Âyanların Asker Toplama ve Ordunun İaşesi Konusundaki Faaliyetleri: Şeyh Hüseyinoğulları Ailesi Örneği
Öz
Çalışmanın konusu, Hamid Sancağına bağlı Gölhisar-ı Hamid Kazasında âyanlık faaliyetlerini yürüten Şeyh Hüseyinoğulları ailesinin 18. yüzyılın ikinci yarısında meydana gelen 1768-1774 Osmanlı-Rus ve 1787-1792 Osmanlı-Rus ve Avusturya savaşları sırasında orduya yardımlarıdır. Osmanlı Devleti’nde 16. yüzyılın sonları ve 17. yüzyılın başlarında ateşli silahların yaygınlaşmasıyla tımar sistemi önemini kaybetmeye başlamış ve iltizam sistemi yaygınlaşmıştır. 1695’ten itibaren uygulanan malikâne sistemiyle âyanlar gelir kaynaklarının kontrolünü ele geçirerek güçlenmişler ve böylece yerel âyan aileleri ortaya çıkmıştır. Osmanlı Devleti özellikle 18. yüzyılın ikinci yarısında güçlenerek yerel hanedanlıklara dönüşen âyan ailelerinden vergi toplamak, orduya asker sağlamak ve bu askerlerin ihtiyacını görmek gibi çeşitli konularda yardım talebinde bulunmuştur. Devletin yardım talebinde bulunduğu âyan ailelerinden biri de Şeyh Hüseyinoğulları’dır. Dolayısıyla çalışmanın amacı, uzun yıllar âyanlık faaliyetlerini yürütmüş ve Hamid mütesellimliği, Tirkemiş voyvodalığı gibi görevlerde de bulunmuş olan Şeyh Hüseyinoğulları’nın orduya katkılarını incelemektir. Osmanlı Devleti’nin, Şeyh Hüseyinoğlu Hacı Osman ve oğlu Şeyh Hüseyinoğlu Hacı Hüseyin’den sık sık asker talep ettiği anlaşılmaktadır. Bu çerçevede öncelikle Osmanlı Devleti’nde âyanlık ve âyanlığın gelişimi hakkında bilgi verilmiş, daha sonra Gölhisar-ı Hamid Kazasına ve Şeyh Hüseyinoğulları ailesine dair bazı veriler değerlendirilmiştir. Son olarak ise Şeyh Hüseyinoğulları ailesinin 1768-1774 Osmanlı-Rus ve 1787-1792 Osmanlı-Rus ve Avusturya savaşları sırasında ve sonrasında orduya yardımları incelenmiştir. Çalışmada, konuya ilişkin bazı mühimme kayıtlarından ve Osmanlı arşivinin Ali Emiri, Bab-ı Asafî, Cevdet, İbnülemin, Kamil Kepeci ve Sadaret tasniflerinde yer alan bazı belgelerden yararlanılarak birtakım veriler elde edilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Âyan Şeyh Hüseyinoğulları Osmanlı-Rus Savaşı (1768-1774) Osmanlı-Rus ve Avusturya Savaşı (1787-1792) asker tahriri ordu tedariki
Kaynakça
- Ak, M. (2025). Osmanlı Devletinde bir âyânlık örneği Yılanlıoğulları. Selenge Yayınları.
- Akdağ, M. (1963). Osmanlı tarihinde âyanlık düzeni devri 1730-1839. Tarih Araştırmaları Dergisi. 8(14), 51-61. https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000019
- Akdemir, M. S. (2004). XVIII. yüzyılın ilk yarısında Isparta’da sosyo-ekonomik ve kültürel hayat (170 ve 171 numaralı şer’iyye sicillerine göre) [Doktora Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
- Akyıldız, A. (2009). Sened-i İttifak. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 36, ss. 512-514). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Arıkan, Z. (1988). XV-XVI. yüzyıllarda Hamit Sancağı. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
- Bostan, İ. (2011). Tersâne-i Âmire. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 40, ss. 513-516). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA): A.{DVN.d. 826; A.{DVNSMHM. 134/289; A.{DVNSMHM. 134/488; A. {DVNSMHM. 134/894; A.{DVNSMHM. 144/557; A.{DVNSMHM. 171/826, 171/934, 171/936, 171/950, 171/951; A.}MKT. UM. 244/50; AE. SABH.I. 19/1691; AE. SABH.I. 221/14630; AE. SSLM. III. 84/5079; AE. SSLM. III. 132/8013; AE. SSLM. III. 277/15993; AE. SSLM. III. 318/18451; C. AS. 41/1847; C. AS. 61/2855; C. AS. 739/31033; C. AS. 916/39588; C. AS. 1008/44145; C. AS. 1054/46355; C. BH. 174/8201; C. BH. 231/10741; C. DH. 249/12409; C. ML. 241/10054; C. ZB. 14/687; İE. SH. 2/127; KK.d. 39/4; KK.d. 39/5; KK.d. 6616.
- Çadırcı, M. (1991). Tanzimat döneminde Anadolu kentleri’nin sosyal ve ekonomik yapıları. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
- Çakır, İ. E. (2018). Osmanlı-Rus/Avusturya Savaşları’nda (1787-1792) Ruscuk kazâsının lojistik ve sefer organizasyonuna katkısı. XVII. Türk Tarih Kongresi, Kongreye Sunulan Bildiriler (15-17 Eylül 2014) içinde (IV. cilt-II. kısım, ss. 859-891). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- Emecen, F. (2001). İsmâil. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 23, ss. 82-84). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Ergenç, Ö. (2013). “A’yân ve Eşrâf” diye anılan seçkinler grubunun XVIII. yüzyılda Osmanlı toplumundaki rolü üzerine. Osmanlı tarihi yazıları: şehir, toplum, devlet içinde (ss. 396-416). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- Genç, M. (2000). İltizam. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 22, ss. 154-158). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Genç, M. (2022). Osmanlı maliyesinde malikâne sistemi. Osmanlı İmparatorluğu’nda devlet ve ekonomi -I- (2. baskı) içinde (ss. 95-142). Ötüken Neşriyat.
- Gölen, Z. (2024). Burdurlu Çilzâde Mustafa Ağa (1801-1857). Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi, 11(31), 751-773. https://doi.org/10.17822/omad.1551055
- İnalcık, H. (1980). Osmanlı pamuk pazarı, Hindistan ve İngiltere: pazar rekabetinde emek maliyetinin rolü. ODTÜ Gelişme Dergisi, (1979-1980 Özel Sayısı), 1-65.
- İnalcık, H. (2012). Timar. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 41, ss. 168-173). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- İnalcık, H. (2016). Devlet-i ‘Aliyye Osmanlı İmparatorluğu üzerine araştırmalar – IV: Âyânlar, Tanzimat, Meşrutiyet. Türkiye İş Bankası Yayınları.
- Kallek, C. (2007). Okka. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 33, ss. 338-339). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Karahan, A. (2019). Çeşme vak’ası sonrası Osmanlı donanmasında kalyonlar (1770-1789). Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı. 17(26), 111-130. https://doi.org/10.17518/canakkalearastirmalari.585349
- Karasu, H. (2021). 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı’nda ayanların rolü [Doktora Tezi]. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
- Karasu, N. Y. (2022). 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Saruhan Sancağı ve Manisa’dan yapılan katkılar. H. Akyol vd. (Yay. haz.), Manisa: Akademik Araştırmalar Işığında (Tarih & Felsefe) içinde (ss. 215-232). Berikan Yayınevi.
- Kılıç, O. (1997). 18. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Devleti’nin idarî taksimatı: eyalet ve sancak tevcihatı. Ceren Matbaacılık.
- Kiel, M. (2008). Rusçuk. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 35, ss. 246-250). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Kocaoğlu, B. (2019). Osmanlı kara ordusunda kirpas kullanımına genel bir bakış (1752-1836). ETÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8, 33-44. http://dx.doi.org/10.29157/etusbe.76
- Köse, E. (2023). Ağalar: Konya Aladağ’da âyan bir Türkmen ailesinin tarihi (1680-1880). VakıfBank Kültür Yayınları.
- Kuzucu, H., (2018, 19 Ekim). 1831 nüfus sayımı defteri çerçevesinde Burdur Kozağacı’nın tarihine bir bakış. 7 Şubat 2025 tarihinde http://www.burdurtarihi.com/kozagaci.pdf adresinden erişildi.
- Kür, H. ve Karaca, B. (2024). Şer’iyye sicilleri ışığında Terkemiş (Burdur) kazasında voyvodalık kurumu (1760-1835). MAKÜ-Mehmet Akif Ersoy Dergisi (MAED), 2(3), 51-64. https://doi.org/10.5281/zenodo.14536542
- McGowan, B. (2006). Âyanlar çağı 1699-1812. H. İnalcık ve D. Quataert (Yay. haz.), Osmanlı İmparatorluğu’nun ekonomik ve sosyal tarihi, (Cilt 2) içinde (ss. 759-884). Eren Yayıncılık.
- Mert, Ö. (1980). XVIII. ve XIX. yüzyıllarda Çapanoğulları. Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Mert, Ö. (1991). Âyan. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 4, ss. 195-198). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Nagata, Y. (1997). Tarihte Âyânlar: Karaosmanoğulları üzerine bir inceleme. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
- Nagata, Y. (1999). Muhsin-zâde Mehmed Paşa ve âyânlık müessesesi, Akademi Kitabevi.
- Öz, M. (2019), Kanun-ı Kadimin peşinde: Osmanlı’da çözülme ve gelenekçi yorumcuları (XVI. yüzyıldan XVIII. yüzyıl başlarına) (8. baskı). Dergâh Yayınları.
- Özcan, A. (2001). Kapıcı. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 24, ss. 345-347). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Özkaya, Y. (1978). XVIII. yüzyılın ilk yarısında yerli ailelerin ayânlıkları ele geçirmeleri ve büyük hânedanlıkların kuruluşu. Belleten. 42(168), 667-724. https://doi.org/10.37879/ttkbelleten.1162440
- Özkaya, Y. (2006). Mütesellim. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 32, ss. 203-204). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Özkaya, Y. (2014). Osmanlı İmparatorluğu’nda âyanlık (2. baskı). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- Özvar, E. (2003). Osmanlı maliyesinde malikâne uygulaması. Kitabevi Yayınları.
- Özvar, E. (2013). Voyvoda. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 43, ss. 129-131). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Pamuk, Ş. (2017). Osmanlı-Türkiye iktisadî tarihi (1500-1914) (11. baskı). İletişim Yayınları.
- Sahillioğlu, H. (1993). Darphâne. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 8, ss. 501-505). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Şimşek, F. (2010). Anadolu sancaklarında mütesellimlik kurumu (XVIII. yüzyıl) [Doktora Tezi]. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
- Tabakoğlu, A. (2000). İmdâdiyye. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 22, ss. 221-222). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Tızlak, F. (2008). XIX. yüzyılın ilk yarısında Burdur ve kazalarında toplum ve devlet düzeni. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2008(17), 41-76.
- Uluçay, M. Ç. (1955). 18. ve 19. yüzyıllarda Saruhan’da eşkiyalık ve halk hareketleri. Berksoy Basımevi.
- Ustaoğlu, Z. ve Yılmaz. H. (2022). Nizâm-ı Cedîd’in taşrada uygulanması: Saruhan Sancağına dair bulgular. CTAD, 18(35), 35-65.
- Uzunçarşılı, İ. H. (1982). Osmanlı tarihi: Karlofça anlaşmasından XVIII. yüzyılın sonlarına kadar (3. baskı). (IV. cilt, 1. bölüm). Türk Tarih Kurumu Basımevi.
- Uzunçarşılı, İ. H. (2010). Meşhur Rumeli âyanlarından Tirsinikli İsmail, Yılık oğlu Süleyman ağalar ve Alemdar Mustafa Paşa. Türk Tarih Kurumu.
- Üstündağ Özdemir, N. (2018). Ayanlık kurumunun gelişimi ve Anadolu ile Balkan coğrafyasındaki farklılıkları üzerine bir değerlendirme. Current Research in Social Sciences, 4(1), 29-38. https://doi.org/10.30613/curesosc.372749
- Yaycıoğlu, A. (2016). Partners of the Empire: the crisis of the Ottoman order in the age of revolutions. Stanford University Press.
- Yeşil, F. (2016). İhtilâller çağında Osmanlı ordusu: Osmanlı İmparatorluğu’nda sosyoekonomik ve sosyopolitik değişim üzerine bir inceleme (1793-1826). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- Yılmaz, H. (2025). Ayanların Osmanlı sefer organizasyonundaki rolü: Fransa’nın Mısır işgali ve Karaosmanoğulları. Gazi Akademik Bakış Dergisi, 18(36), 215-238. https://doi.org/10.19060/gav.1719181
Activities of Notables (Âyans) in Recruiting Soldiers and Supplying the Army: The Case of Şeyh Hüseyinoğulları Family
Öz
The subject of this study is the contributions of the Şeyh Hüseyinoğulları family, who carried out the notability activities in the Gölhisar-ı Hamid district, which was part of the Hamid Sanjak, to the Ottoman army during the 1768-1774 Ottoman-Russian and the 1787-1792 Ottoman-Russian and Austrian wars of the second half of the 18th century. In the late 16th and early 17th centuries, the widespread use of firearms led to the decline of the timar system in the Ottoman Empire, and the iltizam system became more common. With the introduction of the malikâne system in 1695, the notables gained control over the sources of income, which strengthened their power and led to the emergence of local notable families. Especially in the second half of the 18th century, the Ottoman Empire requested assistance from notable families, which were gradually becoming more powerful and evolving into local dynasties, in matters such as tax collection, the recruitment of soldiers fort the army, and the provisioning of these soldiers. One of these notable families was the Şeyh Hüseyinoğulları. Therefore, the aim of this research is to examine the contributions of the Şeyh Hüseyinoğulları family, who carried out notability activities for many years and also held positions such as the mütesellim of Hamid and the voivodeship of Tirkemiş, to the Ottoman army. It is understood that the Ottoman Empire frequently requested soldiers from Şeyh Hüseyinoğlu Hacı Osman and his son Şeyh Hüseyinoğlu Hacı Hüseyin. In this context, first, information about the notability and its development in the Ottoman Empire is provided, followed by an evaluation of some data regarding the Gölhisar-ı Hamid district and the Şeyh Hüseyinoğulları family. Finally, the assistance provided by the Şeyh Hüseyinoğulları family to the army during and after the 1768-1774 Ottoman-Russian and the 1787-1792 Ottoman-Russian and Austrian wars was examined. In the study, various data have been obtained by utilizing some mühimme registers related to the subject and documents found in the Ali Emiri, Bab-ı Asafî, Cevdet, İbnülemin, Kamil Kepeci, and Sadaret classifications of the Ottoman archives.
Anahtar Kelimeler
Notable (Âyan) Şeyh Hüseyinoğulları Ottoman-Russian War (1768-1774) Ottoman-Russian and Austrian War (1787-1792) military register army supply
Kaynakça
- Ak, M. (2025). Osmanlı Devletinde bir âyânlık örneği Yılanlıoğulları. Selenge Yayınları.
- Akdağ, M. (1963). Osmanlı tarihinde âyanlık düzeni devri 1730-1839. Tarih Araştırmaları Dergisi. 8(14), 51-61. https://doi.org/10.1501/Tarar_0000000019
- Akdemir, M. S. (2004). XVIII. yüzyılın ilk yarısında Isparta’da sosyo-ekonomik ve kültürel hayat (170 ve 171 numaralı şer’iyye sicillerine göre) [Doktora Tezi]. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
- Akyıldız, A. (2009). Sened-i İttifak. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 36, ss. 512-514). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Arıkan, Z. (1988). XV-XVI. yüzyıllarda Hamit Sancağı. Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları.
- Bostan, İ. (2011). Tersâne-i Âmire. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 40, ss. 513-516). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı Osmanlı Arşivi (BOA): A.{DVN.d. 826; A.{DVNSMHM. 134/289; A.{DVNSMHM. 134/488; A. {DVNSMHM. 134/894; A.{DVNSMHM. 144/557; A.{DVNSMHM. 171/826, 171/934, 171/936, 171/950, 171/951; A.}MKT. UM. 244/50; AE. SABH.I. 19/1691; AE. SABH.I. 221/14630; AE. SSLM. III. 84/5079; AE. SSLM. III. 132/8013; AE. SSLM. III. 277/15993; AE. SSLM. III. 318/18451; C. AS. 41/1847; C. AS. 61/2855; C. AS. 739/31033; C. AS. 916/39588; C. AS. 1008/44145; C. AS. 1054/46355; C. BH. 174/8201; C. BH. 231/10741; C. DH. 249/12409; C. ML. 241/10054; C. ZB. 14/687; İE. SH. 2/127; KK.d. 39/4; KK.d. 39/5; KK.d. 6616.
- Çadırcı, M. (1991). Tanzimat döneminde Anadolu kentleri’nin sosyal ve ekonomik yapıları. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
- Çakır, İ. E. (2018). Osmanlı-Rus/Avusturya Savaşları’nda (1787-1792) Ruscuk kazâsının lojistik ve sefer organizasyonuna katkısı. XVII. Türk Tarih Kongresi, Kongreye Sunulan Bildiriler (15-17 Eylül 2014) içinde (IV. cilt-II. kısım, ss. 859-891). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- Emecen, F. (2001). İsmâil. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 23, ss. 82-84). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Ergenç, Ö. (2013). “A’yân ve Eşrâf” diye anılan seçkinler grubunun XVIII. yüzyılda Osmanlı toplumundaki rolü üzerine. Osmanlı tarihi yazıları: şehir, toplum, devlet içinde (ss. 396-416). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- Genç, M. (2000). İltizam. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 22, ss. 154-158). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Genç, M. (2022). Osmanlı maliyesinde malikâne sistemi. Osmanlı İmparatorluğu’nda devlet ve ekonomi -I- (2. baskı) içinde (ss. 95-142). Ötüken Neşriyat.
- Gölen, Z. (2024). Burdurlu Çilzâde Mustafa Ağa (1801-1857). Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi, 11(31), 751-773. https://doi.org/10.17822/omad.1551055
- İnalcık, H. (1980). Osmanlı pamuk pazarı, Hindistan ve İngiltere: pazar rekabetinde emek maliyetinin rolü. ODTÜ Gelişme Dergisi, (1979-1980 Özel Sayısı), 1-65.
- İnalcık, H. (2012). Timar. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 41, ss. 168-173). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- İnalcık, H. (2016). Devlet-i ‘Aliyye Osmanlı İmparatorluğu üzerine araştırmalar – IV: Âyânlar, Tanzimat, Meşrutiyet. Türkiye İş Bankası Yayınları.
- Kallek, C. (2007). Okka. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 33, ss. 338-339). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Karahan, A. (2019). Çeşme vak’ası sonrası Osmanlı donanmasında kalyonlar (1770-1789). Çanakkale Araştırmaları Türk Yıllığı. 17(26), 111-130. https://doi.org/10.17518/canakkalearastirmalari.585349
- Karasu, H. (2021). 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı’nda ayanların rolü [Doktora Tezi]. Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
- Karasu, N. Y. (2022). 1768-1774 Osmanlı-Rus Savaşı’nda Saruhan Sancağı ve Manisa’dan yapılan katkılar. H. Akyol vd. (Yay. haz.), Manisa: Akademik Araştırmalar Işığında (Tarih & Felsefe) içinde (ss. 215-232). Berikan Yayınevi.
- Kılıç, O. (1997). 18. yüzyılın ilk yarısında Osmanlı Devleti’nin idarî taksimatı: eyalet ve sancak tevcihatı. Ceren Matbaacılık.
- Kiel, M. (2008). Rusçuk. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 35, ss. 246-250). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Kocaoğlu, B. (2019). Osmanlı kara ordusunda kirpas kullanımına genel bir bakış (1752-1836). ETÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8, 33-44. http://dx.doi.org/10.29157/etusbe.76
- Köse, E. (2023). Ağalar: Konya Aladağ’da âyan bir Türkmen ailesinin tarihi (1680-1880). VakıfBank Kültür Yayınları.
- Kuzucu, H., (2018, 19 Ekim). 1831 nüfus sayımı defteri çerçevesinde Burdur Kozağacı’nın tarihine bir bakış. 7 Şubat 2025 tarihinde http://www.burdurtarihi.com/kozagaci.pdf adresinden erişildi.
- Kür, H. ve Karaca, B. (2024). Şer’iyye sicilleri ışığında Terkemiş (Burdur) kazasında voyvodalık kurumu (1760-1835). MAKÜ-Mehmet Akif Ersoy Dergisi (MAED), 2(3), 51-64. https://doi.org/10.5281/zenodo.14536542
- McGowan, B. (2006). Âyanlar çağı 1699-1812. H. İnalcık ve D. Quataert (Yay. haz.), Osmanlı İmparatorluğu’nun ekonomik ve sosyal tarihi, (Cilt 2) içinde (ss. 759-884). Eren Yayıncılık.
- Mert, Ö. (1980). XVIII. ve XIX. yüzyıllarda Çapanoğulları. Kültür Bakanlığı Yayınları.
- Mert, Ö. (1991). Âyan. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 4, ss. 195-198). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Nagata, Y. (1997). Tarihte Âyânlar: Karaosmanoğulları üzerine bir inceleme. Türk Tarih Kurumu Basımevi.
- Nagata, Y. (1999). Muhsin-zâde Mehmed Paşa ve âyânlık müessesesi, Akademi Kitabevi.
- Öz, M. (2019), Kanun-ı Kadimin peşinde: Osmanlı’da çözülme ve gelenekçi yorumcuları (XVI. yüzyıldan XVIII. yüzyıl başlarına) (8. baskı). Dergâh Yayınları.
- Özcan, A. (2001). Kapıcı. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 24, ss. 345-347). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Özkaya, Y. (1978). XVIII. yüzyılın ilk yarısında yerli ailelerin ayânlıkları ele geçirmeleri ve büyük hânedanlıkların kuruluşu. Belleten. 42(168), 667-724. https://doi.org/10.37879/ttkbelleten.1162440
- Özkaya, Y. (2006). Mütesellim. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 32, ss. 203-204). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Özkaya, Y. (2014). Osmanlı İmparatorluğu’nda âyanlık (2. baskı). Türk Tarih Kurumu Yayınları.
- Özvar, E. (2003). Osmanlı maliyesinde malikâne uygulaması. Kitabevi Yayınları.
- Özvar, E. (2013). Voyvoda. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 43, ss. 129-131). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Pamuk, Ş. (2017). Osmanlı-Türkiye iktisadî tarihi (1500-1914) (11. baskı). İletişim Yayınları.
- Sahillioğlu, H. (1993). Darphâne. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 8, ss. 501-505). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Şimşek, F. (2010). Anadolu sancaklarında mütesellimlik kurumu (XVIII. yüzyıl) [Doktora Tezi]. Akdeniz Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Antalya.
- Tabakoğlu, A. (2000). İmdâdiyye. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi içinde (Cilt: 22, ss. 221-222). Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları.
- Tızlak, F. (2008). XIX. yüzyılın ilk yarısında Burdur ve kazalarında toplum ve devlet düzeni. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2008(17), 41-76.
- Uluçay, M. Ç. (1955). 18. ve 19. yüzyıllarda Saruhan’da eşkiyalık ve halk hareketleri. Berksoy Basımevi.
- Ustaoğlu, Z. ve Yılmaz. H. (2022). Nizâm-ı Cedîd’in taşrada uygulanması: Saruhan Sancağına dair bulgular. CTAD, 18(35), 35-65.
- Uzunçarşılı, İ. H. (1982). Osmanlı tarihi: Karlofça anlaşmasından XVIII. yüzyılın sonlarına kadar (3. baskı). (IV. cilt, 1. bölüm). Türk Tarih Kurumu Basımevi.
- Uzunçarşılı, İ. H. (2010). Meşhur Rumeli âyanlarından Tirsinikli İsmail, Yılık oğlu Süleyman ağalar ve Alemdar Mustafa Paşa. Türk Tarih Kurumu.
- Üstündağ Özdemir, N. (2018). Ayanlık kurumunun gelişimi ve Anadolu ile Balkan coğrafyasındaki farklılıkları üzerine bir değerlendirme. Current Research in Social Sciences, 4(1), 29-38. https://doi.org/10.30613/curesosc.372749
- Yaycıoğlu, A. (2016). Partners of the Empire: the crisis of the Ottoman order in the age of revolutions. Stanford University Press.
- Yeşil, F. (2016). İhtilâller çağında Osmanlı ordusu: Osmanlı İmparatorluğu’nda sosyoekonomik ve sosyopolitik değişim üzerine bir inceleme (1793-1826). Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
- Yılmaz, H. (2025). Ayanların Osmanlı sefer organizasyonundaki rolü: Fransa’nın Mısır işgali ve Karaosmanoğulları. Gazi Akademik Bakış Dergisi, 18(36), 215-238. https://doi.org/10.19060/gav.1719181
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Yeniçağ Osmanlı Tarihi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 4 Haziran 2025 |
| Kabul Tarihi | 19 Eylül 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 13 Mart 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 13 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.32600/huefd.1714654 |
| IZ | https://izlik.org/JA69RJ56NA |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication |
Amaç ve Kapsam
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nin yayın organı olan Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (HÜEFD), 1983 yılından bu yana dil, edebiyat, sosyal ve insani bilimler alanlarında ulusal ve uluslararası özgün bilimsel araştırmaları yayımlayarak ilgili alanlardaki çalışmalara katkı sunmayı amaçlamaktadır.
HÜEFD'de dil, edebiyat, sosyal ve insani bilimler alanlarında ulusal ve uluslararası özgün bilimsel araştırma yazılarına yer verilmektedir. HÜEFD kapsadığı konularla ilgili ve yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan Türkçe, İngilizce, Fransızca, Almanca çalışmaları değerlendirme sürecine almaktadır.
Yazım Kuralları
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (HÜEFD) kapsadığı konularla ilgili ve yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan makaleleri dikkate almaktadır. Türkçe makalelerin Türk Dil Kurumu güncel yazım kurallarına uygunluğunu ve yabancı dilde (İngilizce, Fransızca, Almanca) gönderilen makalelerin ilgili dilin yazım kurallarına uygunluğu esas alınır. Gönderilen makaleler en az beş bin en çok on bin sözcükten oluşmalıdır. Makaleler Times New Roman yazı karakterinde, 11 punto büyüklüğünde ve tek satır aralığıyla yazılmalıdır. HÜEFD'ye gönderilecek yazılar format açısından tümüyle Makale Şablonu'na uygun düzenlenmelidir. Kaynakça APA kuralları 7. sürüme uygun olmalıdır. Makaleler dergiye .pdf değil .docx ya da .doc formatına gönderilmelidir. Makale tam metni yazar isimlerini içermemelidir. Gönderim sırasında aşağıdaki dosyaların yüklenmesi gerekmektedir:
- HÜEFD Makale Şablonu'na uygun olarak hazırlanmış ve yazar isimlerini içermeyen makale tam metni,
- Yazar Bildirimi,
- Katkı ve Sorumluuk Bildirim Formu,
- Ön Yazı
Ön değerlendirme sonucunda derginin kapsamına, yazım kurallarına, kaynak verme formatına ve/veya dergi şablonuna uygun olmadığı tespit edilen metinler yazara geri gönderilir.
1. Başlık ve Yazar Bilgisi
Makalenin başlığı, sayfaya ortalanmış, 14 punto büyüklüğünde, kalın, sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk, satır aralığı ise 1,15 nk olarak ayarlanmalıdır.
Türkçe yazılmış makalelerde Türkçe başlığın altına İngilizce, İngilizce yazılmış makalelerde ise İngilizce başlığın altına Türkçe başlık yazılmalıdır. Bu ikinci başlık, sayfaya ortalanmış, 14 punto büyüklüğünde, ince, sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk, satır aralığı ise 1,15 nk olarak ayarlanmalıdır.
Başlık kısa ve konu hakkında bilgi verici olmalıdır. Başlığın uzunluğu 12 sözcüğü geçmemelidir. Başlıkta makalenin içeriği ve konu alanı yansıtılmalıdır.
Yazarın/yazarların adları küçük harf, soyadı büyük olmak üzere 11 punto ve sola yaslanmış olarak verilmelidir. Yazar adı için önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Yazarın/yazarların unvanı, kurumu, e-posta ve ORCID numaraları yıldız imiyle 10 punto olarak dipnotta belirtilmelidir.
2. Öz ve Anahtar Sözcükler
Her makalenin başında mutlaka Türkçe ve İngilizce öz bulunmalıdır. Makale dili Türkçe ise önce Türkçe öz, İngilizce ise önce İngilizce öz verilmelidir.
Öz ve “Abstract” başlıkları 11 punto büyüklüğünde, kalın ve sayfaya ortalanmış yazılmalı; başlıktan önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 1,15 olarak ayarlanmalıdır.
Makalenin özü araştırmanın amacını, yöntemini ve elde edilen bulguları yansıtacak şekilde, 250-300 sözcük olarak hazırlanmalıdır.
Her makalede öze ilişkin en az beş, en çok yedi anahtar sözcük bulunmalıdır.
Özet ve anahtar sözcükler 10 punto büyüklüğünde yazılmalıdır.
3. Bölümler ve Alt Bölümler
Birinci düzey ana başlıklar 11 punto, kalın, düz ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
İkinci düzey alt başlıklar 11 punto, kalın, italik ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Üçüncü düzey alt başlıklar 11 punto, ince, italik ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Dördüncü düzey alt başlıklar bir tab içeriden başlamalı ve 11 punto, ince, italik ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Metin gövdesinde paragraf girişleri 1 cm içeriden yapılmalı ve tüm paragraf iki yana yaslanmalıdır. Tüm metin boyunca paragraflar önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 0 nk olarak ayarlanmalıdır.
4. Dipnot ve Kaynakça
Kaynaklar APA Kaynak Gösterme Standardının 7. Sürümüne uygun olarak verilmelidir.
Yazılara dipnot verilmesi gerektiğinde, açıklamalar metin içinde numara verilerek sayfa sonunda belirtilmelidir.
Dipnotlar 10 punto, önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalı ve dipnot metni iki yana yaslanmalıdır.
5. Şekiller
Şekil başlığı şeklin altında ortalanmış biçimde verilmelidir. Metin içerisinde şekle mutlaka yönlendirme yapılmalıdır. Şekil başlığında önceki satır 0 nk, sonraki satır 6 nk ve satır aralığı 1,0 olarak ayarlanmalıdır.
Şekil başlığı tümce düzeninde, sadece ilk sözcüğün baş harfi büyük olarak yazılmalıdır. Şekillerin sağına ya da soluna herhangi bir metin yerleştirilmemelidir.
Eğer şekil başka kaynaktan alınmış ise şekil başlığında alıntı yapılan kaynağa gönderimde bulunulmalıdır.
6. Tablolar
Tablo başlığı tablonun üstünde ortalanmış biçimde verilmelidir. Metin içerisinde tabloya mutlaka yönlendirme yapılmalıdır. Tablo başlığında önceki satır 0 nk, sonraki satır 6 nk ve satır aralığı 1,0 olarak ayarlanmalıdır. Tablo başlığı tümce düzeninde, sadece ilk sözcüğün baş harfi büyük olarak yazılmalıdır. Tabloların sağına ya da soluna herhangi bir metin yerleştirilmemelidir.
Tablo içi başlıklarda koyu karakter kullanılmamalı, HÜEFD Makale Şablonunda örneklenen tabloya benzer biçimde kenarlıklar kullanılmalıdır.
Tablo içinde yer alan metinler 10 punto büyüklüğünde olmalı ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (HUEFD), 1983 yılından bu yana dil, edebiyat, sosyal ve insani bilimler alanında ulusal ve uluslararası özgün bilimsel araştırma yazılarına yer veren akademik ve hakemli bir dergidir ve aşağıdaki ilkeler doğrultusunda yayın hayatını sürdürmektedir. Dergimize gönderilen bilimsel yazılarda, ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors) tavsiyeleri ile COPE (Committee on Publication Ethics)’un Editör ve Yazarlar için Uluslararası Standartları dikkate alınmaktadır.
Yazarlar ve Yazarların Sorumlulukları
- Yazarlar, özgün (daha önce yayımlanmamış) çalışmalarını dergiye göndermek ve dergi web sayfasında verilen yazım yönergelerini takip etmekle yükümlüdür.
- Yazarlar, daha önce yayınlanmış veya başka bir platformda hakem süreci başlamış çalışmalarını göndermemelidir.
- Yazarlar, makalelerindeki fikirlerin şekillendirilmesinde etkili ya da bilgilendirici her türlü kaynağa gönderme verir.
- Yazarlar, herhangi bir makale ya da burs değerlendirme sürecinde hakem olarak aşina oldukları bilgileri izinsiz kullanmazlar.
- Yazarlar, kişisel iletişimden elde edilen bilgileri, çalışma içerisinde anmak isterlerse, anılacak kişilerden gerekli izinleri almış olmalılardır, aksi durumda bu bilgilere çalışma içerisinde yer verilmemelidir.
- Çalışma bir kurum ya da kuruluş tarafından bir proje kapsamında destekleniyorsa, tüm mali destekler destek numaralarıyla birlikte yazılmalıdır.
Etik İzinler
- Çalışma insan denek kullanmayı gerektiriyorsa, yazarlar kurumsal etik kurul onayı almakla yükümlüdürler.
- Yazarlar, insan deneklerden gerekli izinlerin alındığını ve katılımcıların haklarının gözetildiğini açıklayan açık bir bildirim sunmalıdır.
- Başkalarına ait ölçek, anket ve fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınmalıdır.
- Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uygunluğunun belirtilmesi gerekmektedir.
- Aşağıdaki durumlar etik kurul izni gerektirmektedir:
Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,
İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar.
Hakemlik Süreci
- HUEFD’ye gönderilen her çalışma, çift-kör hakemlik sürecine ve nesnel değerlendirmeye dayalı editör kararına bağlıdır.
- HUEFD’ye gönderilen her çalışma, dergi yayın politikasına uygunluk açısından editör tarafından değerlendirilir ve konusunda uzman iki hakeme gönderilir.
- Editörler, yazarlar ile çıkar çatışması olmayan hakemleri, çalışmayı değerlendirmek üzere atamakla sorumludur.
- Dergiye gönderilen çalışmaların yazar-hakem ve hakem-yazar süreçlerinde gizlilik esastır.
- Dergide çıkar çatışmalarını hakem değerlendirmelerinde adil bir şekilde yürütmek için çift taraflı kör hakemlik sürecini işletmektedir. Böylelikle değerlendirme süreci ve sonrasında hakemler ve yazarlar birbirlerinden haberdar olmayacaklardır. Sürecin yönetimini izleyen alan editörü ise çıkar çatışması oluşan durumlarda editörlüğe bilgi vererek ilgili çalışmanın başka bir alan editörüne yönlendirilmesini talep etmekle sorumludur.
- Yazarlar, hakemlerin geri bildirimleri doğrultusunda gecikmelere imkân vermeyecek biçimde ve hakem ya da editörlerle iş birliği içerisinde istenen güncellemeleri yapmak ve numaralanmış bir biçimde raporlandırmakla yükümlüdür.
Yayın Etiği
- Editörler, derginin bilimsel kalitesini arttırmak ve yazarları bilimsel kalitesi yüksek araştırma üretmek için desteklemekle sorumludur. Hiçbir koşulda, intihal ya da bilimsel kötüye kullanımına izin verilmemektedir.
- HUEFD’ye gönderilen çalışmalar bilimsel çalıntı konusunda kontrol edilirler. Editörler iddia edilen veya kanıtlanmış bilimsel kötü kullanımdan haberdar olurlarsa makaleyi geri çekebilirler.
- Editörler, gerekli durumlarda gönderilen çalışmayı düzeltme, geri çekme veya çalışma hakkında özür yayınlamayı kabul ederler.
- HUEFD, açık erişim modelini kullanmaktadır. Dergide yayınlanması kabul edilen çalışmalar, derginin web sitesinden açık erişim ile erişilebilir kılınmıştır.
- Dergi web sayfasında yayınlanacak ve basılacak çalışmalar için herhangi bir ücret veya masraf talep edilmemektedir.
Telif Hakkı ve Erişim
- Yazarlar, yayınlanmış makalelerin telif haklarını HUEFD’ye devrettiğini kabul eder.
- Makalede yer alması gereken resim, şekil vb. anlatımı destekleyici materyal için gerekli kişi ya da kurumlardan izin alınması yazarın sorumluluğundadır.
Yayın planı
- HUEFD, Haziran ve Aralık aylarında olmak üzere yılda iki kez yayımlanmaktadır.
- HÜEFD'de yayına kabul edilen makaleler kabul alınan tarih doğrultusunda sıralanarak sayıya atanmaktadır.
Ücret Politikası
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi’nde (HUEFD) yayımlanacak ve basılacak makalelerden herhangi bir ücret ya da masraf talep edilmemektedir.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Dergi Kurulları
Sorumlu Yazı İşleri Müdürü ve Yayın Kurulu Başkanı
Editör Yardımcısı
Alan Editörleri
Dil Editörü
Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.