Mustafa Kutlu'nun Hikâyelerinde Üsküdar

Mustafa Kutlu, one of the important names of contemporary Turkish literature, is an artist who thinks about the problems of Turkish society and offers solutions. With his observations and experiences over the years, he focuses on the social change process of Turkey after migration and the consequences it brought, with a special focus on Istanbul. He presents the issue of social change, which he touches upon in many of his essays and columns, to the attention of the reader as the basic theme of his stories. In his stories, he criticizes the transformation and new quests that occur with changing time, place, people and culture, with an ironic language. In the case of Istanbul, it reflects the city's current appearance and its pre-migration life in a comparative manner. In some of his stories about Istanbul, Üsküdar is sometimes an important location in the text's structure, while in others it is mentioned by name. In these stories, he draws attention to the idea of preserving the traditional neighborhood life of Üsküdar and how Üsküdar resists change. In many of his stories, Üsküdar is reflected not only with its refreshing atmosphere and natural beauties, but also with its historical and cultural heritage, religious and architectural structures. In this article, the reflections of Üsküdar on Mustafa Kutlu's stories will be examined as a whole.

Çağdaş Türk edebiyatının önemli isimlerinden Mustafa Kutlu, Türk toplumunun meseleleri üzerine düşünüp çözüm önerileri sunan bir sanatkârdır. Uzun yıllardır yaptığı gözlemler ve yaşadığı deneyimlerle Türkiye’nin göç sonrası toplumsal değişim sürecine ve beraberinde getirdiği sonuçlara İstanbul özelinde mercek tutar. Birçok deneme ve köşe yazısında değindiği sosyal değişim meselesini, hikâyelerinin temel izleği olarak okuyucunun dikkatine sunar. Hikâyelerinde değişen zaman, mekân, insan ve kültürle birlikte geçirilen dönüşüm ve girişilen yeni arayışları kimi zaman doğrudan kimi zaman da birçok farklı hikâye kişisinin ağzından, satır aralarında ironik bir dille eleştirir. İstanbul özelinde, şehrin günümüzdeki görünümleri ile göç öncesi yaşantısı mukayeseli olarak yansıtır. İstanbul’un işlendiği bazı hikâyelerde Üsküdar da kimi yerde metnin kurgusunda önemli bir mekân olarak yer alırken kimisinde de ismen telaffuz edilir. Bu hikâyelerde Üsküdar’ın geleneksel mahalle yaşantısının muhafaza edilme düşüncesine ve Üsküdar’ın değişime nasıl direndiğine dikkat çeker. Medeniyet merkezli olan eserlerinde, İslâm şehri olarak gördüğü İstanbul’un tarihî, manevî, kültürel varlığını şehrin tabiatıyla bir bütün hâlinde aktarır. Onun birçok hikâyesinde Üsküdar, insanın gönlünü ferahlatan havası ve tabii güzelliklerinin yanı sıra bünyesindeki tarihî ve kültürel mirasları, dinî ve mimarî yapıları ile aksedilir. Bu makalede, Üsküdar’ın Mustafa Kutlu’nun hikâyelerine yansımaları bir bütün hâlinde incelenecektir.