Resimli Çocuk Kitaplarının Barış Eğitimi Bileşenlerinden “Kültürel Farkındalık” Bileşeni Açısından İncelenmesi

Kültürel farkındalık; kişinin yaşadığı toplumun kültürünü ve farklı kültürleri algılayarak bunların ayırımında olması olarak tanımlanmaktadır. Kültürel farkındalık bileşeninde; çeşitli kültürleri anlama ve değerlendirme, insanlar arasındaki ilişkiyi tanıma ve farklı kültürlerde yaşayan bireyler için sevgi, saygı ve eşduyum geliştirme etkinliklerine odaklanılmaktadır. Bu çalışmada, 2015 yılı içinde birinci basımı yapılan okulöncesi dönem resimli çocuk kitaplarındaki metinlerde ve görsellerde “kültürel farkındalığa” dönük anlatımların ve görsellerin olup olmadığının açığa çıkarılması amaçlanmıştır. 2015 yılında öykü türünde yayımlanan resimli çocuk kitaplarından ölçüt örneklem ve sistematik örneklem yöntemiyle 40 kitap seçilmiştir. Bu çalışmada yazılı birer araç olan kitaplar çözümlendiği için değerlendirmede, bir nitel araştırma yöntemi olan içerik çözümlemesi kullanılmıştır. Çalışmada Montessori’nin barış eğitimi bileşenlerinden “Kültürel Farkındalık” bileşeni alt kategori olarak belirlenmiştir. Kültürel farkındalık alt kategorisi “çokkültürlülük”, “dini inançlar”, “harita”, “coğrafi yaşam koşulları", “dil ve yazı çeşitliliği”, “beslenme ve yemek farklılığı”, “giyim farklılığı”, “dini bayramlar”, “şenlikler”, “kültürel önyargılardan kaçınma” ve “yerel sanatlar” olarak kodlanmıştır. İncelemeler sonucu kitapların metinlerinde kültürel farkındalık alt kategori kapsamında en çok “harita”, en az ise “kültürel önyargılardan kaçınma” ile “beslenme ve yemek farklılığı” bileşenlerine ilişkin anlatımların olduğu belirlenmiştir. Diğer yandan kitapların dilsel metinlerinde “giyim farklılığı”, “dini inançlar”, “dini bayramlar”, “şenlikler”, “çokkültürlülük” ve “yerel sanatlar” bileşenlerine yönelik anlatımlara yer verilmediği sonucuna varılmıştır. Kitapların görsellerinde ise en çok “coğrafi yaşam koşulu” en az ise “giyim farklılığı” ve “dini inanç sembolleri”ne yer verilmiştir. Kitaplarda “dini bayramlar”, “çokkültürlülük”, “şenlikler” ve “yerel sanatlar”a ilişkin görsellere yer verilmediği görülmüştür. Çalışma sonucunda resimli çocuk kitaplarında “kültürel farkındalığa” yönelik anlatımların ve görsellerin çok az yer verildiği söylenebilir. Çalışmanın sonucuna göre yazarların ve çizerlerin okulöncesi çocuklarına yönelik barış eğitimi bileşenlerinden “kültürel farkındalık” bileşenini duyumsatan içerikleri daha çok konu edinen yazınsal nitelikli yapıtlar hazırlamaları önerilmektedir.

Cultural Awareness is defined as the one’s ability to perceive and understand the differences between culture of one’s own society and other societies. The cultural awareness component focuses on activities for understanding and evaluating different cultures, learning about the interpersonal relationships and developing love, respect and empathy for individuals from different cultures. This study examines the “cultural awareness-oriented” texts and visual elements in the children’s picture books published for the first time in the year 2015 for pre-school age children. 40 picture books for children published in 2015 within the subcategory of story books, were selected through criterion sampling and systematic sampling methods. Since the study aims to analyse books as written mediums, a qualitative research method, i.e. content analysis was used. The “Cultural Awareness” component of Montessori’s peace education was selected as a subcategory. The cultural awareness subcategory was coded into “multiculturalism”, “religious beliefs”, “map”, “geographical living conditions”, “diversity of languages and letters”, “diversity of food and nutrition”, “diversity of clothing”, “religious holidays”, “festivities”, “avoiding cultural bias” and “local arts”. Upon examination, it has been determined that the “map” is the most frequently used element of cultural awareness subcategory whereas the “avoiding cultural bias” and “diversity of food and nutrition” are the least frequently used elements. On the other hand, the texts of the books do not include “diversity of clothing”, “religious beliefs”, “festivities”, “multiculturalism” and “local arts” components. The visuals of the books; however, include “geographical living conditions” as the most frequent component and “religious faith symbols” and “diversity of clothing” as the least frequent components. It is determined that the books do not include any visual elements of “religious holidays”, “multiculturalism”, “festivities” or “local arts”. Findings suggest that the texts and visual elements of the picture books for children include too few “cultural awareness” components. The study concludes that the authors and illustrators’ work for pre-school children should include more content that allows for “cultural awareness” as a peace education component.