Gilgameš Destanı’nda Bilgeliğin Metamorfozu: Eski Babilce ve Standart Babilce Versiyonlar Üzerine Karşılaştırmalı Bir İnceleme
Öz
Bilgelik edebiyatı başlığı altında kategorize edilen metinler, Eski Mezopotamya’da başlangıçta çiftçilik, zanaatkârlık ve kâtiplik gibi belirli becerileri ya da uygar yaşam için gerekli deneyimsel bilgiyi ifade eden bilgelik kavramının, MÖ 2. binyıldan 1. binyıla geçiş sürecinde önemli bir dönüşüm geçirdiğini göstermektedir. Bu tarihsel süreçten itibaren bilgelik, ömür boyu deneyimle edinilen insani bir nitelik olmaktan çıkarak, tanrısal bir sıfat ya da tanrılar tarafından seçilmiş kişilere bahşedilen ezoterik bir bilgi hâline gelmiştir. Biçimsel olarak epik bir anlatı özelliği taşıması nedeniyle modern araştırmacılar tarafından genellikle bilgelik edebiyatı kategorisine dâhil edilmeyen Gilgameš Destanı’nın günümüzde iyi bilinen iki ana versiyonu arasındaki farklılıklar, Eski Mezopotamya edebi geleneğindeki bu dönüşümün en erken tarihli kanıtlarından birini sunmaktadır. Destanın söz konusu versiyonlarından ilki, Gilgameš’in kadın meyhaneci Šiduri’den aldığı öğütlerle bilgeliğe ulaştığı ve yaklaşık MÖ 1700’e tarihlenen Eski Babilce versiyondur. Diğer versiyon ise, Gilgameš’in bilgeliğe sıradan ölümlülerin erişemeyeceği bir yer olan Utnapištim’in diyarında ulaştığı ve yaklaşık MÖ 1100’e tarihlenen Standart Babilce versiyondur. Bu çalışmada, Gilgameš Destanı’nın Eski Babilce ve Standart Babilce versiyonları arasındaki üslup ve dil düzeyindeki farklılıklardan tematik, anlamsal ve yapısal boyuttaki önemli dönüşümlere kadar uzanan farklar karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu karşılaştırmalı yöntem kapsamında, hem Gilgameš Destanı’nın bilgelik geleneğiyle ilişkisi incelenmiş hem de destan aracılığıyla Eski Mezopotamya’da bilgelik kavramının tanım ve kaynağında meydana gelen metamorfoz ile bu metamorfozun Kassit Dönemi’nde yaşanan entelektüel değişimlerle ilişkisi değerlendirilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Eski Mezopotamya bilgelik bilgelik edebiyatı Gilgameš Destanı Gilgameš Šiduri Utnapištim
Etik Beyan
Bu çalışma, ilgili tüm akademik ve etik kurallara uygun olarak yürütülmüştür.
Destekleyen Kurum
Bu çalışma herhangi bir kurum veya fon tarafından desteklenmemiştir.
Teşekkür
Bu çalışma, sevgili annem Nezihe Albayrak’ın aziz hatırasına ithaf edilmiştir.
Kaynakça
- Abusch T. (1993).Gilgamesh’s request and Siduri's denial. Part 1: The meaning of the dialogue and its implications for the history of the epic. M. E. Cohen, D. C. Snell & D. B. Weisberg (Yay.haz.), The tablet and the scroll: Near Eastern studies in honor of William W. Hallo içinde (s.1-14). CDL Press.
- Abusch T. (2001). The development and meaning of the Epic of Gilgamesh: An interpretive essay. Journal of the American Oriental Society,121(4), 614-622, https://doi.org/10.2307/606502
- Ackerman, S. (2005). When heroes love: The ambiguity of eros in the stories of Gilgamesh and David. Columbia University Press.
- Adalı, S. F., & Görgü, A. T. (Çev.). (2015). Babil yaratılış destanı: Enuma Eliş. Türkiye İş Bankası Yayınları.
- Al-Rawi, F. N. H., & George, A. (2014). Back to the cedar forest: The beginning and end of Tablet V of the Standard Babylonian Epic of Gilgameš. Journal of Cuneiform Studies, 66, 69-90. https://doi.org/10.5615/jcunestud.66.2014.0069
- Alster, B. (2005). Wisdom of Ancient Sumer. COL Press.
- Andreasen, N. E. (1981). Adam and Adapa: Two anthropological characters. Andrews University Seminary Studies, 19(2), 179-194.
- Arnaud, D. (1987). Emar IV/4. Mission archéologique de Meskéné. Editions Recherche sur les Civilisations.
- Aydın, N. (2013). Büyük Sümerce sözlük. Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Beaulieu, P.-A. (2007). The social and intellectual setting of Babylonian wisdom literature. C. R. Matthews (Yay. haz.), Wisdom literature in Mesopotamia and Israel içinde (ss. 3-19). Society of Biblical Literature.
- Bryce, T. R. (2016). Babylonia: A very short introduction. Oxford University Press.
- Buccellati, G. (2019). The first Gilgamesh: Conjectures about the earliest epic. P. S. Avetisyan, R. Dan, & Y. H. Grekyan (Yay. haz.), Over the mountains and far away: Studies in Near Eastern history and archaeology presented to Mirjo Salvini on the occasion of his 80th birthday içinde (ss. 114-119). Archaeopress Publishing Ltd.
- Cohen, Y. (2013). Wisdom from the late Bronze Age. Society of Biblical Literature.
- Cohen, Y. (2024). The limit of transmission: Babylonian wisdom literature and wisdom in non-cuneiform literatures. F. Sironi & M. Viano (Yay. haz.), Wisdom between East and West: Mesopotamia, Greece and beyond içinde (ss. 167-186). Edizioni Ca’ Foscari.
- Cohen, Y., & Wasserman, N. (2021). Mesopotamian wisdom literature. W. Kynes (Yay. haz.), The Oxford handbook of wisdom and the Bible içinde (ss. 121-141). Oxford University Press.
- Edzard, D.O. (1958). Enmebaragesi, contemporain de Gilgameš. P. Garelli (Yay. haz.), Gilgameš et sa légende içinde (s. 57). Imprimerie Nationale, Librairie C. Klincksieck.
- Edzard, D.O. (1990). Gilgamesh und Huwawa A. I. Teil. Zeitschrift für Assyriologie, 80, 165-203.
- Edzard, D.O. (1991). Gilgamesh und Huwawa A. II. Teil. Zeitschrift für Assyriologie, 81, 165-233.
- Edzard, D.O. (1993). “Gilgamesh und Huwawa.” Zwei versionen der Sumerischen zedernwaldepisode nebst einer edition von Version ‘B’. Sitzungsberichte der Bayerischen Akademie der Wissenschaften. Philosophisch-historische Klasse.
- Englund, R. K. (1998). Texts from the Late Uruk period. P. Attinger & M. Wäfler (Yay. haz.), Mesopotamien. Späturuk-Zeit und Frühdynastische Zeit içinde (ss. 13-233). Universitätsverlag.
- Finkelstein, J. J. (1957). The so-called Old Babylonian Kutha Legend. Journal of Cuneiform Studies, 11, 83–88.
- Foster, B. R. (2005). Before the muses: an anthology of Akkadian literature. Pennsylvania State University Press.
- Foster, B. R. (2010). Clothig in Sargonic Mesopotamia: Visual and written evidence. C. Michel & M.-L. Nosch (Yay. haz.), Textile terminologies in the ancient Near East and Mediterranean from the third to the first millennia BC içinde (ss. 110-146). Oxbow Books.
- Foster, B. R. (2018). Introduction. B. R. Foster (Çev. & Yay. haz.), The Epic of Gilgamesh: A new translation, analogues, criticism and response içinde (ss. xi-xxii). W. W. Norton & Company.
- Frayne, D. (2001). The Sumerian Gilgamesh poems. B. R. Foster (Çev. & Yay. haz.), The Epic of Gilgamesh: A new translation, analogues, criticism içinde (ss. 103-158). W. W. Norton & Company.
- Galter, H. D. (2015). Der Gott Ea/Enki: Der akkadisch überlieferung. Verlag für die Technische Universität Graz.
- Geller, M., & Geus, K. (2014) Esoteric knowledge in antiquity-some thoughts. K.Geus & M.Geller (Yay. haz.), Esoteric knowledge in antiquity içinde (ss. 3-6). TOPOI-Dahlem Seminar for the History of Ancient Sciences Vol. II.
- George, A. (1999). The epic of Gilgamesh: The Babylonian epic poem and other texts in Akkadian and Sumerian. Penguin.
- George, A. (2007). The Epic of Gilgamesh: Thoughts on genre and meaning.J. Azize & N. Weeks (Yay. haz.), Gilgameš and the World of Assyria içinde (ss. 37-66), Peeters.
- George, A. (2018). The Epic of Gilgamesh. A. S. Mittman & M. Hensel (Yay. haz.), Primary sources on monsters demonstrare, vol. 2 içinde (ss. 7-16). Arc Humanities Press.
- Gordon, E. I. (1953). Mesilim and Mesannipadda-Are they identical?. Bulletin of the American Schools of Oriental Research, 132, 27-30.
- Jastrow, M., J., & Clay, A. T. (1920). An old Babylonian version of the Gilgamesh epic on the basis of recently discovered texts. Yale University Press.
- Katz, D. (1993). Gilgamesh and Akka. Styx Publications.
- Klein, J. (1976). Šulgi and Gilgameš: Two brother-peers (Šulgi O). B. L. Eichler (Yay. haz.), Kramer anniversary volume. Cuneiform studies in honor of Samuel Noah Kramer içinde (ss. 271-292). Verlag Butzon & Bercker.
- Kramer, S. N. (1958). Gilgameš: Some new Sumerian data. P. Garelli (Yay. haz.), Gilgameš et sa légende içinde (ss. 54-68). Imprimerie Nationale, Librairie C. Klincksieck.
- Krebernik, M. (1998). Die Texte aus Fara und Tell Abu Salabih. J. Bauer, R. K. Englund, & M. Krebernik (Yay. haz.), Mesopotamien: Späturuk-Zeit und Frühdynastische Zeit içinde (ss. 237-427). Vandenhoeck und Ruprecht.
- Lambert, W. G. (1958). Gilgameš in Religious, Historical and Omen Texts and the Histori city of Gilgames. P. Garelli (Yay. haz.), Gilgameš et sa légende içinde (ss. 54-68). Imprimerie Nationale, Librairie C. Klincksieck.
- Lambert, W. G. (1960). Babylonian wisdom literature. Clarendon.
- Lambert, W. G. (1995). Some new Babylonian wisdom literature. J. Day, R. P. Gordon, & H. G. M. Williamson (Yay. haz.), Wisdom in ancient Israel içinde (ss. 30-42). Cambridge University Press.
- Langdon, S. H. (1923). Babylonian wisdom. Luzac.
- Lenzi, A. (2019). Translation of Ludlul bēl nēmeqi (The poem of the righteous sufferer). University of the Pacific Scholarly Commons.
- Maden, S. (Çev.). (2015). Gılgamış Destanı. Türkiye İş Bankası Yayınları.
- Michalowski, P. (2006). The strange history of Tummal. P. Michalowski & N. Veldhuis (Yay. haz.), Studies in Sumerian literature içinde (ss. 145-165). Brill.
- Michalowski, P. (2010). Maybe epic: The origins and reception of Sumerian heroic poetry. D. Konstans & K. Raaflaub (Yay. haz.), Epic and history içinde (ss. 7-25). Wiley-Blackwell.
- Moss, J. (2004). World literature and its times: Middle Eastern literatures and their times. Thomson Gale.
- Nougayrol, J. (1968). Extrait de Ugaritica V. pagination originale. Textes suméro-accadiens des Archives privées d'Ugarit.
- Nurullin, R. (2012). The Name of Gilgames in the Light of Line 47 of the First Tablet of the Standard Babylonian Gilgames Epic. L. E. Kogan, N. Koslova, S. Loesov & S. Tishchenko (Yay.haz.), Babel und Bibel 6: Annual of Ancient Near Eastern, Old Testament, and Semitic Studies içinde (s.209-224). Eisenbrauns.
- Oelsner, J. (2003). Aus den sumerischen literarischen Texten der Hilprecht-Sammlung Jena: Der Text der Tummal-Chronik. W. Sallaberger, K. Volk, & A. Zgoll (Yay. haz.), Literatur, Politik und Recht in Mesopotamien: Festschrift für Claus Wilcke içinde (s.209-224). Harrassowitz.
- Oshima, T. (2014). Babylonian poems of pious sufferers: Ludlul Bēl Nēmeqi and the Babylonian Theodicy. Mohr Siebeck.
- Parpola, S. (1993). The Assyrian Tree of Life: Tracing the Origins of Jewish Monotheism and Greek Philosophy. Journal of Near Eastern Studies, 52, 161-208. https://doi.org/10.1086/373622
- Parpola, S. (1998). The esoteric meaning of the name of Gilgamesh. J.P. Prague (Yay.haz.), Intellectual life of the Ancient Near East içinde (ss. 315-328). Oriental Institute.
- Parpola, S. (2014). Globalization of religion: Jewish cosmology in its Ancient Near Eastern context. M.J. Geller (Yay.haz.), Melammu : The Ancient world in an age of globalization içinde (ss. 15-27). Edition Open Access.
- Pfeiffer, R. H. (1969). Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament: Counsels of Wisdom. J. B. Pritchard (Yay. haz.), Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament içinde (s.425-427). Princeton University Press.
- Pongratz-Leisten, B. (1999). Herrschaftswissen in Mesopotamien. Formen der Kommunikation zwischen Gott und König im 2. und 1. Jahrtausend v. Chr. The Neo-Assyrian Text Corpus Project.
- Rubio, G. (2011). Sumerian literature. C. S. Ehrlich (Yay. haz.), From an antique land: An introduction to Ancient Near Eastern literature içinde (ss. 11-76). Rowman & Littlefield Publishers.
- Rubio, G. (2012). Reading Sumerian names, II: Gilgameš. Cuneiform Studies, 64,3-16, https://doi.org/10.5615/jcunestud.64.0003
- Samet, N. (2020). Mesopotamian wisdom. M. Goff & S. L. Adams (Yay. haz.), The wiley blackwell companion to wisdom literature içinde (ss. 328-348). Wiley-Blackwell.
- Samet, N. (2023). Instructions of Shuruppak: The World’s Oldest Instructions Collection. L. Quick & J. Vayntrub (Yay. haz.), Human ınteraction with the natural world in wisdom literature and beyond içinde (ss. 216-229). T&T Clark.
- Slanski, M. (2003). Middle Babylonian period. R. Westbrook (Yay. haz.), A history of ancient Near Eastern law, 2 vol. içinde (ss. 485-520). Brill.
- Sollberger, E. (1962). The Tummal inscription. Journal of Cuneiform Studies, 16, 40-47. https://doi.org/10.2307/1359332
- Speiser, E. A. (1969). Ancient Near Eastern texts relating to the Old Testament: Adapa. J. B. Pritchard (Yay. haz.), Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament içinde (ss. 101-103). Princeton University Press.
- Steinkeller, P. (2003). An Ur III manuscript of the Sumerian King List. W. Sallaberger, K. Volk, & A. Zgoll (Yay. haz.), Literatur, Politik und Recht in Mesopotamien: Festschrift für Claus Wilcke içinde (ss. 267-292). Harrassowitz.
- Sweet, R. (1990). The sage in Akkadian literature: A philological study. J. G. Gammie & L. Perdue (Yay. haz.), The sage in Israel and the Ancient Near East içinde (ss. 45-65). Eisenbrauns.
- Tigay, J. H. (1982). The evolution of the Gilgamesh epic. University of Pennsylvania Press.
- Van der Toorn, K. (2007). Why wisdom became a secret: On wisdom as a written genre. C. R. Matthews (Yay. haz.), Wisdom literature in Mesopotamia and Israel içinde (ss. 21-29). Society of Biblical Literature.
- Vanstiphout, H.L.J. (1999). The use(s) of genre in Mesopotamian literature: An Afterthought. Archiv Orientální, 67, 703-717.
- Veldhuis, N. (2003). Sumerian Literature. G. J. Dorleijn & H. L. J. Vanstiphout (Yay. haz), Cultural Repertoires: Structure, Function and Dynamics içinde (ss. 29-43). Peteers.
- Veldhuis, N. (2003). Sumerian literature. G. J. Dorleijn & H. L. J. Vanstiphout (Yay.haz.), Cultural Repertoires: Structure, Function and Dynamics içinde (ss. 29-43), Peeters.
- Westenholz, A. (1974-1977). Old Akkadian school texts: Some goals of Sargonic scribal education. Archiv für Orientforschung, 25, 95-110.
The Metamorphosis of Wisdom in the Epic of Gilgamesh: A Comparative Study the Old Babylonian and Standard Babylonian Versions
Öz
Texts categorized under the heading of Wisdom Literature indicate that the concept of wisdom, which initially referred to specific skills like farming, craftsmanship, and scribal work, or the experiential knowledge necessary for civilized life in Ancient Mesopotamia, underwent a significant transformation in the transition period from the 2nd millennium BCE to the 1st millennium BCE. Starting from this historical period, wisdom ceased to be a human quality acquired through lifelong experience and instead became a divine attribute or an esoteric knowledge bestowed upon those chosen by the gods. The differences between the two main versions of the Epic of Gilgamesh, which is generally not included in the Wisdom Literature category by modern researchers due to its formal characteristic as an epic narrative, offer one of the earliest pieces of evidence for this transformation in Ancient Mesopotamian literary tradition. The first of these versions is the Old Babylonian version, dated to approximately 1700 BCE, where Gilgamesh attains wisdom through the advice he receives from the female innkeeper Šiduri. The other version is the Standard Babylonian version, dated to approximately 1100 BCE, where Gilgamesh attains wisdom in Utnapištim’s land, a place inaccessible to ordinary mortals. In this study, the differences between the Old Babylonian and Standard Babylonian versions of the Epic of Gilgamesh, ranging from stylistic and linguistic distinctions to significant transformations in thematic, semantic, and structural dimensions, have been examined comparatively. Within the scope of this comparative method, both the relationship of the Epic of Gilgamesh with the wisdom tradition has been investigated, and the metamorphosis in the definition and source of the concept of wisdom in Ancient Mesopotamia through the epic, along with the relationship of this metamorphosis with the intellectual changes experienced during the Kassite Period, has been evaluated.
Anahtar Kelimeler
Ancient Mesopotamia wisdom wisdom literature Epic of Gilgamesh Gilgamesh Šiduri Utnapishtim
Etik Beyan
This study has been conducted in accordance with all relevant academic and ethical rules.
Destekleyen Kurum
This work has not been supported by any institution or fund.
Teşekkür
This work is dedicated to the cherished memory of my dear mother, Nezihe Albayrak.
Kaynakça
- Abusch T. (1993).Gilgamesh’s request and Siduri's denial. Part 1: The meaning of the dialogue and its implications for the history of the epic. M. E. Cohen, D. C. Snell & D. B. Weisberg (Yay.haz.), The tablet and the scroll: Near Eastern studies in honor of William W. Hallo içinde (s.1-14). CDL Press.
- Abusch T. (2001). The development and meaning of the Epic of Gilgamesh: An interpretive essay. Journal of the American Oriental Society,121(4), 614-622, https://doi.org/10.2307/606502
- Ackerman, S. (2005). When heroes love: The ambiguity of eros in the stories of Gilgamesh and David. Columbia University Press.
- Adalı, S. F., & Görgü, A. T. (Çev.). (2015). Babil yaratılış destanı: Enuma Eliş. Türkiye İş Bankası Yayınları.
- Al-Rawi, F. N. H., & George, A. (2014). Back to the cedar forest: The beginning and end of Tablet V of the Standard Babylonian Epic of Gilgameš. Journal of Cuneiform Studies, 66, 69-90. https://doi.org/10.5615/jcunestud.66.2014.0069
- Alster, B. (2005). Wisdom of Ancient Sumer. COL Press.
- Andreasen, N. E. (1981). Adam and Adapa: Two anthropological characters. Andrews University Seminary Studies, 19(2), 179-194.
- Arnaud, D. (1987). Emar IV/4. Mission archéologique de Meskéné. Editions Recherche sur les Civilisations.
- Aydın, N. (2013). Büyük Sümerce sözlük. Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Beaulieu, P.-A. (2007). The social and intellectual setting of Babylonian wisdom literature. C. R. Matthews (Yay. haz.), Wisdom literature in Mesopotamia and Israel içinde (ss. 3-19). Society of Biblical Literature.
- Bryce, T. R. (2016). Babylonia: A very short introduction. Oxford University Press.
- Buccellati, G. (2019). The first Gilgamesh: Conjectures about the earliest epic. P. S. Avetisyan, R. Dan, & Y. H. Grekyan (Yay. haz.), Over the mountains and far away: Studies in Near Eastern history and archaeology presented to Mirjo Salvini on the occasion of his 80th birthday içinde (ss. 114-119). Archaeopress Publishing Ltd.
- Cohen, Y. (2013). Wisdom from the late Bronze Age. Society of Biblical Literature.
- Cohen, Y. (2024). The limit of transmission: Babylonian wisdom literature and wisdom in non-cuneiform literatures. F. Sironi & M. Viano (Yay. haz.), Wisdom between East and West: Mesopotamia, Greece and beyond içinde (ss. 167-186). Edizioni Ca’ Foscari.
- Cohen, Y., & Wasserman, N. (2021). Mesopotamian wisdom literature. W. Kynes (Yay. haz.), The Oxford handbook of wisdom and the Bible içinde (ss. 121-141). Oxford University Press.
- Edzard, D.O. (1958). Enmebaragesi, contemporain de Gilgameš. P. Garelli (Yay. haz.), Gilgameš et sa légende içinde (s. 57). Imprimerie Nationale, Librairie C. Klincksieck.
- Edzard, D.O. (1990). Gilgamesh und Huwawa A. I. Teil. Zeitschrift für Assyriologie, 80, 165-203.
- Edzard, D.O. (1991). Gilgamesh und Huwawa A. II. Teil. Zeitschrift für Assyriologie, 81, 165-233.
- Edzard, D.O. (1993). “Gilgamesh und Huwawa.” Zwei versionen der Sumerischen zedernwaldepisode nebst einer edition von Version ‘B’. Sitzungsberichte der Bayerischen Akademie der Wissenschaften. Philosophisch-historische Klasse.
- Englund, R. K. (1998). Texts from the Late Uruk period. P. Attinger & M. Wäfler (Yay. haz.), Mesopotamien. Späturuk-Zeit und Frühdynastische Zeit içinde (ss. 13-233). Universitätsverlag.
- Finkelstein, J. J. (1957). The so-called Old Babylonian Kutha Legend. Journal of Cuneiform Studies, 11, 83–88.
- Foster, B. R. (2005). Before the muses: an anthology of Akkadian literature. Pennsylvania State University Press.
- Foster, B. R. (2010). Clothig in Sargonic Mesopotamia: Visual and written evidence. C. Michel & M.-L. Nosch (Yay. haz.), Textile terminologies in the ancient Near East and Mediterranean from the third to the first millennia BC içinde (ss. 110-146). Oxbow Books.
- Foster, B. R. (2018). Introduction. B. R. Foster (Çev. & Yay. haz.), The Epic of Gilgamesh: A new translation, analogues, criticism and response içinde (ss. xi-xxii). W. W. Norton & Company.
- Frayne, D. (2001). The Sumerian Gilgamesh poems. B. R. Foster (Çev. & Yay. haz.), The Epic of Gilgamesh: A new translation, analogues, criticism içinde (ss. 103-158). W. W. Norton & Company.
- Galter, H. D. (2015). Der Gott Ea/Enki: Der akkadisch überlieferung. Verlag für die Technische Universität Graz.
- Geller, M., & Geus, K. (2014) Esoteric knowledge in antiquity-some thoughts. K.Geus & M.Geller (Yay. haz.), Esoteric knowledge in antiquity içinde (ss. 3-6). TOPOI-Dahlem Seminar for the History of Ancient Sciences Vol. II.
- George, A. (1999). The epic of Gilgamesh: The Babylonian epic poem and other texts in Akkadian and Sumerian. Penguin.
- George, A. (2007). The Epic of Gilgamesh: Thoughts on genre and meaning.J. Azize & N. Weeks (Yay. haz.), Gilgameš and the World of Assyria içinde (ss. 37-66), Peeters.
- George, A. (2018). The Epic of Gilgamesh. A. S. Mittman & M. Hensel (Yay. haz.), Primary sources on monsters demonstrare, vol. 2 içinde (ss. 7-16). Arc Humanities Press.
- Gordon, E. I. (1953). Mesilim and Mesannipadda-Are they identical?. Bulletin of the American Schools of Oriental Research, 132, 27-30.
- Jastrow, M., J., & Clay, A. T. (1920). An old Babylonian version of the Gilgamesh epic on the basis of recently discovered texts. Yale University Press.
- Katz, D. (1993). Gilgamesh and Akka. Styx Publications.
- Klein, J. (1976). Šulgi and Gilgameš: Two brother-peers (Šulgi O). B. L. Eichler (Yay. haz.), Kramer anniversary volume. Cuneiform studies in honor of Samuel Noah Kramer içinde (ss. 271-292). Verlag Butzon & Bercker.
- Kramer, S. N. (1958). Gilgameš: Some new Sumerian data. P. Garelli (Yay. haz.), Gilgameš et sa légende içinde (ss. 54-68). Imprimerie Nationale, Librairie C. Klincksieck.
- Krebernik, M. (1998). Die Texte aus Fara und Tell Abu Salabih. J. Bauer, R. K. Englund, & M. Krebernik (Yay. haz.), Mesopotamien: Späturuk-Zeit und Frühdynastische Zeit içinde (ss. 237-427). Vandenhoeck und Ruprecht.
- Lambert, W. G. (1958). Gilgameš in Religious, Historical and Omen Texts and the Histori city of Gilgames. P. Garelli (Yay. haz.), Gilgameš et sa légende içinde (ss. 54-68). Imprimerie Nationale, Librairie C. Klincksieck.
- Lambert, W. G. (1960). Babylonian wisdom literature. Clarendon.
- Lambert, W. G. (1995). Some new Babylonian wisdom literature. J. Day, R. P. Gordon, & H. G. M. Williamson (Yay. haz.), Wisdom in ancient Israel içinde (ss. 30-42). Cambridge University Press.
- Langdon, S. H. (1923). Babylonian wisdom. Luzac.
- Lenzi, A. (2019). Translation of Ludlul bēl nēmeqi (The poem of the righteous sufferer). University of the Pacific Scholarly Commons.
- Maden, S. (Çev.). (2015). Gılgamış Destanı. Türkiye İş Bankası Yayınları.
- Michalowski, P. (2006). The strange history of Tummal. P. Michalowski & N. Veldhuis (Yay. haz.), Studies in Sumerian literature içinde (ss. 145-165). Brill.
- Michalowski, P. (2010). Maybe epic: The origins and reception of Sumerian heroic poetry. D. Konstans & K. Raaflaub (Yay. haz.), Epic and history içinde (ss. 7-25). Wiley-Blackwell.
- Moss, J. (2004). World literature and its times: Middle Eastern literatures and their times. Thomson Gale.
- Nougayrol, J. (1968). Extrait de Ugaritica V. pagination originale. Textes suméro-accadiens des Archives privées d'Ugarit.
- Nurullin, R. (2012). The Name of Gilgames in the Light of Line 47 of the First Tablet of the Standard Babylonian Gilgames Epic. L. E. Kogan, N. Koslova, S. Loesov & S. Tishchenko (Yay.haz.), Babel und Bibel 6: Annual of Ancient Near Eastern, Old Testament, and Semitic Studies içinde (s.209-224). Eisenbrauns.
- Oelsner, J. (2003). Aus den sumerischen literarischen Texten der Hilprecht-Sammlung Jena: Der Text der Tummal-Chronik. W. Sallaberger, K. Volk, & A. Zgoll (Yay. haz.), Literatur, Politik und Recht in Mesopotamien: Festschrift für Claus Wilcke içinde (s.209-224). Harrassowitz.
- Oshima, T. (2014). Babylonian poems of pious sufferers: Ludlul Bēl Nēmeqi and the Babylonian Theodicy. Mohr Siebeck.
- Parpola, S. (1993). The Assyrian Tree of Life: Tracing the Origins of Jewish Monotheism and Greek Philosophy. Journal of Near Eastern Studies, 52, 161-208. https://doi.org/10.1086/373622
- Parpola, S. (1998). The esoteric meaning of the name of Gilgamesh. J.P. Prague (Yay.haz.), Intellectual life of the Ancient Near East içinde (ss. 315-328). Oriental Institute.
- Parpola, S. (2014). Globalization of religion: Jewish cosmology in its Ancient Near Eastern context. M.J. Geller (Yay.haz.), Melammu : The Ancient world in an age of globalization içinde (ss. 15-27). Edition Open Access.
- Pfeiffer, R. H. (1969). Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament: Counsels of Wisdom. J. B. Pritchard (Yay. haz.), Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament içinde (s.425-427). Princeton University Press.
- Pongratz-Leisten, B. (1999). Herrschaftswissen in Mesopotamien. Formen der Kommunikation zwischen Gott und König im 2. und 1. Jahrtausend v. Chr. The Neo-Assyrian Text Corpus Project.
- Rubio, G. (2011). Sumerian literature. C. S. Ehrlich (Yay. haz.), From an antique land: An introduction to Ancient Near Eastern literature içinde (ss. 11-76). Rowman & Littlefield Publishers.
- Rubio, G. (2012). Reading Sumerian names, II: Gilgameš. Cuneiform Studies, 64,3-16, https://doi.org/10.5615/jcunestud.64.0003
- Samet, N. (2020). Mesopotamian wisdom. M. Goff & S. L. Adams (Yay. haz.), The wiley blackwell companion to wisdom literature içinde (ss. 328-348). Wiley-Blackwell.
- Samet, N. (2023). Instructions of Shuruppak: The World’s Oldest Instructions Collection. L. Quick & J. Vayntrub (Yay. haz.), Human ınteraction with the natural world in wisdom literature and beyond içinde (ss. 216-229). T&T Clark.
- Slanski, M. (2003). Middle Babylonian period. R. Westbrook (Yay. haz.), A history of ancient Near Eastern law, 2 vol. içinde (ss. 485-520). Brill.
- Sollberger, E. (1962). The Tummal inscription. Journal of Cuneiform Studies, 16, 40-47. https://doi.org/10.2307/1359332
- Speiser, E. A. (1969). Ancient Near Eastern texts relating to the Old Testament: Adapa. J. B. Pritchard (Yay. haz.), Ancient Near Eastern Texts Relating to the Old Testament içinde (ss. 101-103). Princeton University Press.
- Steinkeller, P. (2003). An Ur III manuscript of the Sumerian King List. W. Sallaberger, K. Volk, & A. Zgoll (Yay. haz.), Literatur, Politik und Recht in Mesopotamien: Festschrift für Claus Wilcke içinde (ss. 267-292). Harrassowitz.
- Sweet, R. (1990). The sage in Akkadian literature: A philological study. J. G. Gammie & L. Perdue (Yay. haz.), The sage in Israel and the Ancient Near East içinde (ss. 45-65). Eisenbrauns.
- Tigay, J. H. (1982). The evolution of the Gilgamesh epic. University of Pennsylvania Press.
- Van der Toorn, K. (2007). Why wisdom became a secret: On wisdom as a written genre. C. R. Matthews (Yay. haz.), Wisdom literature in Mesopotamia and Israel içinde (ss. 21-29). Society of Biblical Literature.
- Vanstiphout, H.L.J. (1999). The use(s) of genre in Mesopotamian literature: An Afterthought. Archiv Orientální, 67, 703-717.
- Veldhuis, N. (2003). Sumerian Literature. G. J. Dorleijn & H. L. J. Vanstiphout (Yay. haz), Cultural Repertoires: Structure, Function and Dynamics içinde (ss. 29-43). Peteers.
- Veldhuis, N. (2003). Sumerian literature. G. J. Dorleijn & H. L. J. Vanstiphout (Yay.haz.), Cultural Repertoires: Structure, Function and Dynamics içinde (ss. 29-43), Peeters.
- Westenholz, A. (1974-1977). Old Akkadian school texts: Some goals of Sargonic scribal education. Archiv für Orientforschung, 25, 95-110.
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Eski Önasya Tarihi |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 10 Eylül 2025 |
| Kabul Tarihi | 4 Kasım 2025 |
| Erken Görünüm Tarihi | 13 Mart 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 13 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.32600/huefd.1781269 |
| IZ | https://izlik.org/JA89ZF89HY |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: Advanced Online Publication |
Amaç ve Kapsam
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nin yayın organı olan Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (HÜEFD), 1983 yılından bu yana dil, edebiyat, sosyal ve insani bilimler alanlarında ulusal ve uluslararası özgün bilimsel araştırmaları yayımlayarak ilgili alanlardaki çalışmalara katkı sunmayı amaçlamaktadır.
HÜEFD'de dil, edebiyat, sosyal ve insani bilimler alanlarında ulusal ve uluslararası özgün bilimsel araştırma yazılarına yer verilmektedir. HÜEFD kapsadığı konularla ilgili ve yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan Türkçe, İngilizce, Fransızca, Almanca çalışmaları değerlendirme sürecine almaktadır.
Yazım Kuralları
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (HÜEFD) kapsadığı konularla ilgili ve yazım kurallarına uygun olarak hazırlanan makaleleri dikkate almaktadır. Türkçe makalelerin Türk Dil Kurumu güncel yazım kurallarına uygunluğunu ve yabancı dilde (İngilizce, Fransızca, Almanca) gönderilen makalelerin ilgili dilin yazım kurallarına uygunluğu esas alınır. Gönderilen makaleler en az beş bin en çok on bin sözcükten oluşmalıdır. Makaleler Times New Roman yazı karakterinde, 11 punto büyüklüğünde ve tek satır aralığıyla yazılmalıdır. HÜEFD'ye gönderilecek yazılar format açısından tümüyle Makale Şablonu'na uygun düzenlenmelidir. Kaynakça APA kuralları 7. sürüme uygun olmalıdır. Makaleler dergiye .pdf değil .docx ya da .doc formatına gönderilmelidir. Makale tam metni yazar isimlerini içermemelidir. Gönderim sırasında aşağıdaki dosyaların yüklenmesi gerekmektedir:
- HÜEFD Makale Şablonu'na uygun olarak hazırlanmış ve yazar isimlerini içermeyen makale tam metni,
- Yazar Bildirimi,
- Katkı ve Sorumluuk Bildirim Formu,
- Ön Yazı
Ön değerlendirme sonucunda derginin kapsamına, yazım kurallarına, kaynak verme formatına ve/veya dergi şablonuna uygun olmadığı tespit edilen metinler yazara geri gönderilir.
1. Başlık ve Yazar Bilgisi
Makalenin başlığı, sayfaya ortalanmış, 14 punto büyüklüğünde, kalın, sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk, satır aralığı ise 1,15 nk olarak ayarlanmalıdır.
Türkçe yazılmış makalelerde Türkçe başlığın altına İngilizce, İngilizce yazılmış makalelerde ise İngilizce başlığın altına Türkçe başlık yazılmalıdır. Bu ikinci başlık, sayfaya ortalanmış, 14 punto büyüklüğünde, ince, sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk, satır aralığı ise 1,15 nk olarak ayarlanmalıdır.
Başlık kısa ve konu hakkında bilgi verici olmalıdır. Başlığın uzunluğu 12 sözcüğü geçmemelidir. Başlıkta makalenin içeriği ve konu alanı yansıtılmalıdır.
Yazarın/yazarların adları küçük harf, soyadı büyük olmak üzere 11 punto ve sola yaslanmış olarak verilmelidir. Yazar adı için önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Yazarın/yazarların unvanı, kurumu, e-posta ve ORCID numaraları yıldız imiyle 10 punto olarak dipnotta belirtilmelidir.
2. Öz ve Anahtar Sözcükler
Her makalenin başında mutlaka Türkçe ve İngilizce öz bulunmalıdır. Makale dili Türkçe ise önce Türkçe öz, İngilizce ise önce İngilizce öz verilmelidir.
Öz ve “Abstract” başlıkları 11 punto büyüklüğünde, kalın ve sayfaya ortalanmış yazılmalı; başlıktan önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 1,15 olarak ayarlanmalıdır.
Makalenin özü araştırmanın amacını, yöntemini ve elde edilen bulguları yansıtacak şekilde, 250-300 sözcük olarak hazırlanmalıdır.
Her makalede öze ilişkin en az beş, en çok yedi anahtar sözcük bulunmalıdır.
Özet ve anahtar sözcükler 10 punto büyüklüğünde yazılmalıdır.
3. Bölümler ve Alt Bölümler
Birinci düzey ana başlıklar 11 punto, kalın, düz ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
İkinci düzey alt başlıklar 11 punto, kalın, italik ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Üçüncü düzey alt başlıklar 11 punto, ince, italik ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Dördüncü düzey alt başlıklar bir tab içeriden başlamalı ve 11 punto, ince, italik ve sözcüklerin baş harfleri büyük olarak yazılmalıdır. Başlıktan önceki satır 12 nk, sonraki satır 12 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Metin gövdesinde paragraf girişleri 1 cm içeriden yapılmalı ve tüm paragraf iki yana yaslanmalıdır. Tüm metin boyunca paragraflar önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 0 nk olarak ayarlanmalıdır.
4. Dipnot ve Kaynakça
Kaynaklar APA Kaynak Gösterme Standardının 7. Sürümüne uygun olarak verilmelidir.
Yazılara dipnot verilmesi gerektiğinde, açıklamalar metin içinde numara verilerek sayfa sonunda belirtilmelidir.
Dipnotlar 10 punto, önceki satır 0 nk, sonraki satır 0 nk ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalı ve dipnot metni iki yana yaslanmalıdır.
5. Şekiller
Şekil başlığı şeklin altında ortalanmış biçimde verilmelidir. Metin içerisinde şekle mutlaka yönlendirme yapılmalıdır. Şekil başlığında önceki satır 0 nk, sonraki satır 6 nk ve satır aralığı 1,0 olarak ayarlanmalıdır.
Şekil başlığı tümce düzeninde, sadece ilk sözcüğün baş harfi büyük olarak yazılmalıdır. Şekillerin sağına ya da soluna herhangi bir metin yerleştirilmemelidir.
Eğer şekil başka kaynaktan alınmış ise şekil başlığında alıntı yapılan kaynağa gönderimde bulunulmalıdır.
6. Tablolar
Tablo başlığı tablonun üstünde ortalanmış biçimde verilmelidir. Metin içerisinde tabloya mutlaka yönlendirme yapılmalıdır. Tablo başlığında önceki satır 0 nk, sonraki satır 6 nk ve satır aralığı 1,0 olarak ayarlanmalıdır. Tablo başlığı tümce düzeninde, sadece ilk sözcüğün baş harfi büyük olarak yazılmalıdır. Tabloların sağına ya da soluna herhangi bir metin yerleştirilmemelidir.
Tablo içi başlıklarda koyu karakter kullanılmamalı, HÜEFD Makale Şablonunda örneklenen tabloya benzer biçimde kenarlıklar kullanılmalıdır.
Tablo içinde yer alan metinler 10 punto büyüklüğünde olmalı ve satır aralığı 1,0 nk olarak ayarlanmalıdır.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi (HUEFD), 1983 yılından bu yana dil, edebiyat, sosyal ve insani bilimler alanında ulusal ve uluslararası özgün bilimsel araştırma yazılarına yer veren akademik ve hakemli bir dergidir ve aşağıdaki ilkeler doğrultusunda yayın hayatını sürdürmektedir. Dergimize gönderilen bilimsel yazılarda, ICMJE (International Committee of Medical Journal Editors) tavsiyeleri ile COPE (Committee on Publication Ethics)’un Editör ve Yazarlar için Uluslararası Standartları dikkate alınmaktadır.
Yazarlar ve Yazarların Sorumlulukları
- Yazarlar, özgün (daha önce yayımlanmamış) çalışmalarını dergiye göndermek ve dergi web sayfasında verilen yazım yönergelerini takip etmekle yükümlüdür.
- Yazarlar, daha önce yayınlanmış veya başka bir platformda hakem süreci başlamış çalışmalarını göndermemelidir.
- Yazarlar, makalelerindeki fikirlerin şekillendirilmesinde etkili ya da bilgilendirici her türlü kaynağa gönderme verir.
- Yazarlar, herhangi bir makale ya da burs değerlendirme sürecinde hakem olarak aşina oldukları bilgileri izinsiz kullanmazlar.
- Yazarlar, kişisel iletişimden elde edilen bilgileri, çalışma içerisinde anmak isterlerse, anılacak kişilerden gerekli izinleri almış olmalılardır, aksi durumda bu bilgilere çalışma içerisinde yer verilmemelidir.
- Çalışma bir kurum ya da kuruluş tarafından bir proje kapsamında destekleniyorsa, tüm mali destekler destek numaralarıyla birlikte yazılmalıdır.
Etik İzinler
- Çalışma insan denek kullanmayı gerektiriyorsa, yazarlar kurumsal etik kurul onayı almakla yükümlüdürler.
- Yazarlar, insan deneklerden gerekli izinlerin alındığını ve katılımcıların haklarının gözetildiğini açıklayan açık bir bildirim sunmalıdır.
- Başkalarına ait ölçek, anket ve fotoğrafların kullanımı için sahiplerinden izin alınmalıdır.
- Kullanılan fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uygunluğunun belirtilmesi gerekmektedir.
- Aşağıdaki durumlar etik kurul izni gerektirmektedir:
Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem, deney, görüşme teknikleri kullanılarak katılımcılardan veri toplanmasını gerektiren nitel ya da nicel yaklaşımlarla yürütülen her türlü araştırmalar,
İnsan ve hayvanların (materyal/veriler dahil) deneysel ya da diğer bilimsel amaçlarla kullanılması,
İnsanlar üzerinde yapılan klinik araştırmalar,
Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalar.
Hakemlik Süreci
- HUEFD’ye gönderilen her çalışma, çift-kör hakemlik sürecine ve nesnel değerlendirmeye dayalı editör kararına bağlıdır.
- HUEFD’ye gönderilen her çalışma, dergi yayın politikasına uygunluk açısından editör tarafından değerlendirilir ve konusunda uzman iki hakeme gönderilir.
- Editörler, yazarlar ile çıkar çatışması olmayan hakemleri, çalışmayı değerlendirmek üzere atamakla sorumludur.
- Dergiye gönderilen çalışmaların yazar-hakem ve hakem-yazar süreçlerinde gizlilik esastır.
- Dergide çıkar çatışmalarını hakem değerlendirmelerinde adil bir şekilde yürütmek için çift taraflı kör hakemlik sürecini işletmektedir. Böylelikle değerlendirme süreci ve sonrasında hakemler ve yazarlar birbirlerinden haberdar olmayacaklardır. Sürecin yönetimini izleyen alan editörü ise çıkar çatışması oluşan durumlarda editörlüğe bilgi vererek ilgili çalışmanın başka bir alan editörüne yönlendirilmesini talep etmekle sorumludur.
- Yazarlar, hakemlerin geri bildirimleri doğrultusunda gecikmelere imkân vermeyecek biçimde ve hakem ya da editörlerle iş birliği içerisinde istenen güncellemeleri yapmak ve numaralanmış bir biçimde raporlandırmakla yükümlüdür.
Yayın Etiği
- Editörler, derginin bilimsel kalitesini arttırmak ve yazarları bilimsel kalitesi yüksek araştırma üretmek için desteklemekle sorumludur. Hiçbir koşulda, intihal ya da bilimsel kötüye kullanımına izin verilmemektedir.
- HUEFD’ye gönderilen çalışmalar bilimsel çalıntı konusunda kontrol edilirler. Editörler iddia edilen veya kanıtlanmış bilimsel kötü kullanımdan haberdar olurlarsa makaleyi geri çekebilirler.
- Editörler, gerekli durumlarda gönderilen çalışmayı düzeltme, geri çekme veya çalışma hakkında özür yayınlamayı kabul ederler.
- HUEFD, açık erişim modelini kullanmaktadır. Dergide yayınlanması kabul edilen çalışmalar, derginin web sitesinden açık erişim ile erişilebilir kılınmıştır.
- Dergi web sayfasında yayınlanacak ve basılacak çalışmalar için herhangi bir ücret veya masraf talep edilmemektedir.
Telif Hakkı ve Erişim
- Yazarlar, yayınlanmış makalelerin telif haklarını HUEFD’ye devrettiğini kabul eder.
- Makalede yer alması gereken resim, şekil vb. anlatımı destekleyici materyal için gerekli kişi ya da kurumlardan izin alınması yazarın sorumluluğundadır.
Yayın planı
- HUEFD, Haziran ve Aralık aylarında olmak üzere yılda iki kez yayımlanmaktadır.
- HÜEFD'de yayına kabul edilen makaleler kabul alınan tarih doğrultusunda sıralanarak sayıya atanmaktadır.
Ücret Politikası
Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi’nde (HUEFD) yayımlanacak ve basılacak makalelerden herhangi bir ücret ya da masraf talep edilmemektedir.
Dizinler
Atıf Dizinleri
Dergi Kurulları
Sorumlu Yazı İşleri Müdürü ve Yayın Kurulu Başkanı
Editör Yardımcısı
Alan Editörleri
Dil Editörü
Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.