NEF’Î VE NEDÎM’İN ŞİİRLERİNDE ŞÛHLUK
Öz
Klasik Türk şiirinin en yaygın nazım şekli olan gazel, işlediği konular ve şairlerin bu konuları ele alış tarzı göz önünde bulundurularak başına “âşıkâne, rindâne, sûfîyâne, hakîmâne” gibi sıfatlar almıştır. Buna göre kadın ve aşkın güzelliklerinin, zarif ve çapkın bir tarzda anlatıldığı gazeller “şûhâne gazel” adıyla anılmakta olup bu tarzın en önemli temsilcisi olarak ise Nedim (1681-1730) kabul edilmektedir.
Klasik Türk şiirinin tarihî seyri içerisinde vücuda getirilmiş divanlar incelendiğinde Nedim’den önce Bâkî (1526-1600), Şeyhülislâm Yahyâ (1561-1644) ve Nef’î (1572? -1635) gibi başka şairlerin de şûhâne tarzda beyitler söylediğini görmek mümkündür. Fakat Dîvân’ında doğrudan bu tarzın ismini zikrederek Sultan Osman’a sunduğu kasidenin bir beytinde, cihana “şuh tarzı” öğretmiş olmakla övünen Nef’î’deki şuhluk, bu tarzın en mühim temsilcisi kabul edilen Nedim’e göre farklılık arz etmektedir.
Bu çalışmada, Nef’î ve Nedîm’in şiirlerinden hareketle şûhluğun söz konusu iki şair tarafından nasıl algılandığı ve işlendiği mukayese edilerek değerlendirilmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akkuş, Metin. (1993), Nef’î Divanı, Akçağ Yayınları, Ankara.
- Akün, Ömer Faruk. (2014), Divan Edebiyatı, İSAM Yayınları, Ankara.
- Erkal, Abdulkadir. (2009), “Divan Şiirinde Şebistân-ı Hayâl Tarzı Üzerine”, A.Ü. Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, S. 41, Erzurum s. 35-45.
- İpek, Abdulmuttalip. (2013), Nedim’in Sanatı Üzerine Bir Tahlil Denemesi, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Yayımlanmamış Doktora Tezi, Elazığ.
- İpek, Abdulmuttalip. (2016), “Nedim Şahsında Şûhâne Tarz Üzerine Bazı Değerlendirmeler”, Hikmet-Akademik Edebiyat Dergisi (Prof. Dr. Mine Mengi Özel Sayısı), Yıl 2, S. 5, s. 154-163.
- Kılıç, Filiz. (1998), XVII. Yüzyıl Tezkirelerinde Şair ve Eser Üzerine Değerlendirmeler, Akçağ Yayınları, Ankara.
- Macit, Muhsin. (1997), Nedîm Divanı, Akçağ Yayınları, Ankara.
- Mazıoğlu, Hasibe. (1988), Nedim, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara.
- Mengi, Mine. (2000), “Divan Şiiri ve Bikr-i Mana”, Divan Şiiri Yazıları, Akçağ Yayınları, Ankara, s. 22-29.
- Mermer, Ahmet, Koç Keskin, Neslihan. (2005), Eski Türk Edebiyatı Terimleri Sözlüğü, Akçağ Yayınları, Ankara. Muhyiddin. (1335), Yeni Edebiyat, İstanbul.