff-Detto V. (2018). Effects of an animal-assisted intervention on social behaviour, emotions, and behavioural and psychological symptoms in nursing home residents with dementia. Psychogeriatrics, 19;3, 219-227.
53. White JH.,Quin M., Garland S, Dirkse, D.Wiebe PP,, Hermann M, ve Carlson LE., (2015). Animal-Assisted Therapy And Counseling Support For Women With Breast Cancer: An Exploration Of Patient’s Perceptions, National Library of Medicine, Vol. 14(5) 460–467.
54. World Health Organization, (2018). Noncommunicable disease. Erişim tarihi: 13.04.2021, Web adresi: https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/noncommunicable-diseases.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Hemşirelik

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Rahşan Çevik Akyıl
0000-0002-4746-7463
Türkiye

Beyza Nur Şengül ^*
0000-0002-3958-9567
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

18 Temmuz 2022

Gönderilme Tarihi

2 Şubat 2022

Kabul Tarihi

25 Nisan 2022

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2022 Cilt: 5 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.54189/hbd.1065987

IZ

https://izlik.org/JA82UT89RE

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Çevik Akyıl, R., & Şengül, B. N. (2022). Kronik Hastalıklarda Hayvan Destekli Terapi. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 5(2), 101-108. https://doi.org/10.54189/hbd.1065987

AMA

1.Çevik Akyıl R, Şengül BN. Kronik Hastalıklarda Hayvan Destekli Terapi. HBD. 2022;5(2):101-108. doi:10.54189/hbd.1065987

Chicago

Çevik Akyıl, Rahşan, ve Beyza Nur Şengül. 2022. “Kronik Hastalıklarda Hayvan Destekli Terapi”. Hemşirelik Bilimi Dergisi 5 (2): 101-8. https://doi.org/10.54189/hbd.1065987.

EndNote

Çevik Akyıl R, Şengül BN (01 Temmuz 2022) Kronik Hastalıklarda Hayvan Destekli Terapi. Hemşirelik Bilimi Dergisi 5 2 101–108.

IEEE

[1]R. Çevik Akyıl ve B. N. Şengül, “Kronik Hastalıklarda Hayvan Destekli Terapi”, HBD, c. 5, sy 2, ss. 101–108, Tem. 2022, doi: 10.54189/hbd.1065987.

ISNAD

Çevik Akyıl, Rahşan - Şengül, Beyza Nur. “Kronik Hastalıklarda Hayvan Destekli Terapi”. Hemşirelik Bilimi Dergisi 5/2 (01 Temmuz 2022): 101-108. https://doi.org/10.54189/hbd.1065987.

JAMA

1.Çevik Akyıl R, Şengül BN. Kronik Hastalıklarda Hayvan Destekli Terapi. HBD. 2022;5:101–108.

MLA

Çevik Akyıl, Rahşan, ve Beyza Nur Şengül. “Kronik Hastalıklarda Hayvan Destekli Terapi”. Hemşirelik Bilimi Dergisi, c. 5, sy 2, Temmuz 2022, ss. 101-8, doi:10.54189/hbd.1065987.

Vancouver

1.Rahşan Çevik Akyıl, Beyza Nur Şengül. Kronik Hastalıklarda Hayvan Destekli Terapi. HBD. 01 Temmuz 2022;5(2):101-8. doi:10.54189/hbd.1065987

Cited By

Sağlığın Geliştirilmesinde Hayvan Destekli Uygulamaların Rolü

Halk Sağlığı Hemşireliği Dergisi

https://doi.org/10.54061/jphn.1222502

Köpek Destekli Terapi

KTO Karatay Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi

https://doi.org/10.59244/ktokusbd.1586234