HAYRETÎ’NİN HETERODOKS ÇEVRESİ VE FİKİRLERİ BAĞLAMINDA “ZİNCİRLİ DELÜLER”
Öz
Kaynaklar, Vardar Yeniceli Hayretî’nin tasavvufî lirizmi yanında laubali oluşundan bahsetmektedir. O, fevri ve sivri dilli söylemleriyle sosyal/siyasi eleştiriyi seven, klasik şiirin gelenek dairesinin dışındaki hayalleriyle geleneği güncelleyen orijinal bir şairdir. Dolayısıyla şairin meşrebindeki pervasız hüviyet, onu devrinin ötesinde bir şiir zevkini yakalayacak muhayyileye ulaştırmıştır. Tezkire yazarları da onun bu yeteneğinin ve şiir tarzının kuvvetini tescillemektedir. Bu bağlamda şair Hayretî’nin üslubu nezaretinde Divanı’ndaki “delilik” kavramı şiirlerinde farklı formlarda kullanılmıştır. Onun doğal bir heterodoks içerisinde kalenderî bir şair olduğu da bilinmektedir. Bu yaşantı bağlamında onun, “zincirli deli” tasvirleri ve kurguları bir terkip içerisinde değerlendirilecektir. Nihai olarak bu çalışma, onun mizacı ile şiir zevki arasındaki irtibatın misalli ve mukayeseli tahkikinden mürekkeptir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akbayar, Nuri (2001). Osmanlı Yer Adları Sözlüğü, İstanbul, Tarih Vakfı Yurt Yay.
- Azamat, Nihat (2001). “Kalenderiyye”, TDVİA, C. 24, İstanbul, TDV. Yay., s. 255
- Çavuşoğlu, Mehmet (1971). Necâti Bey Divanı’nın Tahlili, 1. Basım, İstanbul, Millî Eğitim Basımevi.
- Çavuşoğlu, Mehmet; Tanyeri, M. Ali (1981). Hayretî, Divan Tenkitli Basım, İstanbul, İstanbul Üniv. Edb. F. Yay.
- Çeltik, Halil (2013). Rumeli Şairlerinin Şiir Dünyası, Ankara, Kurgan Edebiyat Yay.
- Dols, Michael W. (1992). Majnûn: The Madman in Medieval Islamic Society, Ed. Diana E. Immisch. Oxford, Clarendon Press.
- Ekinci, Ramazan (2012). “Osmanlı Kültür Merkezlerinden Vardar Yenicesi ve Tezkirelere Göre Vardar Yenicesi Şairleri”, Turkish Studies- International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic Volume 7/4, Fall 2012, p. 1663-1679
- Gölpınarlı, Abdülbaki (2014). Nesîmî, Usûlî, Rûhî, İstanbul, Kapı Yay.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Selim Gök
*
0000-0002-1631-3402
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
31 Ekim 2019
Gönderilme Tarihi
27 Eylül 2019
Kabul Tarihi
18 Ekim 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Sayı: 11