19. Yüzyılda Ürgüp’te Rumların Yaşadığı Mahallelerde Yer Alan Konutlar Üzerine Mimari Değerlendirme

Kapadokya Bölgesinin önemli yerleşimlerinden biri olan Ürgüp, Nevşehir kent merkezinin 20 km doğusunda yer alır. Ürgüp yerleşimi tarih boyunca çok sayıda uygarlığa ev sahipliği yapmıştır. Tarihi Antik Çağ’a kadar uzanan bu yerleşimde, 1923 nüfus mübadelesine kadar Hristiyan ve Müslüman halk beraber yaşamıştır. Kapadokya Bölgesinde önemli bir nüfusa sahip olan Rum halk, arkalarında kültür mirası eserleri bırakarak göç etmişlerdir. Çalışmanın amacı, 19. yüzyılda Ürgüp yerleşiminde Rumların yaşadığı mahallelerde yer alan konutları sanat ve mimarlık tarihi açısından incelemek ve belgelemektir. Ürgüp yerleşiminin, iklim, doğal şartları, topografya, tarihi kent dokusu yanında Rumların kentle ilişkileri, sosyo-kültürel ve ekonomik durumları hakkında bilgi verilmiştir. Konutlar sanat ve mimari oluşum yönünden incelenerek 18 evin kataloğu hazırlanmıştır. İncelenen konutların plan özellikleri, cephe düzeni, bezeme özellikleri ve malzeme-teknik bakımından bir değerlendirmesi yapılarak bir sonuca varılmıştır. Çalışmada incelenen konutlar üzerinden belgeleme çalışması yapılarak konutların özgün durumları yansıtılmaya çalışılmıştır. Bu çalışma ile bölgede hızla devam eden restorasyon ve onarım çalışmalarına bir altlık oluşturulmuş ve konutların yöresel özellikler taşıdığı, özgün değerleri ile ortaya konulmuştur. Bölgede daha sonra yapılacak olan koruma ve restorasyon faaliyetlerinde altlık veri oluşturacaktır.

Ürgüp, one of the important settlements of Cappadocia region, is located 20 km east of Nevsehir city center. Ürgüp settlement has hosted many civilizations throughout history. Christian and Muslim peoples lived together in this settlement, which dates to very ancient times, until the population exchange in 1923. The Greek people, who had an important population in Cappadocia region, emigrated here leaving cultural heritage artifacts. The aim of the study is to examine and document the houses in the neighborhoods where the Greeks lived in Ürgüp in the 19th century in terms of art and architectural history. Information was given about the climate, natural conditions, topography, historical urban texture of the settlement of Ürgüp and the relations of the Greeks to the city, their socio-cultural and economic status. The Greek dwellings were studied in terms of art and architectural design and a catalog of 18 houses was prepared. An evaluation was made in terms of ground plan features, facade design, decorative features and material aspects of the studied houses and a conclusion was drawn. This studies were carried out on the houses examined in the study and an attempt was made to reproduce the original condition of the buildings. This study provided a basis for the rapidly progressing restoration and repair work in the region. With this study, it was determined that the houses have local characteristics and possess their original values. Baseline data for future preservation and restoration activities in the region will be established.