Araştırma Makalesi

المقارنة المنهجية بين كتاب الطبقات الكبرى لابن سعد وكتاب الطبقات لخليفة ابن الخياط

Cilt: 22 Sayı: 2 31 Aralık 2024
PDF İndir
AR TR

المقارنة المنهجية بين كتاب الطبقات الكبرى لابن سعد وكتاب الطبقات لخليفة ابن الخياط

Öz

The science of tabaqāt has been of great importance among the hadīth sciences because it has been used by the muhaddis in matters such as determining the dates of birth and death of the narrators and determining the relationship between them. This situation paved the way for the emergence of strata works by the third century of the hijrī and the first works to appear were Ibn Sa‘d and Khalīfa b. Khayyāt has had books. In this context, the fact that both authors lived in the same century and in the same town attracted attention, and the fact that the two books appeared at the same time and in the same region aroused curiosity and brought to mind the question of what kind of difference there was. This study tried to reveal the differ-ences and similarities between the two books by making comparisons. In order to give healthier results of the comparison, it was applied in the layers of Sahāba, Tābiīn and Taba-i Tābiīn. In this study, which includes information about both authors and books, induction and analysis method was used. This work was carried out by the Khalīfa b. Khayyāt's book was a specialization in Ibn Sa‘d's book.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. الأتابكي، يوسف بن تغري بردي. النجوم الزاهرة في ملوك مصر والقاهرة. ت: محمد حسين شمس الدين. بيروت: دار الكتب العلمية، الطبعة 1، 1413 هـ.
  2. ابن الأثير، علي بن محمد بن محمد. الكامل في التاريخ. ت: عمر عبد السلام تدمري. بيروت: دار الكتاب العربي، الطبعة 1، 1417 هـ.
  3. إسماعيل باشا البغدادي، إسماعيل بن محمد أمين بن مير سليم. هدية العارفين أسماء المؤلفين وآثار المصنفين. بيروت: دار إحياء التراث العربي، د.ط. د.ت.
  4. ابن أبي حاتم، عبد الرحمن بن محمد بن إدريس. الجرح والتعديل. بيروت: دار إحياء التراث العربي، الطبعة 1، 1271هـ.
  5. ابن حجر، أحمد بن علي بن محمد العسقلاني. تقريب التهذيب. ت: محمد عوامة. سوريا: دار الرشيد، الطبعة 1، 1406 هـ.
  6. ابن حجر، أحمد بن علي بن محمد العسقلاني، تهذيب التهذيب، د. م، دار الفكر للطباعة والنشر والتوزيع، الطبعة 1، 1404 هـ.
  7. الخطيب البغدادي، أحمد بن علي بن ثابت. تاريخ بغداد. ت: بشار عواد معروف. بيروت: دار الغرب الإسلامي، الطبعة 1، 1422 هـ.
  8. ابن خلكان، أحمد بن محمد بن إبراهيم. وفيات الأعيان وأنباء أبناء الزمان. ت: إحسان عباس. بيروت: دار صادر، الطبعة 1، 1994م.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Arapça

Konular

Hadis

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2024

Gönderilme Tarihi

15 Nisan 2024

Kabul Tarihi

31 Aralık 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 22 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Çalışkan, A. (2024). المقارنة المنهجية بين كتاب الطبقات الكبرى لابن سعد وكتاب الطبقات لخليفة ابن الخياط. Hadis Tetkikleri Dergisi, 22(2), 339-349. https://izlik.org/JA68XS53AC
AMA
1.Çalışkan A. المقارنة المنهجية بين كتاب الطبقات الكبرى لابن سعد وكتاب الطبقات لخليفة ابن الخياط. HTD. 2024;22(2):339-349. https://izlik.org/JA68XS53AC
Chicago
Çalışkan, Abdulhamid. 2024. “المقارنة المنهجية بين كتاب الطبقات الكبرى لابن سعد وكتاب الطبقات لخليفة ابن الخياط”. Hadis Tetkikleri Dergisi 22 (2): 339-49. https://izlik.org/JA68XS53AC.
EndNote
Çalışkan A (01 Aralık 2024) المقارنة المنهجية بين كتاب الطبقات الكبرى لابن سعد وكتاب الطبقات لخليفة ابن الخياط. Hadis Tetkikleri Dergisi 22 2 339–349.
IEEE
[1]A. Çalışkan, “المقارنة المنهجية بين كتاب الطبقات الكبرى لابن سعد وكتاب الطبقات لخليفة ابن الخياط”, HTD, c. 22, sy 2, ss. 339–349, Ara. 2024, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA68XS53AC
ISNAD
Çalışkan, Abdulhamid. “المقارنة المنهجية بين كتاب الطبقات الكبرى لابن سعد وكتاب الطبقات لخليفة ابن الخياط”. Hadis Tetkikleri Dergisi 22/2 (01 Aralık 2024): 339-349. https://izlik.org/JA68XS53AC.
JAMA
1.Çalışkan A. المقارنة المنهجية بين كتاب الطبقات الكبرى لابن سعد وكتاب الطبقات لخليفة ابن الخياط. HTD. 2024;22:339–349.
MLA
Çalışkan, Abdulhamid. “المقارنة المنهجية بين كتاب الطبقات الكبرى لابن سعد وكتاب الطبقات لخليفة ابن الخياط”. Hadis Tetkikleri Dergisi, c. 22, sy 2, Aralık 2024, ss. 339-4, https://izlik.org/JA68XS53AC.
Vancouver
1.Abdulhamid Çalışkan. المقارنة المنهجية بين كتاب الطبقات الكبرى لابن سعد وكتاب الطبقات لخليفة ابن الخياط. HTD [Internet]. 01 Aralık 2024;22(2):339-4. Erişim adresi: https://izlik.org/JA68XS53AC

İlmî Tedrîsâtın Tertîbi Üzerine…

    Her düşünce ve tasavvur, kendi iç bütünlüğü içerisinde bir ilim telâkkîsine sahiptir. İslâmî ilim geleneği de kendi bütünlüğü içerisinde bu telâkkîyi önce inşâ sonra ikmâl etmiştir. Hayatın tabi akışı içerisinde ihtiyaçlar zuhûr ettikçe önce ilmî geleneğinin alt yapısını teşkil edecek ve istidlâle medâr olacak davranış ve deliller cem‘ ve tasnif edilmiş, sonra bunlar konularına göre taksime tabi tutulmuştur. İslâmî ilimlerin teşekkülünün ilk merhalesini teşkil eden cem‘ dönemi diyebileceğimiz bu sürecin ardından yeni bir telif sürecine intikâl edilmiştir.
    İlim dallarının birbirinden ayrışmaya başladığı, konularının kendine haslığı göz önünde bulundurularak hususî eserlerde toplanmaya başlandığı birkaç yüzyıl devam eden bir sürecin ardından, özellikle farklı medeniyetlere ve dinlere mensup kişilerin Müslüman olmaları ile birlikte, onların sahip olduğu birikim ile İslâmî ilimlerin her birinin sahip olduğu kazanımlar mezcedilmeye başlandı. Dolayısıyla tasnif dönemi diyebileceğimiz bu süreci ikinci bir adım, imtizâcın hâsıl ettiği müktesebâtı ise tefekküre doğru atılan ilk adım olarak değerlendirmek mümkündür.
    İlim dallarının, malumâta dayalı inşâdan tefekküre dayalı tasavvura geçişinde söz konusu ara merhale çok önemli bir tesir icra etmiştir. Bugün İslâmî düşüncenin tefekkür temellerinin sağlamlaştırıldığı merhale ve her türlü adımın atıldığ süreç ‘öteki ile karşılaşmanın kazanımlarının’ bize ait tasavvura uygun bir dönüşüme tabi tutulmasından sonra kurgulanmıştır. Öteki ile karşılaşma dönemi diyebileceğimiz bu merhalede mevcut kazanımları edinip üstlenmek, bir ilmi ilim yapan cihet-i vahdesini tespit, konu ve mesâilindeki farklılaşma dolayısıyla yeni ilim dallarının teşekkülü ve küllî tefekkür geleneğinin vazgeçilmez bir parçası olması şeklinde tezâhür etmiştir.
Tefekkür geleneğimizin içinde yer alan ilim ehlinin, bu küllî tasavvuru idrâk etmesi ve tasavvuru teşkil eden bir duruşa sahip olması, mensuplarından söz konusu tasavvuru üstlenecek insanları/ilim ehlini yetiştirmesine bağlıdır. Bu da, içinde doğulan tasavvurun, hâli hazırda ve gelecekte üstlenilip sürdürülmesi için atılması gereken doğru adımları tespit ve tatbik ile mümkündür.
    Geleceği kurgulayacak ilim ehlinin, içinden geldiği toplumdan edindiği ortalama müktesebâtla yetinmeksizin, tedrîs ve ta‘lîm sürecinde işaret edilen ilim dallarından her birinin ‘içselleştirerek’ elde edilmesi umulan kazanımlarını ikmâl etmesi gerekir. Dil, mantık ve irfân birlikteliğinin hâsıl ettiği usûlün kazanımlarının özümsemesi, kendisinde bir küllî tasavvur ve duruşun zâtında vücut bulması bize ait tasavvurun hâsıl olmasının vazgeçilmez yoludur.
Bütünüyle Batı esaslı eğitim-öğretim değerler manzûmesinin kurgulayıp kontrol ettiği dinî eğitim; her şeyden önce bize ait tasavvuru terk etmeyi öncelemiş, ikinci olarak bidâyetten itibaren tedrîs sürecini izleyip kâmil manada içselleştirerek bir tasavvur oluşumunu imkânsız hâle getirmiştir. Bugün, gerek yaygın gerekse örgün din tasavvurunun teşekkülünü sağlayan diyanet, ilâhiyat ve kendine ait tasavvuru keşfedip sürdürememiş medrese-dergâh camiası, farkında olmadan Batı değerler manzûmesi üzerinden ve müsaade edilen sınırlar içerisinde kalan bir tasavvur üretmektedir. Üretilen ‘yeni tasavvurun’ i‘tikâdî, amelî ve zihnî anlamda ilim geleneğimize aykırı bir mahiyet arz etmesi, ötekine ait değerleri destekleyici vasfından kaynaklanmaktadır.
    İşaret edilen hususların farkında olarak yayın faaliyetlerini sürdüren Hadis Tetkikleri Dergisi (HTD) aracılığı ile kendi duruşumuzu ve müşterek tasavvurumuzu keşfe gayret gösteren arayışlara imkân sunmayı önemsiyoruz. Bir başka deyişle, tereddüt ve sapmaların farkına vararak seyrimize devam etmenin mutlak ihtiyacımız olduğunun idrâki içerisindeyiz. Dolayısıyla aklî, kalbî ve zihnî tekâmülü hâsıl eden usûl tasavvurumuzun öncelenmesi, malûmâtın bu tasavvura göre yorumlanması gerektiğini müdrikiz.
Yayın hayatımızın ikinci yirmi yılı içerisinde, faaliyetlerimizi kesintisiz sürdürerek geride bıraktığımız yirmi iki yılın ardından, Hadis Tetkikleri Dergisi’nin bu sayısında; hadis ilimlerinin muhtelif alanlarında ilmî, irfânî ve nazarî alanlara ta‘alluk eden ilginizi çekecek tetkiklere yer verdik. Araştırmacı ve akademisyenlerimizin müktesebâtını yansıtan tetkikler, araştırma notları, bilimsel etkinlik ve kitap tanıtımları bu sayımızda sizlerin ilgisine arz ettiğimiz içeriğimizdir.
    Makaleleriniz ve araştırmalarınızla sağladığınız destekleriniz sayesinde muhteviyâtı daha da zenginleşecek olan Hadis Tetkikleri Dergisi (HTD) kendini keşif gayreti içerisinde olan ilim ehlince bize iletilen her türlü talebe açık olup bütün imkânlarımızı kullanarak talepte bulunanları desteklemeye çalışacağımızın bilinmesini isteriz.
Geride bıraktığımız kesintisiz yirmi iki yıl ve kırk üç sayı boyunca Hadis Tetkikleri Dergisi’ne (HTD) destek olan, sahip çıkan, bizleri cesaretlendiren, yazılarıyla bizi onurlandıran bütün hoca ve kardeşlerimize şükranlarımızı sunarken bundan sonra da HTD’nin imkânlarının, araştırmacılarımızın hizmetinde olduğunu te’yîden ifade istiyoruz.
    Gelecek sayılarımızda görüşmek dileğiyle...
    Saygılarımızla...

İbrahim HATİBOĞLU