Araştırma Makalesi

E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu

Cilt: 18 Sayı: 2 31 Ağustos 2025
PDF İndir
EN TR

E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu

Öz

E-ticaretin hızla büyümesi ve artan tüketici beklentileri, etkili müşteri segmentasyonu yöntemlerine olan ihtiyacı artırmıştır. Geleneksel segmentasyon teknikleri genellikle manuel ve kural tabanlı yaklaşımlara dayandığından, modern e-ticaretin gerektirdiği karmaşıklık ve ölçeklenebilirliği sağlamada yetersiz kalmaktadır. Makine öğrenmesi algoritmaları, veriye dayalı içgörüler sunarak kişiselleştirilmiş pazarlama stratejileri ve hedefe yönelik müşteri etkileşimleri oluşturmayı mümkün kılan güçlü bir alternatif sunmaktadır. Bu çalışma, K-En Yakın Komşu (KNN), Destek Vektör Makineleri (SVM) ve Rastgele Orman (Random Forest) algoritmalarını kullanarak müşteri segmentasyonu sınıflandırma performanslarını analiz etmeyi ve karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Mevcut literatürde müşteri segmentasyonu için çeşitli yaklaşımlar önerilmiştir, ancak bu makine öğrenmesi modellerinin e-ticaret bağlamında doğrudan karşılaştırılması sınırlı kalmıştır. Bu araştırma, bu boşluğu doldurmayı hedefleyerek farklı modellerin sınıflandırma performanslarını değerlendirip çevrimiçi alışveriş yapan müşterileri segmente etmede en uygun yöntemi belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu çalışmada kullanılan veri seti Kaggle platformundan elde edilmiş olup, alışveriş sıklığı, promosyon katılımı, harcama alışkanlıkları ve güvenlik endişeleri gibi tüketici davranışlarını yansıtan özellikleri içermektedir. En uygun küme sayısını belirlemek için Elbow ve Silhouette yöntemleri kullanılmıştır. Kümeleme yapısı belirlendikten sonra K-Means algoritması uygulanarak müşteriler davranışsal özelliklerine göre farklı gruplara ayrılmıştır. Ardından, KNN, SVM ve Random Forest algoritmaları bu kümeleri sınıflandırmak için eğitilmiş ve performansları Accuracy (Doğruluk), Precision (Kesinlik), Recall (Duyarlılık) ve F1-Skoru gibi metrikler kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, SVM modeli %95 doğruluk oranı ile en yüksek performansı sergilemiştir. Random Forest modeli ise %93 doğruluk oranı ile SVM’ye çok yakın sonuçlar üretmiş olup, daha düşük hesaplama maliyeti ve daha yüksek ölçeklenebilirlik avantajı sunmaktadır. KNN modeli ise %78 doğruluk oranı ile en düşük performansı göstermiştir, bu da yüksek boyutlu veya büyük veri setleri için uygun olmadığını göstermektedir. Ek olarak, Precision, Recall ve F1-Skoru açısından da SVM ve Random Forest’ın KNN’den daha üstün olduğu tespit edilmiştir, bu da onların daha güçlü sınıflandırma yeteneklerine sahip olduğunu doğrulamaktadır. Sonuç olarak, bu çalışma e-ticarette müşteri segmentasyonu için doğru makine öğrenmesi modelinin seçilmesinin önemini vurgulamaktadır. SVM, en yüksek doğruluk oranı gerektiren uygulamalar için önerilirken, Random Forest büyük veri setleri ve ölçeklenebilirlik gereksinimleri için daha uygun bir alternatif sunmaktadır. KNN modeli ise küçük ölçekli segmentasyon görevleri için daha uygun olup, büyük veri setleri için ideal olmadığı belirlenmiştir. Bu bulgular, makine öğrenmesi kullanarak müşteri segmentasyonunu optimize etmek isteyen e-ticaret işletmeleri için yol gösterici olacak ve müşteri hedefleme, etkileşim ve sadakat stratejilerini geliştirmeye katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Ahmad, I., Basheri, M., Iqbal, M. J., & Rahim, A. (2018). Performance comparison of support vector machine, random forest, and extreme learning machine for intrusion detection. IEEE ACCESS, 6, 33789-33795. https://doi.org/10.1109/ACCESS.2018.2841987
  2. Ahmed, M., Seraj, R., & Islam, S. M. S. (2020). The k-means algorithm: A comprehensive survey and performance evaluation. Electronics, 9(1), 1-12. https://doi.org/10.3390/electronics9081295
  3. Asar, Ç. A. (2024). eBay’de Satılan İlk Ürünün Ne Olduğunu Öğrenince ‘Şaka Herhalde?’ Diyeceksiniz. Erişim adresi: https://www.webtekno.com/ebay-satilan-ilk-urun-h151745.html
  4. Chunduru, A., Kishore, A. R., Sasapu, B. K., & Seepana, K. (2024). Multi chronic disease prediction system using CNN and random forest. SN Computer Science, 5(157), 1-13. https://doi.org/10.1007/s42979-023-02521-6
  5. Akbulut S. (2006). Veri Madenciliği Teknikleri ile Bir Kozmetik Markanın Ayrılan Müşteri Analizi ve Müşteri Segmentasyonu (Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Endüstri Mühendisliği, Ankara. Erişim adresi: https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezDetay.jsp?id=lgu6rrVmt1RZ_Ntn3lVpPw&no=OCDd8HOhVAwmqA4VBI6lGg
  6. Cui, M. (2020). Introduction to the K-Means clustering algorithm based on the Elbow method. Accounting, Auditing and Finance, 1, 5-8. https://doi.org/10.23977/accaf.2020.010102
  7. Denli, İ. (2021). Görevinden Ayrılan Jeff Bezos’ın İlham Verici Amazon’u Kurma Hikâyesi. Erişim adresi: https://www.webtekno.com/jeff-bezos-amazon-kurulusu-h113225.html
  8. Doğanlı B. (2025). Müşteri segmentasyonu ve davranış analizi: Random forest algoritması kullanılarak gelir ve harcama davranışlarının incelenmesi. Business, Economics and Management Research Journal, 8(1), 52-66. https://doi.org/10.58308/bemarej.1646966

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Müşteri İlişkileri Yönetimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

21 Ağustos 2025

Yayımlanma Tarihi

31 Ağustos 2025

Gönderilme Tarihi

11 Şubat 2025

Kabul Tarihi

15 Ağustos 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 18 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Metin, S. (2025). E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, 18(2), 314-329. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1637810
AMA
1.Metin S. E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;18(2):314-329. doi:10.17218/hititsbd.1637810
Chicago
Metin, Serkan. 2025. “E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu”. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi 18 (2): 314-29. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1637810.
EndNote
Metin S (01 Ağustos 2025) E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi 18 2 314–329.
IEEE
[1]S. Metin, “E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu”, Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, c. 18, sy 2, ss. 314–329, Ağu. 2025, doi: 10.17218/hititsbd.1637810.
ISNAD
Metin, Serkan. “E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu”. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi 18/2 (01 Ağustos 2025): 314-329. https://doi.org/10.17218/hititsbd.1637810.
JAMA
1.Metin S. E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 2025;18:314–329.
MLA
Metin, Serkan. “E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu”. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi, c. 18, sy 2, Ağustos 2025, ss. 314-29, doi:10.17218/hititsbd.1637810.
Vancouver
1.Serkan Metin. E-Ticarette Kullanıcılarının Davranışsal Yaklaşımlarının Makine Öğrenmesi Yöntemleri ile Sınıflandırılması ve Müşteri Segmentasyonu. Hitit Sosyal Bilimler Dergisi. 01 Ağustos 2025;18(2):314-29. doi:10.17218/hititsbd.1637810
  Hitit Sosyal Bilimler Dergisi  Creative Commons Atıf-GayriTicari 4.0 Uluslararası Lisansı (CC BY NC) ile lisanslanmıştır.