Divriği Kale Kazısı Sırlı Seramik Buluntuları: İlk Sonuçlar ve Yerel Üretim İzleri
Öz
Bu çalışmada 2007 yılından bugüne devam eden Divriği Kalesi kazılarında ele geçen sırlı seramik buluntular tanıtılmıştır. Alanda stratigrafik bir çalışma yapmak mümkün olmadığından, Kalenin tarihçesi seramik buluntular açısından önem taşımaktadır. Divriği ile ilgili tarihi bilgiler, bölgedeki Sasani-Bizans mücadelesi ile başlar. III. Mikhael’in, 9. yüzyıl ortalarında gerçekleştirdiği Anadolu seferi sonucunda Divriği, Bizans İmparatorluğu’nun eline geçmiştir. Bizans hâkimiyetindeki Divriği Pavlikanlar’ın merkezidir. Divriği’de Türk hâkimiyetinin ne zaman başladığı ise kesin bilinmemektedir. 1142’de, Mengücek Devletinin parçalanmasından sonra, Mengücek Süleyman Şah’ın payına düşen Divriği, Mengücekoğulları’nın Divriği kolunun başkenti olmuştur. 13. yüzyılın ikinci çeyreğinde Anadolu Selçuklu Devletinin hâkimiyet alanında yer alır. 14. yüzyıl başlarından sonlarına kadar Divriği’nin tarihine dair fazla bilgi bulunmamaktadır. Bu yüzyılda Sivas, İlhanlılar’a sonra da Eretnaoğulları’na tabi olmasına rağmen, Divriği Memlûklular’ın elindedir, Mercidabık zaferi (1516) sonrası kesin olarak Osmanlı hâkimiyetine geçer. Kazı çalışmalarında bulunan sırlı seramikler, genelinde kazıma tekniği ile bezenmiş, tek veya çok renkli sırlı örneklerdir. Çoğunlukla 12. – 14. yüzyıllar arasına ait olan seramiklerde, ithal örneklerin yanı sıra, yerel olduğunu düşündüğümüz, ortak bir bezeme, renk ve teknik dünyasına ait gruplar önemli bir yer tutar. Bu çalışmada, yayınlardan bilinen Bizans ve Türk dönemi seramiklerinden farklı motif ve üsluptaki örneklerin Divriği’ye hâkim gruplardan hangisinin yerel üretimi olduğunun sorgulanması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Divriği Kalesi,beylikler,seramik,sırlı,yarı mamül,yerel üretim
Kaynakça
- Akbulut Özpay, G. (2019). Divriği İlçesi’nin Turizm Potansiyeli ve Sorunları. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler EnstitüsüDergisi, 23 (1), 439-452.
- Balgalmış, A. (1994). Divriği. Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi, 9, 452-454. İstanbul.
- Bilici, S. (2002). Alanya-Selçuklu Sarayı Seramikleri. Uluslararası Sanat Tarihi Sempozyumu. Prof. Dr. G. Öney’eArmağan (10-13 Ekim 2001, İzmir), İzmir: Ege Üniversitesi Yayınları, 139-154.
- Bilici, S. (2005). Alanya-Tersane ve Kızıl Kule Çevresinden Bir Grup Sırlı Seramik. Adalya VIII, 329-349.
- Blackman, M.J. ve Redford, S. (2005). Neutron Activation Analysis of Medieval Ceramics from Kinet, Turkey, especiallyPort Saint Symeon Ware. Ancient Near Eastern Studies XLII, 83-186.
- Çeken, M. (2007). Hasankeyf Kazısı Seramik Fırınları, Atölyeleri ve Seramikleri. G. Öney-Z. Çobanlı (Ed.). Anadolu’daTürk Devri Çini ve Seramik Sanatı içinde (s. 243-261). İstanbul: T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
- Dark, K. (2001). Byzantine Pottery, Gloucestershire: Tempus.
- Doğer, L. (1999). İzmir Arkeoloji Müzesi’nde Bulunan Balık Figürlü Sgrafitto Bizans Seramikleri. Arkeoloji ve Sanat, 93:38-42.
- Doğer, L. (2004). Anaia-Kuşadası Kadıkalesi Kazısı 2002 Yılı Bizans Dönemi Seramik Buluntularının Ön Değerlendirmesi.Sanat Tarihi Dergisi, XIII/1, 1-31.
- Doğer, L. (2006). Manyas-Ergili-Hisartepe’deki (Eski Daskyleion) Bizans Kalesi ve Figürlü Seramik Buluntuları. B. Avunç(Ed.), Hayat Erkanal’a Armağan. Kültürlerin Yansıması içinde (s. 265-273). İstanbul: Homer Kitabevi.
