Araştırma Makalesi

Ortalama kaydırma algoritması kullanarak küresel radyal tabanlı fonksiyonlar ile bölgesel gravite modellemeleri için veri uyarlamalı ağ tasarımı

Cilt: 12 Sayı: 1 30 Nisan 2025
PDF İndir
EN TR

Ortalama kaydırma algoritması kullanarak küresel radyal tabanlı fonksiyonlar ile bölgesel gravite modellemeleri için veri uyarlamalı ağ tasarımı

Öz

Bu çalışma küresel radyal temel fonksiyonlar (KRTF) ile bölgesel gravite modellemelerinde veri uyarlamalı ağ tasarımı için yeni bir metodoloji sunmaktadır. Önerilen yöntem KRTF merkezlerinin sayısı ve yatay düzlemdeki konumunu belirlemek için ortalama kaydırma algoritması kullanır. Gözetimsiz bir sınıflandırma yöntemi olan ortalama kaydırma algoritmasının temel amacı verilerin benzerlikleri gözetilerek farklı sınıflara ayrılması olsa bile, kümeleme verilerin mekânsal uzaydaki mesafe ilişkileri gözetilerek tamamlandığında oluşan küme merkezlerinin veriye uyarlı dağılımda olduğu görülmektedir. Bu özellik ağ kurulumunda büyük bir avantaj sağlar. Ağ kurulumunun tamamlanmasından sonra, her bir KRTF için uygun derinlik genelleştirilmiş çapraz doğrulama ile belirlenmiştir. Derinlik belirlemede sadece seçili KRTF merkezinin etki alanı içinde kalan gözlemler kullanılarak işlem yükü hafifletilmiştir. Alt ve üst derinlik sınırları ampirik sinyal kovaryans fonksiyonu ve ortalama kaydırma algoritmasının parametresi olan pencere boyutu yardımıyla belirlenmiştir. Son olarak seçilen Legendre katsayısının mekânsal uzayda devamlı pozitif olmasından kaynaklanan uzun dalga boylu hataları azaltmak için dönme noktası algoritması kullanılmıştır. Önerilen yöntemin performansının belirlenmesi ve pencere boyutunun ağ üzerine etkisinin belirlenmesi için Colorado alanında simüle edilen gravite bozukluğu verileri kullanılmıştır. Sayısal testlerde uygun pencere boyutunun ağ kurulumu üzerine büyük ektisi olduğu görülmüştür. Uygun pencere boyutunun seçiminde teorik bir yaklaşım sağlanamamasına rağmen, önerilen yöntem ideal ağ kurulumu için sadece bir parametreye ihtiyaç duymaktadır. Sonuç olarak ortalama kaydırma algoritmasının ağ kurulumunda oldukça etkili bir yöntem olduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Barthelmes, F. (1986). Untersuchungen zur Approximation des äußeren Gravitationsfeldes der Erde durch Punktmassen mit optimierten Positionen. [Dissertion, Veröffentlichungen des Zentralinstituts für Physik der Erde 92 Zentralinstitut für Physik der Erde. Potsdam: Akademie der Wissenschaften der DDR]. In Zentralinstituts Physik der Erde.
  2. Bentel, K., Schmidt, M., & Gerlach, C. (2013). Different radial basis functions and their applicability for regional gravity field representation on the sphere. GEM - International Journal on Geomathematics, 4(1), 67–96.
  3. Foroughi, I., & Tenzer, R. (2014). Assessment of the direct inversion scheme for the quasigeoid modeling based on applying the Levenberg-Marquardt algorithm. Applied Geomatics, 6(3), 171–180.
  4. Freeden, W., & Schreiner, M. (2009). Spherical Functions of Mathematical Geosciences. Springer Berlin Heidelberg.
  5. Fukunaga, K., & Hostetler, L. (1975). The estimation of the gradient of a density function, with applications in pattern recognition. IEEE Transactions on Information Theory, 21(1), 32–40.
  6. Golub, G. H., Heath, M., & Wahba, G. (1979). Generalized Cross-Validation as a Method for Choosing a Good Ridge Parameter. Technometrics, 21(2), 215.
  7. Klees, R., Slobbe, D. C., & Farahani, H. H. (2018). How to deal with the high condition number of the noise covariance matrix of gravity field functionals synthesised from a satellite-only global gravity field model? Journal of Geodesy, 1–16.
  8. Klees, R., Tenzer, R., Prutkin, I., & Wittwer, T. (2008). A data-driven approach to local gravity field modelling using spherical radial basis functions. Journal of Geodesy, 82(8), 457–471.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yer Bilimleri ve Jeoloji Mühendisliği (Diğer), Gravimetrik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

11 Ekim 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

23 Mayıs 2024

Kabul Tarihi

9 Ağustos 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Uluğ, R. (2025). Ortalama kaydırma algoritması kullanarak küresel radyal tabanlı fonksiyonlar ile bölgesel gravite modellemeleri için veri uyarlamalı ağ tasarımı. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi, 12(1), 20-31. https://doi.org/10.9733/JGG.2025R0002.T
AMA
1.Uluğ R. Ortalama kaydırma algoritması kullanarak küresel radyal tabanlı fonksiyonlar ile bölgesel gravite modellemeleri için veri uyarlamalı ağ tasarımı. hkmojjd. 2025;12(1):20-31. doi:10.9733/JGG.2025R0002.T
Chicago
Uluğ, Raşit. 2025. “Ortalama kaydırma algoritması kullanarak küresel radyal tabanlı fonksiyonlar ile bölgesel gravite modellemeleri için veri uyarlamalı ağ tasarımı”. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi 12 (1): 20-31. https://doi.org/10.9733/JGG.2025R0002.T.
EndNote
Uluğ R (01 Nisan 2025) Ortalama kaydırma algoritması kullanarak küresel radyal tabanlı fonksiyonlar ile bölgesel gravite modellemeleri için veri uyarlamalı ağ tasarımı. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi 12 1 20–31.
IEEE
[1]R. Uluğ, “Ortalama kaydırma algoritması kullanarak küresel radyal tabanlı fonksiyonlar ile bölgesel gravite modellemeleri için veri uyarlamalı ağ tasarımı”, hkmojjd, c. 12, sy 1, ss. 20–31, Nis. 2025, doi: 10.9733/JGG.2025R0002.T.
ISNAD
Uluğ, Raşit. “Ortalama kaydırma algoritması kullanarak küresel radyal tabanlı fonksiyonlar ile bölgesel gravite modellemeleri için veri uyarlamalı ağ tasarımı”. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi 12/1 (01 Nisan 2025): 20-31. https://doi.org/10.9733/JGG.2025R0002.T.
JAMA
1.Uluğ R. Ortalama kaydırma algoritması kullanarak küresel radyal tabanlı fonksiyonlar ile bölgesel gravite modellemeleri için veri uyarlamalı ağ tasarımı. hkmojjd. 2025;12:20–31.
MLA
Uluğ, Raşit. “Ortalama kaydırma algoritması kullanarak küresel radyal tabanlı fonksiyonlar ile bölgesel gravite modellemeleri için veri uyarlamalı ağ tasarımı”. Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi, c. 12, sy 1, Nisan 2025, ss. 20-31, doi:10.9733/JGG.2025R0002.T.
Vancouver
1.Raşit Uluğ. Ortalama kaydırma algoritması kullanarak küresel radyal tabanlı fonksiyonlar ile bölgesel gravite modellemeleri için veri uyarlamalı ağ tasarımı. hkmojjd. 01 Nisan 2025;12(1):20-31. doi:10.9733/JGG.2025R0002.T