Kırsal Sosyoloji Araştırmalarında Yöntemsel İkiliği Aşmak

This article argues that the traditional approach in rural sociology, grounded in the dualism between qualitative and quantitative methods, is insufficient to account for the complex nature of rural social structures. Emphasizing that rural areas possess a historically and socially multi-layered and relational character, the study maintains that this complexity can only be adequately analyzed by treating qualitative and quantitative methods as complementary and equivalent analytical tools. In this respect, the article contends that realist methodology offers a crucial framework for overcoming the methodological dualisms that have become entrenched in the field. The study substantiates this argument by drawing on the author’s own fieldwork experience, as well as postgraduate theses written in the field of rural sociology in Turkey between 2000-2025 and selected empirical studies from the contemporary literature. Within this scope, the article provides a critical examination of prevailing methodological tendencies, fieldwork practices, and research designs. The findings indicate that there is a growing consensus in the literature regarding the need to study rural areas through plural methodological approaches, accompanied by a notable increase in empirical research conducted within this framework. Nevertheless, the analysis also reveals that traces of traditional, dualism-based explanatory tendencies largely persist, and that the adopted methodological pluralism often remains at a formal or technical level. Against this background, the article argues that methodological pluralism should not be understood as a technical preference or a quest for data diversity, but rather as a necessity arising from the complex nature of the research object itself—namely, rural areas. The proposed holistic perspective is discussed through concrete examples related to land, labor, and income patterns, where this complex nature becomes most clearly visible. In this sense, the article aims to provide not only a theoretical understanding for field-based research in rural contexts, but also a guiding framework at the practical level.

Bu makale, kırsal sosyoloji araştırmalarında nitel ve nicel yöntem ikiliğine dayalı geleneksel yaklaşımın, kırsal toplumsal yapının karmaşık doğasını açıklamada yetersiz kaldığını savunmaktadır. Çalışma, kırsal alanların tarihsel ve toplumsal olarak çok katmanlı ve ilişkisel bir karaktere sahip olduğunu vurgulayarak, bu yapının bütüncül biçimde analiz edilebilmesi için nitel ve nicel yöntemlerin birbirini tamamlayan eşdeğer analitik araçlar olarak ele alınması gerektiğini ileri sürmektedir. Bu bağlamda makale, alanda kronikleşmiş yöntemsel ikilikleri aşmada realist metodolojinin önemli bir çerçeve sunduğunu iddia etmektedir. Çalışma, bu iddiasını yazarın kendi saha deneyiminin yanı sıra, Türkiye’de 2000-2025 yılları arasında kırsal sosyoloji alanında yazılmış lisansüstü tezler ile güncel literatürde aşina olunan ampirik araştırmalardan hareketle temellendirmektedir. Bu kapsamda söz konusu çalışmalarda öne çıkan yöntemsel eğilimler, saha pratikleri ve araştırma desenleri eleştirel bir biçimde incelenmektedir. Yapılan değerlendirmeler, literatürde kırsal alanların çoğul yöntemlerle ele alınması gerektiği yönünde ortak bir uzlaşının bulunduğunu ve bu anlayışla yürütülen ampirik araştırmaların sayısında belirgin bir artışın yaşandığını göstermektedir. Bununla birlikte, ikiliklere dayalı geleneksel açıklama eğilimlerinin izlerinin büyük ölçüde korunduğu ve benimsenen yöntemsel çoğulluğun çoğu zaman biçimsel düzeyde kaldığı tespit edilmiştir. Bu bağlamda makale, yöntemsel çoğulluğun teknik bir tercih ya da veri zenginliği arayışı olarak değil, araştırma nesnesinin —yani kırsal alanların— karmaşık doğasından kaynaklanan bir zorunluluk olarak ele alınması gerektiğini savunmaktadır. Önerilen bütüncül bakış, bu karmaşık doğanın en belirgin biçimde görünür hâle geldiği toprak, emek ve gelir örüntülerine ilişkin somut örnekler üzerinden tartışılmaktadır. Bu haliyle makalenin, kırsal alanda yürütülecek saha araştırmaları için yalnızca kuramsal bir anlayış sunmasının ötesinde, pratik düzeyde de yol gösterici bir çerçeve sağlaması amaçlanmaktadır.