Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Kronik Böbrek Hastalarında Yorgunluk Yönetiminde Ilık Su ile Yapılan Ayak Banyosunun Etkinliği: Sistematik Derleme/ Effectiveness of Warm Foot Bath in Fatigue Management in Chronic Kidney Diseases: A Systematic Review

Cilt: 20 Sayı: 2 31 Mayıs 2025
PDF İndir
EN TR

Kronik Böbrek Hastalarında Yorgunluk Yönetiminde Ilık Su ile Yapılan Ayak Banyosunun Etkinliği: Sistematik Derleme/ Effectiveness of Warm Foot Bath in Fatigue Management in Chronic Kidney Diseases: A Systematic Review

Öz

Amaç: Bu sistematik derleme kronik böbrek hastalığına sahip bireylere ılık su ile uygulanan ayak banyosunun, bireylerin yorgunluk düzeyine etkisini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu sistematik derlemenin oluşturulma süreci ve raporlamasında PRISMA raporlama kılavuzu kullanılmıştır. Makalelere 01.06.2024-28.06.2024 tarihleri arasında GOOGLE AKADEMİK, SCIENCE DIRECT, TÜRK MEDLİNE, ULAKBİM, COCHRANE ve PUBMED veri tabanlarında taramaya yapılarak ulaşılmıştır. Yanlılık riskini azaltmak için literatür tarama, makale seçimi ve makalelerin değerlendirilmesi süreçleri araştırmacılar tarafından ayrı ayrı yürütülmüştür. Dahil edilme kriterlerin karşılayan, deneysel/yarı deneysel, randomize/ randomize olmayan kontrollü araştırma desenlerine sahip makaleler değerlendirmeye alınmıştır. Araştırma verilerinin özetlenmesi ve sunulmasında araştırmacılar tarafından oluşturulan bir veri çekme aracı kullanılmıştır. Araştırmalarda hemodiyaliz tedavisi alan ve almayan kronik böbrek hastalarına ılık suyla uygulanan ayak banyosunun yorgunluk üzerindeki etkinliği değerlendirilmiştir. Yorgunluğu değerlendirirken üç araştırmada Piper Yorgunluk Ölçeği, bir araştırmada yorgunluk VAS skalası ve bir araştırmada Yorgunluk Şiddeti Ölçeği kullanmıştır. Yorgunluk değerlendirmesi ılık su ile ayak banyosu uygulamasının hemen ardından, en geç ise bir hafta sonra yapılmıştır. Sonuç: Dahil edilme kriterlerini karşılayan beş araştırma incelenmiştir. Araştırmaların örneklemlerinin en az 30, en fazla 88 hastadan oluştuğu görülmüştür. Araştırmaların biri randomize kontrollü, ikisi kontrol gruplu yarı deneysel, diğer ikisi yarı deneysel tek grup ön test-son test araştırma tasarımına sahiptir. Araştırmaya alınan makalelerin hepsinde ılık su ile uygulanan ayak banyosunun yorgunluğu azalttığı bulunmuştur. Bu sistematik derleme ılık su ile uygulanan ayak banyosunun kronik böbrek hastalarında hemşirelik bakımına entegrasyonunu destekler niteliktedir. Ancak bu müdahalenin etkinliğini doğrulayan kanıtlar henüz yeterli seviyede olmadığından kanıt düzeyi yüksek çalışmaların artırılması önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. KDIGO 2024 Clinical practice guideline for the evaluation and management of chronic kidney disease. Kidney Int [Internet]. 2024 [cited 2024 July 16];105(45): 5117-314.Available from: https://kdigo.org/wp-content/uploads/2024/03/KDIGO-2024-CKD-Guideline.pdf
  2. Hill NR, Fatoba ST, Oke JL, Hirst JA, O’Collaghan CA, Lasserson DS et al. Global prevalence of chronic kidney disease: A systematic review and meta-analysis. PLoS ONE. 2016;11(7):1-18. Doi: 10.1371/journal.pone.0158765
  3. T.C. Sağlık Bakanlığı ve Türk Nefroloji Derneği Ortak Raporu [Internet]. Türkiye’de nefroloji, diyaliz ve transplantasyon. Registry-2022. 2023[cited 2024 July 17];3-4. Available from: chrome-extension://efaidnbmnnnibpcajpcglclefindmkaj/ https://nefroloji.org.tr/uploads/pdf/REGISTRY2022_web.pdf
  4. Eren Sadioğlu R, Ertürk Ş. Kronik böbrek hastalarında anemi tetkik ve tedavisi. Kalender Gönüllü B, ed, In: Kronik Böbrek Hastalığına Güncel Yaklaşım. 1. Baskı. Ankara: Türkiye Klinikleri; 2020. p.55-61.
  5. Topbaş E. Kronik böbrek hastalığının önemi, evreleri ve evrelere özgü bakımı. NefroHemDergi [Internet]. 2015[cited 2024 July 17];10(1):53-9. Available from: https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/292265
  6. Karaca A, Kaçar Y. Üriner sistem hastalıkları ve bakım. Durna Z, ed, In: İç Hastalıkları Hemşireliği. İstanbul: Akademi Basın ve Yayıncılık; 2013. p.466-8.
  7. İlter SM, Ovayolu Ö. Hemodiyaliz hastalarının yorgunluk yönetiminde kanıta dayalı integratif yaklaşımlar. HUHEMFAD. 2022;9(1):82-8. Doi:10.31125/hunhemsire.1102082
  8. Gregg L, Bossola P, Ostrosky-Frid M, Hedeyati SS. Fatigue in CKD: Epidemiology, pathophysiology, and treatment. Clin J Am Soc Nephrol. 2021;16(9):1445-55. Doi: 10.2215/CJN.19891220.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dahili Hastalıklar Hemşireliği

Bölüm

Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Yayımlanma Tarihi

31 Mayıs 2025

Gönderilme Tarihi

6 Ağustos 2024

Kabul Tarihi

6 Mart 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 20 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Koşar Şahin, C., & Şafak, Ü. N. (2025). Kronik Böbrek Hastalarında Yorgunluk Yönetiminde Ilık Su ile Yapılan Ayak Banyosunun Etkinliği: Sistematik Derleme/ Effectiveness of Warm Foot Bath in Fatigue Management in Chronic Kidney Diseases: A Systematic Review. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, 20(2), 125-138. https://doi.org/10.47565/ndthdt.2025.105
AMA
1.Koşar Şahin C, Şafak ÜN. Kronik Böbrek Hastalarında Yorgunluk Yönetiminde Ilık Su ile Yapılan Ayak Banyosunun Etkinliği: Sistematik Derleme/ Effectiveness of Warm Foot Bath in Fatigue Management in Chronic Kidney Diseases: A Systematic Review. NefroHemDergi. 2025;20(2):125-138. doi:10.47565/ndthdt.2025.105
Chicago
Koşar Şahin, Cansu, ve Ümmühan Nur Şafak. 2025. “Kronik Böbrek Hastalarında Yorgunluk Yönetiminde Ilık Su ile Yapılan Ayak Banyosunun Etkinliği: Sistematik Derleme/ Effectiveness of Warm Foot Bath in Fatigue Management in Chronic Kidney Diseases: A Systematic Review”. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 20 (2): 125-38. https://doi.org/10.47565/ndthdt.2025.105.
EndNote
Koşar Şahin C, Şafak ÜN (01 Mayıs 2025) Kronik Böbrek Hastalarında Yorgunluk Yönetiminde Ilık Su ile Yapılan Ayak Banyosunun Etkinliği: Sistematik Derleme/ Effectiveness of Warm Foot Bath in Fatigue Management in Chronic Kidney Diseases: A Systematic Review. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 20 2 125–138.
IEEE
[1]C. Koşar Şahin ve Ü. N. Şafak, “Kronik Böbrek Hastalarında Yorgunluk Yönetiminde Ilık Su ile Yapılan Ayak Banyosunun Etkinliği: Sistematik Derleme/ Effectiveness of Warm Foot Bath in Fatigue Management in Chronic Kidney Diseases: A Systematic Review”, NefroHemDergi, c. 20, sy 2, ss. 125–138, May. 2025, doi: 10.47565/ndthdt.2025.105.
ISNAD
Koşar Şahin, Cansu - Şafak, Ümmühan Nur. “Kronik Böbrek Hastalarında Yorgunluk Yönetiminde Ilık Su ile Yapılan Ayak Banyosunun Etkinliği: Sistematik Derleme/ Effectiveness of Warm Foot Bath in Fatigue Management in Chronic Kidney Diseases: A Systematic Review”. Nefroloji Hemşireliği Dergisi 20/2 (01 Mayıs 2025): 125-138. https://doi.org/10.47565/ndthdt.2025.105.
JAMA
1.Koşar Şahin C, Şafak ÜN. Kronik Böbrek Hastalarında Yorgunluk Yönetiminde Ilık Su ile Yapılan Ayak Banyosunun Etkinliği: Sistematik Derleme/ Effectiveness of Warm Foot Bath in Fatigue Management in Chronic Kidney Diseases: A Systematic Review. NefroHemDergi. 2025;20:125–138.
MLA
Koşar Şahin, Cansu, ve Ümmühan Nur Şafak. “Kronik Böbrek Hastalarında Yorgunluk Yönetiminde Ilık Su ile Yapılan Ayak Banyosunun Etkinliği: Sistematik Derleme/ Effectiveness of Warm Foot Bath in Fatigue Management in Chronic Kidney Diseases: A Systematic Review”. Nefroloji Hemşireliği Dergisi, c. 20, sy 2, Mayıs 2025, ss. 125-38, doi:10.47565/ndthdt.2025.105.
Vancouver
1.Cansu Koşar Şahin, Ümmühan Nur Şafak. Kronik Böbrek Hastalarında Yorgunluk Yönetiminde Ilık Su ile Yapılan Ayak Banyosunun Etkinliği: Sistematik Derleme/ Effectiveness of Warm Foot Bath in Fatigue Management in Chronic Kidney Diseases: A Systematic Review. NefroHemDergi. 01 Mayıs 2025;20(2):125-38. doi:10.47565/ndthdt.2025.105

Nefroloji Hemşireliği Dergisi/ Journal of Nephrology Nursing Creative Commons Lisansı Creative Commons Atıf-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.