Şerʿiyye Sicillerine Göre XVII. Yüzyılda Ankara Sancağında Meydana Gelen Kadın Cinayetleri (1643-1672)

Femicides have occurred in every period of history and in every society. This phenomenon has been the subject of numerous studies and investigations both globally and in our country. However, when the existing literature is considered, it is observed that studies on women's murders committed during the Ottoman period are limited in number. This study aims to contribute to the existing literature by examining women's murders that occurred in the Sanjak of Ankara between the years 1643-1672. For this study, the şerʿiyye sicilleri, which are Ottoman court records, were scanned, and 25 registers belonging to the Sanjak of Ankara were examined. According to these records, out of 194 homicide cases that occurred within a period of approximately 30 years, 21 homicide cases involving women were identified. Due to partial damage to some of the 25 registers and the possibility of other homicide cases among the unresolvable rulings, this study attempts to reach a more reliable conclusion with the available, intact records. Within the relevant historical period, 21 women's murders were examined in depth, and these murders were evaluated from three different perspectives: unknown perpetrator, suspicious, and domestic. In this context, attention was drawn to the reasons for the commission of the murders, and the legal process was attempted to be explained according to Ottoman-Islamic rules. Within the framework of the data obtained, the manner in which these women's murders were committed (strangulation, stabbing, beating), the degree of kinship of the perpetrators (family-stranger), the place of the murder, how the legal process was carried out, and the attitude of the populace towards this situation were examined from legal and social perspectives.

Kadın cinayetleri, tarihin her döneminde ve her toplumda yaşanmıştır. Bu vakıa gerek dünyada ve gerekse ülkemizde pek çok araştırma ve incelemeye konu olmuştur. Ancak mevcut literatür dikkate alındığında, Osmanlı döneminde işlenen kadın cinayetleri konusu üzerine yapılan çalışmaların sınırlı sayıda olduğu görülmektedir. Bu çalışmada ise mevcut literatüre katkı sağlamak amacıyla 1643-1672 yılların arasında Ankara sancağında meydana gelen kadın cinayetleri ele alınmıştır. Söz konusu çalışma için Osmanlı mahkeme kayıtları olan şerʿiyye sicilleri taranmış ve Ankara sancağına ait 25 sicil üzerinde inceleme yapılmıştır. Bu kayıtlara göre yaklaşık 30 yıllık bir süre zarfında meydana gelen 194 cinayet vakasından, kadınlara ilişkin 21 cinayet davası tespit edilmiştir. 25 sicilden bazı sicillerin kısmen tahribata uğraması ve dolayısıyla çözümlenemeyen hükümlerin arasında başka cinayet vakalarının da olma ihtimali vardır. Bundan dolayı eldeki mevcut ve sağlam kayıtlarla daha sağlıklı bir sonuca ulaşmaya çalışılmıştır. 21 kadın cinayeti üzerinde derinlemesine inceleme yapılmış ve bu cinayetler faili meçhul, şüpheli ve aile içi olmak üzere üç farklı açıdan değerlendirilmiştir. Bu minval üzere cinayetlerin işlenme sebeplerine dikkat çekilerek, hukuki sürecin ne şekilde işlendiği Osmanlı-İslam kaidelerine göre açıklanmaya çalışılmıştır. Elde edilen veriler çerçevesinde bu kadın cinayetlerinin işlenme şekli (boğma, bıçaklama, darbetme), faillerinin yakınlık derecesi (aile-yabancı), cinayet mahalli, hukuki sürecin nasıl işlediği ve ahalinin bu durum karşısındaki tutumu, hukuki ve sosyal açıdan incelenmiştir.