EN
TR
COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNİN HASTANE ÖNCESİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİNDE TRAVMA OLGULARI ÜZERİNE ETKİSİ
Öz
Amaç: Çalışma, COVİD-19 Pandemi sürecinin Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmeti alan travma olguları üzerine etkisini değerlendirilmek amacıyla, retrospektif kesitsel bir çalışma şeklinde yapılmıştır.
Gereç ve Yöntem: Araştırmanın evrenini TC Sağlık Bakanlığı 112 Acil Sağlık Hizmetleri’nden Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmeti alan Türkiye’deki tüm hastalar oluşturmuştur. Araştırma verilerinin iki aşamalı olarak değerlendirilmesi yapılmıştır. Birinci aşama Türkiye’de ilk COVİD-19 vakasının görüldüğü 11.03.2020 öncesi 24 aylık dönem, ikinci aşama ise 11.03.2020 sonrası 24 aylık dönemdir. Tanımlayıcı verilerin değerlendirilmesinde sayı (n) ve yüzde (%) dağılımları incelenmiştir. Parametrik olmayan verilerin analizi ise Mann-Whitney U ve Kruskal-Wallis H testleri ile analiz edilmiştir.
Bulgular: Çalışmaya 234.000 olgu dahil edilmiş olup %50,2’si (n=117.408) COVİD-19 Pandemisi öncesi döneme, %49,8’i ise (n=116.592) pandemi dönemine aittir. Olguların travma bölgesine göre dağılımı incelendiğinde; pandemi döneminde baş-boyun (%59,47’ye karşın %56,82), üst ekstremite (%14,47’ye karşın %13,22) ve toraks (%1,94’e karşın %1,54) travmaları pandemi öncesi döneme göre artmıştır. Alt ekstremite (%9,03’e karşın %11,78) ve çoklu travma olguları (%7,18’e karşın %9,01) ise pandemi döneminde azalmıştır. Olguların travma mekanizmasına göre dağılımı incelendiğinde; pandemi döneminde künt travma (%57,58’e karşın %54,71) ve delici-kesici travma (%13,14’e karşın %11,91) olguları pandemi öncesine göre artmıştır. Düşme (%1,02’ye karşın %1,29), ateşli silah (%6,22’ye karşın %6,62) ve blast travma olguları (%0,04’e karşın %0,17) ise azalmıştır.
Sonuç: Türkiye’de Pandemi sürecinde, ev kazalarında artış olmakla birlikte, trafik kazalarında azalma meydana gelmiştir. Genel olarak literatürün aksine Türkiye’de Pandemi sürecinde ateşli silah yaralanmalarında azalma meydana gelmiştir. Pandemi sürecinde bulaşma kaygısı başta olmak üzere çeşitli faktörler, Hastane Öncesi Acil Sağlık Hizmeti alan hastalarda hastaneye nakil reddini arttırmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Ahmed, M. Z., Ahmed, O., Aibao, Z., Hanbin, S., Siyu, L., & Ahmad, A. (2020). Epidemic of COVID-19 in China and associated psychological problems. Asian journal of psychiatry, 51, 102092.
- Bosson, N., Rollman, J. E., Kloner, R. A., Shavelle, D. M., Saver, J. L., Niemann, J. T., ... & Gausche-Hill, M. (2023). The correlation between covid-19 hospitalizations and emergency medical services responses for time-sensitive emergencies during the covid-19 pandemic. Prehospital Emergency Care, 27(3), 321-327.
- Cordoba, M., Anteby, R., Zager, Y., Barash, Y., Klang, E., Nadler, R., ... & Klein, Y. (2021). The Effect of the COVID-19 Outbreak on Trauma-Related Visits to a Tertiary Hospital Emergency Department. The Israel Medical Association Journal: IMAJ, 23(2), 82-86.
- Dong, L., & Bouey, J. (2020). Public mental health crisis during COVID-19 pandemic, China. Emerging infectious diseases, 26(7), 1616.
- Ekşi, A. (2022), Hastane Öncesi Acil Sağlık Çalışanlarının Saldırgan Hasta İle Başa Çıkma Becerilerinin ve Hastaya Verilecek Acil Tıbbi Bakımın Niteliğinin Arttırılması Projesi, Ege Üniversitesi, Atatürk Sağlık Hizmetleri Meslek Yüksekokulu. https://egeatasaglik.ege.edu.tr/tr-18637/hastane_oncesi_acil_saglik_%C3%87alisanlarinin_saldirgan_hasta_ile_basa_%C3%87ikma_becerilerinin_ve_hastaya_verilecek_acil_tibbi_bakimin_niteliginin_arttirilmasi_projesi.html. 20.01.2023
- Hahn, A., Brown, T., Chapman, B., Marr, A., Stuke, L., Greiffenstein, P., ... & Smith, A. (2022). How did the COVID-19 pandemic affect trauma volume at an urban level I trauma center?. The American Surgeon, 88(4), 758-763.
- Hatchimonji, J. S., Swendiman, R. A., Seamon, M. J., & Nance, M. L. (2020). Trauma does not quarantine: violence during the COVID-19 pandemic. Annals of surgery, 272(2), e53.
- Jarvis, S., Salottolo, K., Berg, G. M., Carrick, M., Caiafa, R., Hamilton, D., ... & Bar-Or, D. (2021). Examining emergency medical services' prehospital transport times for trauma patients during COVID-19. The American Journal of Emergency Medicine, 44, 33-37.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Acil Tıp
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
1 Temmuz 2024
Gönderilme Tarihi
12 Mart 2024
Kabul Tarihi
25 Mart 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 9 Sayı: 1
APA
Bağlar, H. H., Ekşi, A., & Öztürk, Y. (2024). COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNİN HASTANE ÖNCESİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİNDE TRAVMA OLGULARI ÜZERİNE ETKİSİ. Hastane Öncesi Dergisi, 9(1), 1-13. https://doi.org/10.54409/hod.1451492
AMA
1.Bağlar HH, Ekşi A, Öztürk Y. COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNİN HASTANE ÖNCESİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİNDE TRAVMA OLGULARI ÜZERİNE ETKİSİ. HOD. 2024;9(1):1-13. doi:10.54409/hod.1451492
Chicago
Bağlar, Hüseyin Hakkı, Ali Ekşi, ve Yasemin Öztürk. 2024. “COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNİN HASTANE ÖNCESİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİNDE TRAVMA OLGULARI ÜZERİNE ETKİSİ”. Hastane Öncesi Dergisi 9 (1): 1-13. https://doi.org/10.54409/hod.1451492.
EndNote
Bağlar HH, Ekşi A, Öztürk Y (01 Temmuz 2024) COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNİN HASTANE ÖNCESİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİNDE TRAVMA OLGULARI ÜZERİNE ETKİSİ. Hastane Öncesi Dergisi 9 1 1–13.
IEEE
[1]H. H. Bağlar, A. Ekşi, ve Y. Öztürk, “COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNİN HASTANE ÖNCESİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİNDE TRAVMA OLGULARI ÜZERİNE ETKİSİ”, HOD, c. 9, sy 1, ss. 1–13, Tem. 2024, doi: 10.54409/hod.1451492.
ISNAD
Bağlar, Hüseyin Hakkı - Ekşi, Ali - Öztürk, Yasemin. “COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNİN HASTANE ÖNCESİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİNDE TRAVMA OLGULARI ÜZERİNE ETKİSİ”. Hastane Öncesi Dergisi 9/1 (01 Temmuz 2024): 1-13. https://doi.org/10.54409/hod.1451492.
JAMA
1.Bağlar HH, Ekşi A, Öztürk Y. COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNİN HASTANE ÖNCESİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİNDE TRAVMA OLGULARI ÜZERİNE ETKİSİ. HOD. 2024;9:1–13.
MLA
Bağlar, Hüseyin Hakkı, vd. “COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNİN HASTANE ÖNCESİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİNDE TRAVMA OLGULARI ÜZERİNE ETKİSİ”. Hastane Öncesi Dergisi, c. 9, sy 1, Temmuz 2024, ss. 1-13, doi:10.54409/hod.1451492.
Vancouver
1.Hüseyin Hakkı Bağlar, Ali Ekşi, Yasemin Öztürk. COVİD-19 PANDEMİ SÜRECİNİN HASTANE ÖNCESİ ACİL SAĞLIK HİZMETLERİNDE TRAVMA OLGULARI ÜZERİNE ETKİSİ. HOD. 01 Temmuz 2024;9(1):1-13. doi:10.54409/hod.1451492
Cited By
Adaptation of prehospital emergency medical services to the incident command system during the Kahramanmaraş earthquake: A qualitative evaluation
WORK: A Journal of Prevention, Assessment & Rehabilitation
https://doi.org/10.1177/10519815261435986