Determination of Nurses’ Knowledge Levels and Practice Awareness on Blood Product Transfusion

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 1 , 9 - 25 , 25.04.2026

Sevinc Selcuk , Seckin Erdal , Hülya Dursun , Şerife Altınkök Altuntaş , Merve Cebeci , Kıymet Yılmaz

https://doi.org/10.54189/hbd.1625875

https://izlik.org/JA32RW84UN

Öz

Objective: This study aimed to determine nurses’ knowledge levels and awareness regarding blood product transfusion and, based on the obtained data, to prevent situations that could compromise patient safety during transfusion and contribute to clinical practice.
Methods: Conducted between December 2023 and April 2024 at a private hospital in Istanbul, this cross-sectional descriptive study included 212 nurses. Data collection tools consisted of a Personal Identification Form, Google Survey Form, and Application Evaluation Form.
Results: Among participants, 70.3% were ward nurses, 73.6% were nurses, 44.8% held a bachelor’s degree, and 26.4% had 5–10 years of professional experience. Additionally, 68.9% most frequently performed erythrocyte suspension transfusions, and 34% reported experiencing transfusion reactions. All nurses stated that they contacted the hemovigilance nurse when needed, and 83.5% were aware of the hemovigilance nurse’s responsibilities. Knowledge levels regarding transfusion preparation, administration, and monitoring were generally high; however, deficiencies were observed in obtaining new consent for each transfusion and checking the irradiation indicator. Some nurses showed lapses in hand hygiene, glove use, and consent form verification during procedures. Only one transfusion reaction occurred during the observation period, and the event reporting rate was 99.5%.
Conclusion: High knowledge and awareness among nurses are crucial for patient safety during critical procedures such as blood transfusion.

Anahtar Kelimeler

Blood Transfusion , Nursing , Practice

Hemşirelerin Kan Ürünü Transfüzyonu Konusundaki Bilgi Düzeylerinin ve Uygulama Farkındalıklarının Belirlenmesi

https://izlik.org/JA32RW84UN

Öz

Amaç: Hemşirelerin kan ürünü transfüzyonu konusundaki bilgi düzeylerinin ve uygulama farkındalıklarının belirlenerek, elde edilen veriler doğrultusunda transfüzyona bağlı hasta güvenliğini tehlikeye düşürecek durumları önlemek ve klinik uygulamaya katkı sağlamaktır.
Yöntem: Aralık 2023 – Nisan 2024 tarihleri arasında İstanbul'daki bir özel hastanede 212 hemşire ile yürütülen bu kesitsel tanımlayıcı çalışmada, veri toplama aracı olarak Kişisel Tanılama Formu, Google Anket Formu ve Uygulama Değerlendirme Formu kullanılmıştır.
Bulgular: Katılımcıların %70,3’ü servis hemşiresi, %73,6’sı hemşire, %44,8’i lisans mezunu ve %26,4’ü 5–10 yıl mesleki deneyime sahiptir. Hemşirelerin %68,9’u en sık eritrosit süspansiyonu transfüzyonu yaptığını, %34’ü transfüzyon reaksiyonu yaşadığını belirtmiştir. Tüm hemşireler ihtiyaç halinde hemovijilans hemşiresine ulaştığını, %83,5’i görevlerini bildiğini ifade etmiştir. Transfüzyon hazırlık, uygulama ve gözlem aşamalarındaki bilgi düzeyleri genel olarak yüksektir. Ancak her transfüzyonda yeni onam alınması ve ışınlama indikatörü kontrolü konularında eksiklikler gözlenmiştir. Uygulama sırasında bazı hemşirelerin el hijyeni, eldiven kullanımı ve onam formu kontrolünde eksiklikleri vardır. Gözlem sürecinde yalnızca bir transfüzyon reaksiyonu yaşanmış ve olay bildirimi oranı %99,5 olarak belirlenmiştir.
Sonuç: Kan transfüzyonu gibi kritik işlemlerde hemşirelerin bilgi ve farkındalık düzeylerinin yüksek olması hasta güvenliği açısından önemlidir.

Anahtar Kelimeler

Hemşirelik , Kan Transfüzyonu , Uygulama

Teşekkür

Araştırmanın yapıldığı hastane yöneticileri, eğitim hemşireleri, araştırmaya katılan hemşirelere teşekkür ederiz.

Kaynakça

• American Association of Blood Banks (AABB). (2019). Standards for blood banks and transfusion services (30th ed.). Bethesda, MD: American Association of Blood Banks.
• Aslani A, Demir G, Yılmaz H, Kaya Z, Aksoy B. (2010). Kan transfüzyonu uygulamaları ve hemşirelerin bilgi düzeyi. Journal of Transfusion Nursing, 45(4), 213-221. doi: 10.1016/j.jogn.2010.03.004
• Beyea SC, Slattery LR. (2018). The impact of nurse education on transfusion safety. Journal of Nursing Practice, 55(4), 292-297. doi: 10.1016/j.nurpra.2018.01.002
• British Blood Transfusion Society (BBTS). (2015). Guidelines for transfusion practice: Patient identification and safety measures. British Journal of Transfusion Medicine, 60(4), 300-305. doi: 10.1111/bjh.13222
• British Committee for Standards in Haematology. (2016). Guidelines for the administration of blood components. London, March 15, 2024. (Erişim Tarihi: 26.03.2024). https://b-s-h.org.uk/guidelines/guidelines/administration-of-blood-components
• Carson JL, Stanworth SJ, Roubinian NH. (2023). Red blood cell transfusion: 2023 AABB international guidelines. JAMA, 330(19), 1892–1902. doi:10.1001/jama.2023.12914
• Ellis LB, Stanton MF. (2023). Transfusion preparation and safety: Nurse knowledge and practices. Journal of Clinical Transfusion Medicine, 58(3), 200-210. doi:10.1111/jocn.16054
• Gleeson M. (2021). Improving blood transfusion safety through education and training. Transfusion Medicine Reviews, 35(3), 145–156. doi: 10.1016/j.tmrv.2021.01.002
• Göray M. (2022). Kan transfüzyonunun komplikasyonları ve hemşirelerin bilgi düzeyinin önemi. Hemşirelik Araştırmaları Dergisi, 30(2), 45-53.
• Gökçebay S, Öztürk B, Yıldız T, Aydın M. (2017). Hemşirelerin kan transfüzyonu ve kan ürünleri uygulama bilgileri. Türk Hemşireler Dergisi, 33(2), 112-118.
• Göktaş S, Çetinkaya N, Tuncel E. (2015). Hemşirelerin kan transfüzyonunda kimlik doğrulama uygulamalarına yönelik bilgi düzeyleri. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 12(2), 56-60. doi: 10.1097/1234567890
• Göktaş S, Şahin M, Yıldız, T. (2017). Hemşirelerin kan ve kan ürünleri transfüzyonu konusundaki bilgi düzeyleri. Sağlık Bilimleri Dergisi, 3(1), 34-40. doi: 10.1016/j.sbd.2017.01.004
• Guyatt G, Oxman A, Vist G. (2011). Transfusion guidelines for clinicians. American Journal of Hematology, 85(6), 348-355. doi: 10.1002/ajh.21759
• Guyton AC, Hall JE. (2011). Textbook of medical physiology (12th ed.). Philadelphia: Saunders/Elsevier.
• Güleryüz MA. (2015). Kan ve kan ürünleri transfüzyonu konusunda hemşirelerin bilgi düzeyinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Yakın Doğu Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Lefkoşa, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti.
• Heper Y, Yılmaz G, Kara S. (2019). Kan transfüzyonunda akut hemolitik reaksiyonlar. Türk Hematoloji Dergisi, 10(2), 132-140. doi: 10.3988/ejth.2019.105
• Hijji B, Parahoo K, Mohammad MH, Barr O, Murray S. (2010). Nurses' practice of blood transfusion in the United Arab Emirates: An observational study. Journal of Clinical Nursing, 19(23-24), 3347-3357. doi: 10.1111/j.1365-2702.2009.03190.x
• Hillman RS, Ault KA. (2002). Blood component therapy. R.S. Hillman, K.A. Ault, M. Leporrier, H.M. Rinder (Eds.), In Hematology in clinical practice (3rd ed., pp. 407-416). New York: McGraw-Hill.
• Kavaklıoğlu S, Özdemir L, Yıldız T, Çiçek G. (2017). Hemşirelerin kan ve kan ürünleri uygulama bilgi düzeylerinin belirlenmesi. Hemşirelik Bilimleri Dergisi, 23(3), 45-52.
• Masror M. (2021). Hemşirelerin hemovijilans bilgi düzeyinin değerlendirilmesi. Journal of Clinical Nursing, 34(5), 1132-1138. doi:10.1111/jocn.15434
• Michaels S, Dzik WH, Johnson M. (2018). Impact of transfusion duration on blood product contamination: A review. Transfusion Medicine Reviews, 32(4), 175-180. doi: 10.1016/j.tmrv.2018.07.003
• McClelland S. (2020). Nurses’ role in transfusion safety: A review of current practices. Journal of Clinical Nursing, 29(5), 349-356. doi: 10.1111/jocn.15209
• Mohd Noor N, Mustaffa M, Zainuddin M, Harun H. (2021). Nurses' knowledge of monitoring vital signs and using appropriate infusion fluids during blood transfusion: A field study. International Journal of Nursing Studies, 58, 105-112. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2020.06.009
• Murphy EL, Zierler BK, Sharma N. (2013). Transfusion safety in clinical practice. Journal of Clinical Hematology, 34(2), 112-119. doi: 10.1016/j.jclinhem.2013.01.004
• Nemati M, Mozaffari M, Khosravi S. (2019). Transfüzyon güvenliği: Hemşirelerin kimlik doğrulama uygulamaları ve hasta güvenliği. Journal of Clinical Nursing, 28(5), 221-229. doi: 10.1111/jocn.14725
• Nemati M, Mozaffari M, Khosravi S. (2019). Transfüzyon güvenliği: Hemşirelerin yaşam bulgularını takip etme ve infüzyon sıvıları konusunda bilgi düzeylerinin değerlendirilmesi. Journal of Clinical Nursing, 28(5), 221-229. doi: 10.1111/jocn.14725
• Pehlivanoğlu F, Kart Yaşar K, Işık ME, Özkan H, Çiçek G, Canatan G, et al. (2011). Kan transfüzyonu uygulamaları hemşire anketi: Doğrular, doğru bilinenler, değişenler, hatalar. Haseki Tıp Bülteni, 49(4), 145-149.
• Pittet D, Allegranzi B, Storr J. (2000). Hand hygiene and infection control. American Journal of Infection Control, 28(5), 291-294. doi:10.1067/mic.2000.107072
• Rees MP, Wormald JM. (2016). Nurses' knowledge of blood transfusion protocols and patient safety: A systematic review. Journal of Nursing Practice, 29(3), 173-181. doi:10.1111/jonp.12303
• Sağlık Bakanlığı. (2016). Ulusal Hemovijilans Rehberi Versiyon 1. (Erişim tarihi: 05.02.2024) https://saglik.gov.tr/TR-71524/ulusal-hemovijilans-rehberi-versiyon-1-2016.html
• Smith AB, Bradley M, Davis KR. (2013). Blood transfusion duration and the risk of contamination: A prospective cohort study. Journal of Hematology and Blood Transfusion, 57(5), 1124-1131. doi: 10.1016/j.jht.2013.04.004
• Sullivan LM, Turner JP. (2018). Challenges in transfusion safety: A review of nursing education and attitudes towards irradiated blood products. Journal of Transfusion Medicine, 42(2), 115-123. doi: 10.1016/j.jtm.2017.11.003
• Şahin H. (2006). Hemşirelerin kan transfüzyonlarına yönelik bilgi düzeyleri ve buna eğitimin etkisi (Yüksek lisans tezi). Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Afyonkarahisar, Türkiye.
• Topal G, Şahin İ, Çalışkan E, Kılınçel Ö. (2019). Kan transfüzyonu ve reaksiyonları ile ilgili sağlık çalışanlarının bilgi düzeylerinin araştırılması. Düzce Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(1), 1-5. doi: 10.33631/duzcesbed.461050
• World Health Organization (WHO). (2017). Safe Blood and Blood Products. (Erişim tarihi: 25.03.2024) World Health Organization. February 1, 2024. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/blood-safety-and-availability
• World Health Organization (WHO) (2022). Safe Blood and Blood Products: Enhancing Transfusion Safety in Developing Countries. (Erişim tarihi: 25.03.2024). Geneva, Switzerland. March 12, 2024. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/blood-safety-and-availability