Yoğun Bakım Hemşirelerinde Fiziksel Kısıtlamaya İlişkin Etik Değerler Ölçeğinin (FKEDÖ) Geliştirilmesi, Geçerlik ve Güvenirlik Çalışması

Yıl 2026, Cilt: 9 Sayı: 1 , 107 - 117 , 25.04.2026

Müyesser Nur Akdeniz , Dilek Özden

https://doi.org/10.54189/hbd.1713218

https://izlik.org/JA59DA76PA

Öz

Amaç: Bu araştırmada, yoğun bakım hemşirelerinin fiziksel kısıtlamaya ilişkin etik değerlerini değerlendirmek amacıyla yeni bir ölçek geliştirmek ve bu ölçüm aracının geçerlik ve güvenirlik çalışmasını yapmak amaçlanmıştır.
Yöntem: Metodolojik tipteki bu çalışma, iki üniversite hastanesi ve bir eğitim araştırma hastanesi erişkin yoğun bakım ünitelerinde çalışan 253 hemşire ile yürütülmüştür. Veriler, Hemşire Tanıtım Formu ve Yoğun Bakım Hemşirelerinin Fiziksel Kısıtlamaya İlişkin Etik Değerler Ölçeği ile toplanmıştır. Ölçeğin kapsam geçerliği yapıldıktan sonra yapı geçerliği açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile sağlanmıştır. Ölçeğin analizleri Cronbach alfa katsayısı, Pearson korelasyon katsayısı kullanılarak yapılmıştır.
Bulgular: Yapılan analizler sonucunda ölçekte toplam varyansın %62,835’ını açıklayan 28 maddeden oluşan 6 faktörlü bir yapı ortaya çıkmıştır. Kaiser-Meyer-Olkin 0,857, p<0,001, Barlett Sphericity test 3537,348 tir. Ölçeğin toplam Cronbach-alfa değeri 0,90 olarak saptanmıştır.
Sonuç: Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular “Hemşirelerin Fiziksel Kısıtlamaya İlişkin Etik Değerler Ölçeği” nin yoğun bakım hemşireleri için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğunu desteklemektedir.

Anahtar Kelimeler

Etik , Fiziksel Kısıtlama , Güvenirlilik ve Geçerlilik , Hemşirelik

Development, Validity, and Reliability Study of the Ethical Values Scale for Physical Restraint in Intensive Care Nurses (PREVS)

https://izlik.org/JA59DA76PA

Öz

Objective: The aim of this study was to develop a scale to assess the ethical values of intensive care nurses regarding the use of physical restraints and to evaluate the validity and reliability of this instrument.
Methods: This methodological study was conducted with 253 nurses working in adult intensive care units of two university hospitals and one training and research hospital. Data were collected using a Nurse Demographic Information Form and the newly developed Ethical Values Scale for Physical Restraint in Intensive Care Nurses. Following content validity assessment, construct validity was examined through exploratory and confirmatory factor analyses. Internal consistency and reliability of the scale were assessed using Cronbach’s alpha coefficient and Pearson correlation analysis.
Results: Exploratory factor analysis revealed a six-factor structure comprising 28 items, accounting for 62.835% of the total variance. The Kaiser-Meyer-Olkin measure of sampling adequacy was 0.857, and Bartlett’s Test of Sphericity was statistically significant (χ² = 3537.348, p < 0.001). The overall Cronbach’s alpha coefficient for the scale was calculated as 0.90.
Conclusion: The findings indicate that the Ethical Values Scale for Physical Restraint in Intensive Care Nurses is a valid and reliable instrument for assessing the ethical values of nurses in intensive care settings.

Anahtar Kelimeler

Ethic , Nursing , Physical Restraints , Reliability and Validity

Kaynakça

• Akdeniz MN, Özden D. (2024). The effect of ethical climate perception on intensive care nurses’ ethical values regarding physical restraint. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 7(3), 305-319. doi:10.54189/hbd.1414100
• Alpar R. (2013). Uygulamalı istatistik ve geçerlik-güvenirlik. (2. bs.) Ankara: Detay yayıncılık.
• Altunkeser EB. (2016). Fiziksel tespit uygulama ve değerlendirme ölçeği geliştirme. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İzmir Katip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İzmir.
• Cheung PP, Yam BMC. (2005). Patient autonomy in physical restraint. Journal of Clinical Nursing, 25, 34-40. doi:10.1111/j.1365-2702.2005.01145.x.
• Dierckx de Casterle B, Goethals S, Gastmans C. (2015). Contextual influences on nurses’ decision-making in cases of physical restraint. Nursing Ethics, 22(6), 642-651. doi:10.1177/0969733014543215
• Dodds S. (1996). Exercising restraint: Autonomy, welfare and elderly patients. Journal of Medical Ethics, 22, 160-163. doi:10.1136/jme.22.3.160
• Durmuş İskender M. (2022). Hemşirelerin Türkiye’de fiziksel tespit uygulamasına ilişkin yapılmış hemşirelik tezlerinin incelenmesi. Kastamonu Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi, 1(1), 11-24.
• Eşer İ, Hakverdioğlu G. (2006). Fiziksel tespit uygulamaya karar verme. Cumhuriyet Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 10 (1), 37-42.
• Gastmans C, Milisen K. (2006). Use of physical restraint in nursing homes: Clinical ethical considerations. Journal of Medical Ethics, 32(3), 148-152. doi:10.1136/jme.2005.012708
• Gheidari Z, Adib M, Mohamadii TK, Kazemnejad E. (2019). Knowledge, attitude and performance of nurses in intensive care units regarding patients’ physical restraint use and related factors. Journal of Advanced Pharmacy Education & Research, 9(2), 109-114.
• Goethals S, Dierckx de Casterle B, Gastmans C. (2012). Nurses’ decision-making in cases of physical restraint: A synthesis of qualitative evidence. Journal of Advanced Nursing, 68, 1198-1210. doi:10.1111/j.1365-2648.2011.05909.x
• Goethals S, Dierckx de Casterle B, Gastmans C. (2013). Nurses’ ethical reasoning in cases of physical restraint in acute elderly care: A qualitative study. Medicine, Health Care and Philosophy, 16(4), 983-991. doi:10.1007/s11019-012-9455-z
• Gu T, Wang X, Deng N, Weng W. (2019). Investigating influencing factors of physical restraint use in China intensive care units: A prospective, cross-sectional, observational study. Australian Critical Care, 32, 193-198. doi:10.1016/j.aucc.2018.05.002
• Gürlek Kısacık Ö, Coşğun T. (2019). Yoğun bakım hastalarında kısıtlama uygulamalarının ve nörovasküler etkilerinin incelenmesi. Yoğun Bakım Derg, 10(2), 1-10. doi: 10.33381/dcbybd.2019.2031
• Holm AL, Severinsson E. (2014). Reflections on the ethical dilemmas involved in promoting self-management. Nursing Ethics, 21(4), 402-413. doi:10.1177/0969733013500806
• Karagözoğlu Ş, Özden D. (2013). Bir üniversite hastanesinde çalışan hemşirelerin fiziksel kısıtlamaya ilişkin bilgi ve uygulamaları. Hemşirelikte Araştırma Geliştirme Dergisi, 15(1), 11-22.
• Karakoç FY, Dönmez L. (2014). Ölçek geliştirme çalışmalarında temel ilkeler. Turkish Educational Research Journal, 13(40), 39-44. doi:10.25282/ted.228738
• Kaya H, Aştı T, Acaroğlu R, Erol S, Savcı C. (2008). Nurses’ knowledge, attitudes and practices related to using physical restraints. Journal of Maltepe University Nursing Science and Art, 1(2), 21-29.
• Kim K, Han Y, Kim JS. (2015). Korean nurses’ ethical dilemmas, professional values and professional quality of life. Nursing Ethics, 22(4), 467-478. doi:10.1177/0969733014538892
• Kontio R, Valimaki M, Putkonen H, Kuosmanen L, Scott A, Joffe G. et al. (2010). Patient restrictions: Are there ethical alternatives to seclusion and restraint?. Nursing Ethics, 17(1), 65-76. doi:10.1177/0969733009350140
• Li X, Fawcett TN. (2014). Clinical decision-making on the use of physical restraint in intensive care units. International Journal of Nursing Sciences, 1(4), 446-450.
• Moss M, Good VS, Gozal D, Kleinpell R, Sessler CN. (2016). An official critical care societies collaborative statement: Burnout syndrome in critical care healthcare professionals – A call for action. American Journal of Critical Care, 25(4), 368-376.
• Petrini C. (2013). Ethical considerations for evaluating the issue of physical restraint in psychiatry. Annali dell’Istituto Superiore di Sanità, 49(3), 281-285.
• Riahi S, Thomson G, Duxbury J. (2016). An integrative review exploring decision-making factors influencing mental health nurses in the use of restraint. Journal of Psychiatric and Mental Health Nursing, 23(2), 116-128.
• Salehi Z, Ghezeljeh TN, Hajibabaee F, Joolaee S. (2019a). Factors behind ethical dilemmas regarding physical restraint for critical care nurses. Nursing Ethics, 1-11. doi:10.1177/0969733019858711
• Salehi Z, Joolaee S, Hajibabaee F, Ghezeljeh TN. (2019b). The challenges of using physical restraint in intensive care units in Iran: A qualitative study. Journal of the Intensive Care Society, 1-7. doi:10.1177/1751143719892785
• Seçer İ. (2013). SPSS ve LISREL ile pratik veri analizi: Analiz ve raporlaştırma. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Süleymanoğulları M, Özdemir A, Tekin A. (2024). Yapay Zekâ Ölçeği: Geçerlik ve güvenirlik çalışması. Education, Science and Sport, 6(1), 13-27.
• Tabachnick BG, Fidell LS. (2015). Çok değişkenli istatistiklerin kullanımı. (Baloğlu M. çev.) Ankara: Nobel Akademik.
• Taxis JC. (2002). Ethics and praxis: Alternative strategies to physical restraint and seclusion in a psychiatric setting. Issues in Mental Health Nursing, 23, 157-170.
• Tavşancıl E. (2005). Tutumların ölçülmesi ve SPSS ile veri analizi. Ankara: Nobel Basımevi.
• Unoki T, Sakuramoto H, Ouchi A, Fujitani, S. (2019). Physical restraints in intensive care units: A national questionnaire survey of physical restraint use for critically ill patients undergoing invasive mechanical ventilation in Japan. Acute Medicine & Surgery, 6, 68-72. doi:10.1002/ams2.380
• Via-Clavero G, Sanjuan-Navais M, Romero-Garcia M, Cueva-Ariza L, Martinez-Estalella G, Plata-Menchaca E, et al. (2019). Eliciting critical care nurses’ beliefs regarding physical restraint use. Nursing Ethics, 26(5), 1458-1472. doi:10.1177/0969733017752547
• Yamamoto M, Mizuno S, Aota M. (2012). Ethical dilemma factors in regarding physical restraints to elderly of female nurses with the living together experience. International Journal of Clinical Medicine, 3, 328-334.
• Yönt Hakverdioğlu G, Korhan Akın E, Dizer B, Gümüş F, Koyuncu R. (2014). Examination of ethical dilemmas experienced by adult intensive care unit nurses in physical restraint practices. Holistic Nursing Practice, 28(2), 85-90.