The Effect of Nurses’ Attitudes Towards Specialization on Nursing Care: A Descriptive Cross-sectional Study

Öz

Objective: This study examineted the effect of nurses’ attitudes toward specialization on nursing care behavior and to determine whether nurses’ attitudes toward specialization on nursing care behaviors and whether these variables differ by demographic characteristics. Methods: This descriptive cross-sectional study included 212 nurses working at a university hospital. Surveys were administered between May and July 2023. Data analysis included t-tests, ANOVA, frequency, percentage, mean, and simple linear regression analysis. Results: Master’s and doctoral education were associated with higher nurses’ attitudes toward specialization. It was determined that nurses’ attitude scores toward specialization differed significantly according to their educational levels (F=17.459; p<0.001). Nurses’ attitudes toward specialization had a statistically significant effect on nursing care behaviors (R = 0.423; R² = 0.179; p <0.001), explaning 17.9% of the variance. The regression model was statistically significant (F=45.688). Positive attitudes toward specialization may enhance their care behaviors (t=6.759). Conclusion: This study found that nurses view specialization in the profession positively and that specialization in nursing significantly influences nursing care behavior. Staffing should align with nurses’ educational levels. Policy-level adjustments may be beneficial.

Anahtar Kelimeler

• Nursing Care
• Nursing
• Attitudes of Healthcare Personnel
• Specialization in Nursing

Hemşirelerin Uzmanlaşmaya Yönelik Tutumunun Bakım Davranışına Etkisi: Tanımlayıcı Kesitsel Bir Çalışma

Öz

Amaç: Araştırma, hemşirelerde uzmanlaşmaya yönelik tutumun hemşirelik bakım davranışı üzerindeki etkisini incelemek ve hemşirelerin uzmanlaşmaya yönelik tutumları ile hemşirelik bakım davranışlarının tanıtıcı özelliklere göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Yöntem: Araştırma tanımlayıcı ve kesitsel türdedir. Bir üniversite hastanesinde çalışan 212 hemşire ile yürütülmüştür. Veriler Mayıs-Temmuz 2023 tarihinde toplanmıştır. Verilerin analizi; t testi, ANOVA, sayı, yüzde, ortalama ve basit doğrusal regresyon analizi ile incelenmiştir. Bulgular: Araştırmada yüksek lisans ve doktora eğitiminin hemşirelerin uzmanlaşmaya yönelik tutumlarını olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Hemşirelerin uzmanlaşmaya yönelik tutum puanlarının eğitim düzeylerine göre anlamlı düzeyde ayrıştığı saptanmıştır (F=17,459 p<0,001). Araştırmada, hemşirelerin uzmanlaşmaya yönelik tutumlarının hemşirelik bakım davranışları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır (R=0,423; R²=0,179; p<0,001). Uzmanlaşmaya yönelik tutumun, bakım davranışlarındaki varyansın %17,9’unu açıkladığı ve oluşturulan regresyon modelinin anlamlı olduğu belirlenmiştir (F=45,688). Bu doğrultuda, kadro politikalarının yeniden gözden geçirilmesi ve sistem düzeyinde revizyonların gerçekleştirilmesi, politika yapıcılar açısından öncelikli bir gereklilik olarak değerlendirilmektedir (t=6,759). Sonuç: Bu araştırma kapsamında hemşirelerin meslekte uzmanlaşmaya olumlu baktıkları ve hemşirelikte uzmanlaşmanın hemşirelik bakım davranışını önemli ölçüde etkilediği belirlenmiştir. Bu nedenle hemşirelerin almış olduğu eğitime uygun olarak kadro düzenlemelerinin yapılması gerekmektedir. Bu doğrultuda, kadro politikalarının yeniden gözden geçirilmesi ve sistem düzeyinde revizyonların gerçekleştirilmesi, politika yapıcılar açısından öncelikli bir gereklilik olarak değerlendirilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Hemşirelik Bakımı
• Hemşirelik
• Sağlık Personelinin Tutumu
• Hemşirelikte Uzmanlaşma

Kaynakça

1. Atalan A, Dönmez CÇ. (2018). Yüksek-eğitimli uzman hemşire istihdamı ile acil servis kalitesinin yükseltilmesi için simülasyon uygulaması: Türkiye sağlık sistemi. Marmara Fen Bilimleri Dergisi, 30(4), 318-338. doi:10.7240/MARUFBD.395255
2. Atik G. (2008). Hemşirelerin mevzuata dayalı işlevleri hakkında hemşire öğretim elemanları ve hemşire yöneticilerin görüşlerinin belirlenmesi. (Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi).Haliç Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
3. Başlı M, Metin T. (2022). Hemşirelikte önemli bir kavram: Hemşirelikte uzmanlık ve ülkemizdeki mevcut durumu. Journal of General Health Sciences (JGEHES), 4, 187–196. doi:10.51123/jgehes.2022.55
4. Beydağ KD, Arslan H. (2008). Kadın doğum kliniklerinde çalışan ebe ve hemşirelerin profesyonelliklerini etkileyen faktörler. Fırat Sağlık Hizmetleri Dergisi, 3(7), 75-87.
5. Buchan J, Calman L. (2005). Skill-mix and policy change in the health workforce: Nurses in advanced roles. OECD iLibrary, 17, 64. doi:10.1787/18152015
6. Cohen J. (1988). Statistical power analysis for the behavioral sciences (2nd ed.). London: Academic Press. doi:10.4324/9780203771587
7. Cruz-Gomes S, Amorim-Lopes M, Almada-Lobo B. (2019). The demand for healthcare services and resources: Patterns, trends and challenges in healthcare delivery. Springer Proceedings in Mathematics and Statistics, 278, 91–106. doi:10.1007/978-3-030-10731-4_7
8. Çelik S, Ünal Ü, Saruhan S. (2012). Cerrahi kliniklerde çalışan hemşirelerin mesleki profesyonelliklerinin değerlendirilmesi. Florence Nightingale Hemşirelik Dergisi, 20(3), 193–199.

9. Daştan B, Akçakaya Can A, Demirağ H, Hintistan S. (2023). Hemşirelerin profesyonel değerler algısı ve etkileyen faktörlerin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Dergisi, 10(1), 16–23. doi:10.31125/hunhemsire.1272949
10. Demir-Dikmen Y, Yönder M, Yorgun S, Yıldırım-Usta Y, Umur S, Aytekin A. (2013). Hemşirelerin profesyonel tutumları ı̇le bunu etkileyen faktörler incelenmesi. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences, 17(3), 158-164.
11. Dikmen YD, Karataş H, Arslan GG, Ak B. (2016). The level of professionalism of nurses working in a hospital in Turkey. Journal of Caring Sciences, 5(2), 95. doi:10.15171/jcs.2016.010
12. Erden D. (2024). Nursing students attitudes for specialization and related factors: A cross-sectional research. Turkiye Klinikleri Journal of Nursing Sciences, 16(2), 471–478. doi:10.5336/nurses.2023-99486
13. Faul F, Erdfelder E, Buchner A, Lang A-G. (2009). Statistical power analyses using G*Power 3.1: tests for correlation and regression analyses. Behavior Research Methods, 41(4), 1149–1160. doi:10.3758/BRM.41.4.1149
14. Fırtına-Çakı E, Sönmez M. (2020). Hastanede çalışan hemşirelerin meslekte profesyonel tutum düzeylerinin belirlenmesi. Turkish Journal of Science and Health, 1(2), 58-69.
15. Fulton JS, Baldwin K. (2004). An annotated bibliography reflecting CNS practice and outcomes. Clinical Nurse Specialist CNS, 18(1), 21–39. doi:10.1097/00002800-200401000-00007
16. Gülfidan H. (2022). Cerrahi̇ hemşi̇releri̇ni̇n ahlaki̇ sıkıntı düzeyleri̇ni̇n hemşi̇reli̇k bakımı davranışları üzeri̇ne etki̇si̇ ve i̇li̇şki̇li̇ faktörler. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
17. Hako L, Turunen H, Jokiniemi K. (2023). Advanced practice nurse capabilities: A mixed methods systematic review. Scandinavian Journal of Caring Sciences, 37(1), 3–19. doi:10.1111/scs.13134
18. Htay M, Whitehead D. (2021). The effectiveness of the role of advanced nurse practitioners compared to physician-led or usual care: A systematic review. International Journal of Nursing Studies Advances, 3, 100034. doi:10.1016/j.ijnsa.2021.100034
19. Illich I. (1994). Körelten meslekler. I. Illich, I. K. Zola, J. McKnight, J. Caplan, H. Shaiken (Eds). Profesyoneller İktidarı içinde. (1. bs., 11-43). İstanbul: Pınar Yayınları.
20. Karamanoğlu A, Gök Özer F, Tuğcu A. (2009). Denizli ilindeki hastanelerin cerrahi kliniklerinde çalışan hemşirelerin mesleki profesyonelliklerinin değerlendirilmesi. Fırat Tıp Dergisi, 14(1), 12-17.
21. Kim MJ, McKenna H, Davidson P, Leino-Kilpi H, Baumann A, Klopper H, vd. (2022). Doctoral education, advanced practice and research: An analysis by nurse leaders from countries within the six WHO regions. International Journal of Nursing Studies Advances, 4, 100094. doi:10.1016/j.ijnsa.2022.100094
22. Kızılırmak H. (2022). Yoğun bakım hemşirelerinin fiziksel tespit uygulamaları ile bakım davranışları arasındaki ilişki. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Aydın.
23. Koçyiğit H, Yıldırım G. (2022). Türkiye’de hemşirelikte klinik uygulama alanında uzmanlaşmada ilk: Nazmiye Kocaman Yıldırım. Mersin University School of Medicine Lokman Hekim Journal of History of Medicine and Folk Medicine, 12(2), 228–237. doi: 10.31020/MUTFTD.999252
24. Kurşun Ş, Kanan N. (2012). Validaty and reliability study of the Turkish version of caring behaviors inventory-24. Journal of Anatolia Nursing and Health Sciences, 15(4), 229–235
25. Morán-Mendoza O, Khalil M, Johnson A. (2025). Real world experience: Impact of a specialist interstitial lung disease nurse on health care utilization. Open Respiratory Archives (2025), 7(2), 7-10. doi: 10.1016/j.opresp.2025.100400
26. Saatçi G. (2022). Hemşirelikte Uzmanlaşmaya Yönelik Tutum Ölçeği’nin geliştirilmesi. (Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi). Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Kırşehir.
27. Savaş T. (2024). Hemşirelikte uzmanlaşmanın mesleğe bağlılık ile ilişkinin incelenmesi. (Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi). Düzce Üniversitesi, Lisanüstü Eğitim Enstitüsü, Düzce.
28. Sills GM. (2000). Peplau and Professionalism: The emergence of the paradigm of professionalization. Journal of the American Psychiatric Nurses Association, 6(1), 29–34. doi:10.1177/107839030000600107
29. Tarhan G, Kiliç D, Yıldız E. (2016). Investigation of the relationship between attitudes towards the nursing profession and occupational professionalism. Gulhane Medical Journal, 58(4), 411–416. doi:10.5455/gulhane.17690
30. Uysal N, Tekin YE, Öz SD, Çalışkan BB, Yıldız G, Yedek S. (2021). Hemşirelik öğrencilerinin doğrudan bakım uygulamalarına ayırdıkları süre ve bakım davranışları algısının belirlenmesi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, (15), 561-570. doi:10.38079/igusabder.894802
31. World Health Organization. (2020). State of the World’s Nursing 2020: Investing in education, jobs and leadership. In WHO Report. https://www.who.int/publications/i/item/9789240003279
32. Yakıt E. (2020). Cerrahi birimlerde çalışan hemşirelerin merhamet ve bakım davranışlarının incelenmesi. (Yayınlanmış Yüksek Lisans Tezi). Biruni Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
33. Yılmaz N, Erdem R. (2016). Uzmanlaşma ve tıpta bütüncül yaklaşım üzeri̇ne bi̇r değerlendi̇rme. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 7(25140), 35–47. doi:10.21076/vizyoner.265466
34. You L, Aiken LH, Sloane DM, Liu K, He GP, Hu Y, vd. (2013). Hospital nursing, care quality, and patient satisfaction: Cross-sectional surveys of nurses and patients in hospitals in China and Europe. International Journal of Nursing Studies, 50(2), 154–161. doi: 10.1016/j.ijnurstu.2012.05.003
35. Zengin M, Yayan E H, Yıldırım N, Akın E, Avşar Ö, Mamiş E. (2018). Pediatri hemşirelerinin profesyonel değerlerinin profesyonel tutumlarına etkisi. Sağlık Bilimleri ve Meslekleri Dergisi, 5(3), 316–323. doi:10.17681/hsp.324725
36. Zhang M, Chen H, Wang N, Li Y, Li X, Liu Y. (2023). The mediating role of job satisfaction between psychological capital and work engagement among Chinese nurses during COVID-19 outbreak: A comparative study between nurse specialists and general nurses. Frontiers in Psychiatry, 13, 1–15. doi:10.3389/fpsyt.2022.990216