Araştırma Makalesi

Cumhuriyet Dönemi'nde Osmanlı Hariciyesine Ait Hazine-i Evrak

Cilt: 4 Sayı: 4 30 Aralık 2022
PDF İndir
EN TR

Cumhuriyet Dönemi'nde Osmanlı Hariciyesine Ait Hazine-i Evrak

Öz

1860-1922 tarihleri arası belgeleri içeren Osmanlı Hariciyesine ait İstanbul'daki Hazine-i Evrak 1923 Mart ayında Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti Hariciye Vekâletine bağlanmıştır. 1970'li yılların ikinci yarısında Bakanlık Merkez Arşivi oluşana kadar Bakanlığın ana arşivi konumunda olan Hazine-i Evrak 10.10.1984 tarihli ve 3056 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca 1986 yılında, içindeki Cumhuriyet Dönemi'ne ait evrakla birlikte, Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğüne (DAGM) devredilmiştir. Hazine-i Evrak Müdürlüğü Bakanlığa bağlı bulunduğu 63 yıl boyunca “(Umum) Evrak Müdürlüğü” ve bu birimin ardılları olan birimlere bağlı olarak faaliyetlerini icra etmiştir. Hazine-i Evrak uzun yıllar Bakanlığın ana arşivi görevini ifa etmiş ve özellikle Cumhuriyetin ilk yıllarında evveliyat bakımından Bakanlık için vazgeçilmez bir başvuru kaynağı olmuştur. Hatta İstanbul Temsilciliğinin kapanmasıyla bir süre Bakanlığın İstanbul'daki her türlü işine bakan bir “Temsilcilik” gibi çalışmıştır. Bu çalışmada, Dışişleri Bakanlığı Diplomatik Arşivindeki konu ile ilgili tespit edilebilen belgelerden yararlanmak suretiyle, Hazine-i Evrakın Bakanlığa bağlı bulunduğu yıllardaki çalışmaları/faaliyetleri incelenmektedir.

Anahtar Kelimeler

Hazine-i Evrak , Hariciye Vekâleti , Osmanlı Hariciyesi , Hazine-i Evrak/State Archives , Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Türkiye , Ministry of Foreign Affairs of the Ottoman Empire

Kaynakça

  1. Referans 1 Türk Diplomatik Arşivi Belgeleri (136 adet arşiv belgesi kullanıldı)
  2. Referans 2 Demirbaş, Uğurhan, v.dğr.: Belgelerle Arşivcilik Tarihimiz (Osmanlı Dönemi) -I-, Ankara: T.C. Başbakanlık Devlet Arşivleri Genel Müdürlüğü Osmanlı Arşivi Daire Başkanlığı, Yayın Nu: 41, 2000.
  3. Referans 3 Dışişleri Bakanlığı 1984 Tarihçesi, İcra Sekreterliği, Şubat 1985.
  4. Referans 4 Girgin, Kemal: Osmanlı ve Cumhuriyet Dönemleri Hariciye Tarihimiz (Teşkilat ve Protokol), Ankara: Türk Tarih Kurumu Basımevi, 2. Baskı, 1994.
  5. Referans 5 Özcoşkun, Ali Rıza: Cumhuriyetin Kuruluşundan Bugüne Dışişleri Bakanlığı Teşkilat Yapısı (1920-2018), Ankara: Türk Diplomatik Arşivi Yayınları, 2018.
  6. Referans 6 Selçuk, Mustafa: Dersaadet Murahhaslığı (1922-1928): Türk Hariciyesinin Dünyaya Açılan Kapısı, Ankara: Aktüel Yayınları, 2013.
  7. Referans 7 27.02.1982 tarih ve 8/4334 sayılı Bakanlıkların Yeniden Düzenlenmesi ve Çalışma Esasları Hakkında Kararname (28.02.1982 tarih ve 17619 sayılı Resmi Gazete).
  8. Referans 8 30.11.1994 tarihli “4009 sayılı ‘Dışişleri Bakanlığı Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 3056 sayılı ‘Başbakanlık Teşkilat Kanunu’ ile 3473 sayılı ‘Muhafazasına Lüzum Kalmayan Evrak ve Malzemenin Yok Edilmesi Hakkında Kanun’ maddelerine getirdiği istisnalar hakkında” Servis Notu.
  9. Referans 9 BOA., BEO. 3997 / 299728, 11 Safer 1330 (31 Ocak 1912).
  10. Referans 10 https://www.devletarsivleri.gov.tr/Sayfalar/Sayfa/9/ADA45D7B737CBC58F13C672C0AECCA8E9F0DDB54A7AB8426349949A5FDEB9E15 [Erişim tarihi: 10.06.2019].

Kaynak Göster

Chicago
Erdoğan, Mehmet. 2022. “Cumhuriyet Dönemi’nde Osmanlı Hariciyesine Ait Hazine-i Evrak”. Hazine-i Evrak Arşiv ve Tarih Araştırmaları Dergisi 4 (4): 3-26. https://izlik.org/JA63LZ25BW.