BIBLIOMETRIC ANALYSIS OF GRADUATE THESES WRITTEN ON DISASTER-PREPAREDNESS IN TURKIYE

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 3, 347 - 373, 28.12.2025

Mustafa Beğik , Tamer Eren , Emel Güven

https://doi.org/10.54409/hod.1536586

Öz

Disasters occur suddenly and negatively affect human life and nature. Humanity has suffered great losses of life and property because it could not prevent or stop disasters during their occurrence. For this reason, many studies have been carried out to minimize the effects of disasters. Disaster management appears as a discipline that does not cover all of these studies. In this study, the preparation phase, which is one of the disaster management stages, was studied. A bibliometric analysis of the relevant studies was made by scanning the words "Disaster" and "Preparation" in the database of the Council of Higher Education National Thesis Center Electronic Archive (CoHENTCEA). As a result of the scanning, 265 theses were listed in the database. As a result of the analysis, it was seen that the most studies were carried out in 2019, 219 studies in State Universities and 36 studies in Foundation universities. It has been observed that the most studies in public universities were carried out at Gümüşhane University with 33, and among the foundation universities, the highest number of studies were carried out in Koç University with 5 studies.

Anahtar Kelimeler

Disaster , Disaster Management , Preparedness , Bibliometric Analysis , Graduate Thesis

TÜRKİYE’DE AFET-HAZIRLIK İLE İLGİLİ YAZILMIŞ LİSANSÜSTÜ TEZLERİN BİBLİYOMETRİK ANALİZİ

Öz

Afetler ansızın gerçekleşip, insan yaşamını ve doğayı olumsuz yönde etkilemektedir. İnsanoğlu afetleri oluşumu esnasında engelleyemediği, durduramadığı için büyük can ve mal kayıpları yaşamıştır. Bu nedenle afetlerin etkilerini en aza indirmek için birçok çalışma yapılmıştır. Afet yönetimi ise yapılan bu çalışmaların tümünü kapsamayan bir disiplin olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çalışmada ise Afet yönetim aşamalarından olan hazırlık aşaması ile ilgili çalışılmıştır. Yüksek Öğretim Kurulu Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi Elektronik Arşivi (YÖKTEZ) veri tabanında “Afet” ve “Hazırlık” kelimeleri ile tarama yapılarak ilgili olan çalışmaların bibliyometrik analizini yapılmıştır. Yapılan tarama neticesinde veri tabanında 2000-2023 yılları arasında yapılmış 265 adet tez listelenmiştir. Yapılan analiz sonucunda en fazla çalışmanın 2019 yılında, Devlet Üniversitelerinde 219 adet, Vakıf üniversitelerinde ise 36 adet çalışma yapıldığı görülmüştür. Devlet üniversitelerinde 33 adet ile en fazla çalışma Gümüşhane üniversitesinde, Vakıf üniversitelerinde ise 5 adet ile en fazla Koç üniversitesinde yapıldığı görülmüştür.

Anahtar Kelimeler

Afet , Afet Yönetimi , Hazırlık , Bibliyometrik Analiz , Lisansüstü Tez

Kaynakça

• AFAD. (2024). Deprem kataloğu. https://deprem.afad.gov.tr/event-catalog (Erişim tarihi: 15.08.2024).
• AFAD. (2024). Açıklamalı afet yönetimi terimleri sözlüğü. https://www.afad.gov.tr/aciklamaliafet-yonetimi-terimleri-sozlugu, 08.02.2024.
• Aksungur, B. N., Sever, H., Güven, E. ve Eren, T. (2024). İnsansız hava araçları konulu lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Türkiye İnsansız Hava Araçları Dergisi, 6(1), 21–29.
• Al, U. ve Coştur, R. (2007). Türk Psikoloji Dergisi’nin bibliyometrik profili. Türk Kütüphaneciliği, 21(2), 142–163.
• Albayrak, G. (2023). Yeşil ekonomi alanında yazında yayınlanmış makalelerin bibliyometrik analizi. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 32, 347–367.
• Askeroğlu, E. D. (2018). Uluslararası TOJDAC dergisinin bibliyometrik analizi. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 8(2), 190–202.
• Avcı, M. ve Kurudayıoğlu, M. (2022). Türkçede iki dillilik çalışmalarının bibliyometrik analizi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(1), 252–265.
• Değerliyurt, M. (2013a). Antakya’da doğal afet risk analizi ve yönetimi. İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Değirmençay, Ş. A. ve Cin, M. (2016). Türkiye’deki deprem eğitimi araştırmaları: Betimsel içerik analizi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 301–314.
• Dikmenli, Y., Altay, O., İnaltekin, M. ve Çam, F. N. (2019). Afetler konusunda hazırlanan lisansüstü tezlerin genel eğilimleri. II. Uluslararası Coğrafya Eğitimi Sempozyumu (UCEK 2019), Eskişehir Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.
• Dirik, D., Eryılmaz, İ. ve Erhan, T. (2023). Post-truth kavramı üzerine yapılan çalışmaların Vosviewer ile bibliyometrik analizi. Sosyal Mucit Academic Review, 4(2), 164–188.
• Döngül, E. S. (2023). Türkiye Cumhuriyeti üzerine yapılan çalışmaların bibliyometrik analizi. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 12(Özel Sayı), 117–127.
• Duran, G. ve Çelikkaya, S. (2019). Türkiye’de lojistik üzerine yapılmış lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. GÜ İslâhiye İİBF Uluslararası E-Dergi, 3(3), 152–167.
• Elmas, Ç. (2021). Kadın ve turizm konulu çalışmaların bibliyometrik analiz tekniği ile incelenmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Edirne.
• Erdoğan, R. E. (2020). Mimarlıkta sayısal tasarım araştırmalarının bibliyometrik yöntemlerle analizi ve haritalanması. Başkent Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
• Eren, T. ve Gündüz, H. (2024). Kent dirençliliği konusunda yapılan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Resilience, 8(1), 73–82. https://doi.org/10.32569/resilience.1440796.
• Erkal, T. ve Değerliyurt, M. (2009). Türkiye’de afet yönetimi. Doğu Coğrafya Dergisi, 14(22), 147–164.
• Gezer, E. ve Dikmenli, Y. (2020). Türkiye’de depremle ilgili eğitim alanına yönelik lisansüstü tez çalışmalarının analizi. Ahi Bilge Eğitim Dergisi, 1(1), 33–55.
• Güven, A. (2022). Eğitim bilimleri alanında yapılan akademik özgürlük konulu çalışmaların bibliyometrik analizi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
• Güven, E. ve Eren, T. (2023). İl afet risk azaltma planı çerçevesinde analitik ağ prosesi yöntemi ile kriter ağırlıklandırma: Kırıkkale ili örneği. Afet ve Risk Dergisi, 6(2), 401–414. https://doi.org/10.35341/afet.1194357.
• Kadıoğlu, M. ve Özdamar, E. (2008). Afet yönetiminin temel ilkeleri. JİKA Türkiye Ofisi Yayınları No: 2, Ankara.
• Kadıoğlu, M. (2011). Afet yönetimi: Beklenilmeyeni beklemek, en kötüsünü yönetmek. T.C. Marmara Belediyeler Birliği, İstanbul.
• Kalkan, M. ve Türker, H. B. (2023). Doğal afetlerin dayanıklılığını keşfetmek: Kapsamlı bir bibliyometrik analiz. Mimarlık Bilimleri ve Uygulamaları Dergisi, 8(Özel Sayı), 26–41. https://doi.org/10.30785/mbud.1335211.
• Karaman, Z. T. (2016). Bütünleşik afet yönetimi. İlkem Yayınları, İzmir.
• Lee, J. Y. ve Kim, S. (2016). A bibliometric analysis of research trends on disaster in Korea. Journal of the Korean Society for Information Management, 33(4), 103–124.
• Mızrak, S. (2018). Eğitim, afet eğitimi ve afete dirençli toplum. Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 5(1), 56–67. https://doi.org/10.21666/muefd.321970.
• Murathan, G., Murathan, F. ve Bozyılan, E. (2020). Fiziksel aktivite konulu tezlerin bibliyometrik analizi (2002–2019). Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 14(2), 158–167
• Okutkan, C. ve Gün, R. Ş. (2023). Türkiye’de depremle ilgili eğitim alanında yapılan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analiz yöntemiyle incelenmesi. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, 13, 1699–1715. https://doi.org/10.51531/korkutataturkiyat.1394975.
• Oxford University Press. (2022). Oxford learner’s dictionaries. https://www.oxfordlearnersdictionaries.com, 08.02.2024.
• Özcan Gönülal, Y. (2015). Türkçede tabiat kaynaklı yıkımlar nasıl ifade edilir? Türklük Bilimi Araştırmaları, 36, 169–190. https://doi.org/10.17133/tba.86218.
• Öztürk, B., Yurtlu, F. B., Güven, E. ve Eren, T. (2024). Acil durum planları ve acil durum yönetimi konulu lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Karaelmas Journal of Occupational Health and Safety, 8(3), 147–158.
• Rana, I. A. (2020). Disaster and climate change resilience: A bibliometric analysis. International Journal of Disaster Risk Reduction, 50, 101839.
• Saf, H. H. (2023). Popülizm ve sosyal medya ile ilgili çalışmaların bibliyometrik analizi. Erciyes İletişim Dergisi, 10(1), 283–304.
• Sanlı, Y. B., Baltacı, F., Güven, E. ve Eren, T. (2024). Siber güvenlik çalışmaları üzerine bibliyometrik analiz. Bilişim Teknolojileri Dergisi, 17(3), 223–229.
• Sarı, B. (2022). Afet yönetiminde temel ve stratejik ortaklar arası koordinasyonun analizi. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
• Seğmenoğlu, M. (2013). Arama kurtarma sistemleri için personel alım sürecinin tasarlanması. Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İzmir.
• T.C. Resmî Gazete. (2018). Türkiye bina deprem yönetmeliği. Sayı: 30364, Cumhurbaşkanlığı, Ankara.
• Topçu, T. ve Ataoğlu, A. (2023). Türkiye’de afet yönetimi ile ilgili yapılmış olan lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Afet ve Risk Dergisi, 6(4), 1388–1400. https://doi.org/10.35341/afet.1301195.
• UNDRR. (2015). The Sendai framework for disaster risk reduction 2015–2030. United Nations.
• Yılmaz, A., Gökalp, S., Güven, E. ve Eren, T. (2024). Afet yönetimi konulu lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi. Resilience, 8(2), 223–234. https://doi.org/10.32569/resilience.1440077.