Yapay Zekâ ve Robot Teknolojisine Yönelik Risk Algısı Üzerine Nitel Bir Çalışma

Today, humanity is experiencing the age of artificial intelligence and robot technology, which is a new technological development that is advancing at an unstoppable pace and different from the previous ones. It is discussed by experts that this technology will have many predictable and unpredictable positive or negative effects. In this study is aimed to determine the opinions of individuals about the risks of artificial intelligence and robot technology, which come out of the laboratory environment and start to take place in both daily life and working life of people and affect the lives of individuals and societies. For this purpose, qualitative method was used and semi-structured interview technique was applied to 15 people with different demographic characteristics. The data obtained as a result of the interviews were analyzed with the descriptive analysis method. As a result of the analysis, it has been determined that there are opinions that the risks posed by this technology affected all participants and that there will be differences in the distribution of these risks. In addition, it has been observed that there are individual differences in risk predictions for this technology.According to the results of this study, it was concluded that the participants were worried about artificial intelligence and robotic developments, that individualization and dependence, surveillance and control would increase gradually, that they would create defense and security weakness in weak countries, that they would pose a risk in social relations and that the risk perceptions of the participants differed.When the literature is reviewed, it is seen that there are limited studies on the risk perception of artificial intelligence and robot technology. The fact that the data obtained fills one of the gaps in this field and will guide the next studies to be done reveals the importance of the study.

İnsanlık bugün, önü alınamayan bir hızla ilerleyen ve öncekilerden farklı yeni bir teknolojik gelişme olan yapay zekâ ve robot teknolojisinin olduğu çağı deneyimlemektir. Bu teknolojinin, öngörülebilen ve öngörülemeyen olumlu ya da olumsuz pek çok etkileri olacağı uzmanlar tarafından tartışılmaktadır. Bu çalışmada, laboratuvar ortamlarından çıkarak insanların gerek günlük yaşamında gerekse çalışma hayatında yer almaya başlayan, kişilerin ve toplumların yaşamlarını etkileyen yapay zekâ ve robot teknolojisinin riskleri ile ilgili bireylerin görüşlerinin tespiti amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda nitel yöntem kullanılmış olup farklı demografik özelliklere sahip 15 kişiye yarı yapılandırılmış görüşme tekniği uygulanmıştır. Görüşmeler neticesinde elde edilen veriler betimsel analiz tekniği ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda bu teknolojinin oluşturduğu risklerin tüm katılımcıları etkilediği ve bu risklerin dağılımında farklılıklar olacağı yönünde görüşler olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca bu teknolojiye yönelik risk öngörülerinde bireysel farklılıklar olduğu görülmüştür. Alanyazın taraması yapıldığında yapay zekâ ve robot teknolojisinin risk algısına yönelik sınırlı çalışma olduğu tespit edilmiştir.Bu çalışmanın sonucuna göre, katılımcıların YZ ve robotik gelişmelerden kaygı duydukları, giderek bireyselleşmenin ve bağımlılığın, gözetleme ve denetimin aratacağı, güçsüz ülkelerde savunma ve güvenlik zaafiyeti yaratacağı, sosyal ilişkilerde risk oluşturacağı ve katılımcıların risk algılarının farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.Elde elde edilen verilerin bu alandaki boşluklardan birini doldurması ve yapılmak istenen sonraki çalışmalara rehberlik edecek olması çalışmanın önemini ortaya koymaktadır.