Sırp Kaynaklarına Göre İliya Garaşanin’in Sırp Dış Politikasının Gelişimine Katkısı (1837-1867)

Bu makale, 19. yüzyılda kendisini Sırp Devleti’nin modernleşmesine adayan ve önde gelen Sırp devlet adamı İliya Garaşanin’in çalışmalarına odaklanmaktır. Çalışmada, Sırp Devleti’nin kaydettiği ilerleme ve Garaşanin’in bu süreçteki katkısı, büyük ölçüde Sırp kaynaklarına dayanılarak değerlendirilmektedir. Ayrıca, Sırpların Osmanlı Devleti’ne ve büyük güçlere karşı tutumu anlatılırken Garaşanin’in kamu hizmetine girdiğinde Sırp Prensliği’nin durumu ve adı geçenin siyasi kariyeri boyunca bu tutumların nasıl değiştiği üzerinde durulmaktadır. Garaşanin’in hizmette geçirdiği yıllar göz önüne alındığında, Osmanlılara yönelik politikası da temelde önemlidir. Bazen ona Osmanlının Sırbistan’a yönelik politikasını destekleyen bir devlet adamı gibi yanlış bir etiket yapıştırılmıştır. Ancak ulusal programın geliştirilmesine olan bağlılığı göz önüne alındığında, Garaşanin’in görevini tamamen Sırp halkının lehine olacak şekilde yerine getirdiği açıktır. İç politikada yasalara ve yönetmeliklere göre hareket etmeye gayret etmiş ve Anayasa Savunucular Dönemi’nin en iyi yöneticilerinden biri olarak tanımlanmıştır. Makalede, Sırbistan’ın 19. yüzyıldaki ulusal ve dış politikasına ilişkin ilk programı olan Naçertaniye’de ileri sürülen fikirlere de yer ayrılmıştır. Avusturya, Rusya, İngiltere ve Fransa gibi büyük güçlerin Osmanlı Devleti üzerinde nüfuz kurma çabaları bağlamında Sırp Prensliği’nin uluslararası alanda içinde bulunduğu karmaşık durum da ele alınmaktadır.

The main purpose of the article is to focus on the work of Ilija Garašanin, a prominent Serbian statesman and diplomat who devoted himself to the modernization of the Serbian state in the 19th century. The article will evaluate the progress of the Serbian state and Garašanin’s countribution to this process. The study was prepared according to Serbian sources. In explaining the attitude of the Serbs towards the Ottoman Empire and the great powers the situation of the Serbian Principality when Garašanin entered the public service and how his attitudes changed during his political career will be emphasized. Considering that Garašanin spent three decades in service, it is particularly important to look at his views on his policy towards the Ottomans and the Sublime Porte. He was sometimes given wrong label of a statesman who supported Ottoman policy. But when we look at his dedication to the development of the national program, it becomes clear that Garašanin tried to do everything for the benefit of the Serbian people. In domestic politics he did everything according to laws and regulations and was considered one of the best administrators of the Defenders of the Constitution Era. The artical deals with the ideas from Načertanije (Draft), the first program on the national and foreign policy of Serbia. It deals with the complex situation of Principality of Serbia in the international arena, where great powers such as Austria, Russia, England and France struggled to gain more influence over the Ottoman Empire.