TÜRKİYE’DE ARAMA-KURTARMA İLE İLGİLİ YAZILMIŞ LİSANSÜSTÜ TEZLERİN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 3, 271 - 292, 28.12.2025

Vesile Beğik , Tamer Eren , Emel Güven

https://doi.org/10.54409/hod.1535790

Öz

Son zamanlarda meydana gelen afetler arama-kurtarma çalışmalarının ne kadar önemli olduğunun altını bir kez daha çizmiştir. Afetin türünün ve ne zaman gerçekleşeceğinin belirsiz olması arama-kurtarma ekiplerinin her zaman güncel, eğitimli, planlı ve genel olarak hazırlıklı olmalarını gerektirir. Bu nedenle de son yıllarda arama-kurtarma konusunda yapılan çalışmaların arttığı düşünülmektedir. Bu çalışmanın amacı, Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi Elektronik Arşivi (YÖKTEZ) veri tabanında “arama-kurtarma” ile ilgili olan lisans ve lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizini yapmaktır. Yapılan analiz sonucunda arama-kurtarma konusunda en çok tezin 2019 yılında yazıldığı ve 2016 yılından itibaren gözle görülür bir artış olduğu görülmüştür. En fazla tez türünün yüksek lisans tezi olduğu, yine konuyla ilgili en çok tezin İstanbul Teknik Üniversitesi’nde ve en çok bilgisayar mühendisliği ana bilim dalında oluşu dikkat çeken diğer analiz sonuçlarıdır. Çalışma kapsamındaki lisansüstü tezlerin yaklaşık %59,6’sının fen bilimleri enstitüsü bünyesinde yazıldığı, %38,7’sinin profesör doktor danışmanlığında yazıldığı ve %82,6’sı nicel araştırma yöntemi kullanılarak yazıl görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Arama Kurtarma , Bibliyometrik Analiz , Lisansüstü Tez , Türkiye

BIBLIOMETRIC ANALYSIS OF GRADUATE THESES WRITTEN ON SEARCH AND RESCUE IN TURKIYE

Öz

Recent disasters have once again underlined the importance of search and rescue efforts. The uncertainty of the type of disaster and when it will occur requires search and rescue teams to always be up-to-date, trained, planned and generally prepared. For this reason, it is thought that studies on search and rescue have increased in recent years. The aim of this study is to conduct a bibliometric analysis of undergraduate and graduate theses related to "search and rescue" in the database of the Council of Higher Education National Thesis Center Electronic Archive (CoHENTCEA). As a result of the analysis, it was seen that the most theses on search and rescue were written in 2019 and there was a noticeable increase since 2016. Other noteworthy analysis results are that the most theses type is master's thesis, the most theses on the subject are at Istanbul Technical University, and the most are in the computer engineering department. It was observed that approximately 59.6% of the postgraduate theses within the scope of the study were written within the Institute of Science, 38.7% were written under the supervision of professors and doctors, and 82.6% were written using the quantitative research method.

Anahtar Kelimeler

Search and Rescue , Bibliometric Analysis , Graduate Thesis , Türkiye.

Kaynakça

• AFAD (2024). Açıklamalı Afet Yönetimi Terimleri Sözlüğü. https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu
• Akdaş, E. (2023). Afet Yönetiminde Arama-Kurtarma ve Psikososyal Destek Ekiplerinin Atanması. Kırıkkale Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Kırıkkale.
• AKUT (2024). https://www.akut.org.tr/ekipler
• Al, U. ve Coştur, R. (2007). Türk Psikoloji Dergisi’nin Bibliyometrik Profili. Türk Kütüphaneciliği, 21(2), 142-163.
• Aşçı, M. (2024). K-Bağlılık Problemine Yeni Yaklaşımlar ve Drone Ağları Üzerindeki Uygulamaları. Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. İzmir.
• Avcı, M. ve Kurudayıoğlu, M. (2022). Türkçede İki Dillilik Çalışmalarının Bibliyometrik Analizi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(1), 252-265.
• Ayaz, N. ve Türkmen, B. M. (2018). Yöresel Yiyecekleri Konu Alan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Gastroia: Journal of Gastronomy and Travel Research, 2(1), 22-38.
• Basdemir, M. M. (2000). Locating search and rescue stations in the Aegean and western Mediterranean regions of Turkey. Air Force Institute of Technology (AFIT) Endüstri Mühendisliği Ana Bilim Dalı. Türkiye.
• Danışan T. ve Eren T. (2024). “AFAD Akreditasyon Sistemi’ne Başvuru Yapan Bir Kuruluşta Kentsel Arama Kurtarma Ekibi için Personel Seçimi”, Politeknik Dergisi, 27(6): 2161-2171, .
• Demir, E. (2018). Antropoloji Alanındaki Yayınların Bibliyometrik Analizi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(2), 1512-1527.
• Demirci, A. ve Karakuyu, M. (2004) Afet Yönetiminde Coğrafi Bilgi Teknolojilerinin Rolü. Doğu Coğrafya Dergisi 9(12), 67-101.
• Doğan, T. G. B., Doğan, S., ve Aykan, E. (2021). Liderlik Tarzlarının Bibliyometrik Analizi. Erciyes Akademi, 35(1), 161-189.
• Elmas, Ç. (2021). “Kadın ve Turizm” Konulu Çalışmaların Bibliyometrik Analiz Tekniği ile İncelenmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Edirne.
• Erdener, M. (2019). Afet alanında çalışan profesyonellerin psikolojik dayanıklılık ve ikincil travmatik stres düzeylerinin incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Ankara.
• Erdoğan, R. E. (2020). Mimarlıkta Sayısal Tasarım Araştırmalarının Bibliyometrik Yöntemlerle Analizi ve Haritalanması. Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Ankara.
• Eren, T. ve Gündüz, H. (2024). Kent Dirençliliği Konusunda Yapılan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Resilience, 8(1), 73-82.
• Güven, A. (2022). Eğitim Bilimleri Alanında Yapılan Akademik Özgürlük Konulu Çalışmaların Bibliyometrik Analizi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü. Eskişehir.
• Güven, E. ve Eren, T. (2023). İl afet risk azaltma planı çerçevesinde analitik ağ prosesi yöntemi ile kriter ağırlıklandırma: Kırıkkale ili için bir örnek. Afet ve Risk Dergisi, 6(2), 401-414.
• Herekoğlu, Ö. (2019). Arama ve Kurtarma Uygulamaları İçin Otonom İnsansız Hava Araçları ile Radyo Kaynaklarının Konumunun Tespiti. İstanbul Teknik Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. İstanbul.
• Işık, Ö. vd. (2012). Afet Yönetimi ve Afet Odaklı Sağlık Hizmetleri. Okmeydanı Tıp Dergisi, 28(2), 82-123.
• Kutluk, E. (2011). Afetlere müdahale için model önerisi: Muhtemel İstanbul depremi uygulaması, Marmara Üniversitesi, Sosyal bilimler Enstitüsü. İstanbul Murathan, G., Murathan, F. ve Bozyılan, E. (2020). “Fiziksel Aktivite” Konulu Tezlerin Bibliyometrik Analizi (2002-2019). Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(2), 158-167.
• Othman, N. A. (2023). An Efficient Intelligent UAV for Human Action Monitoring in Smart Cities Environment. Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Elazığ.
• Öçal, B. (2023). Türkiye'de Konteyner Taşımacılığı Alanında Hazırlanan Lisansüstü Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 22(85), 340-360.
• Özçınar, H. (2017). Hesaplamalı Düşünme Araştırmalarının Bibliyometrik Analizi. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 7(2), 149-171.
• Öztürk, N. ve Kurutkan, M. N. (2020). Kalite Yönetiminin Bibliyometrik Analiz Yöntemi ile İncelenmesi. Journal of Innovative Healthcare Practices, 1(1), 1-13.
• Savrun, B. ve Mutlu, H. M. (2019). Kent Lojistiği Üzerine Bibliyometrik Analiz. Kent Akademisi, 12(2), 364-386.
• Seğmenoğlu, M. (2013). Arama Kurtarma Sistemleri İçin Personel Alım Sürecinin Tasarlanması. Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. İzmir.
• Şencan, A. (2024). Afet Yönetimi ve Afet İletişimi Konusunda Yazılmış Makale ve Tezlerin Bibliyometrik Analizi. Kocaeli Üniversitesi İletişim Fakültesi Araştırma Dergisi, 1(Özel Sayı), 35-53.
• Tekin, M., Öztürk, D. ve Bahar, İ. (2021). Tersine Lojistiğin Bibliyometrik Analizi. Aksaray Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(3), 87-100.
• Tercan, B. (2018). Türkiye’de afet politikaları ve kentsel dönüşüm. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 3(5), 63-74.
• Tosun, M. (2023). k-Bağlılık Algoritmaları Ve Ağlar Üzerindeki Uygulamaları. Ege Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. İzmir.
• Türkoğlu H. (2014). Afete Dirençli Şehir Planlama ve Yapılaşma, İSMEP Rehber Kitaplar Beyaz Gemi Sosyal Proje Ajansı. Erişim adresi: https://www.ipkb.gov.tr/wp-content/uploads/2018/10/ISMEP3_AfeteDirenC3A7liC59EehirPlanlama26YapC4B1laC59Fma-1.pdf
• Usta, A. (2022). İnsansız Hava Aracından Çekilen Videolar Kullanılarak Derin Öğrenme Yaklaşımı ile Nesne Tespiti. Dicle Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü. Diyarbakır.
• Yeksan, Ö. ve Akbaba, A. (2019). Sürdürülebilir Turizm Makalelerinin Bibliyometrik Analizi. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 3(2), 220-231.
• Zeren, D. ve Kaya, N. (2020). Dijital Pazarlama: Ulusal Yazının Bibliyometrik Analizi. Çağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17(1), 25-52.