Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi

Bahtiyar Makaroğlu

doi:10.32600/huefd.673802

TR EN

Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi

Öz

İşaretlenen diller üzerine yapılan çalışmalar, sözlüksel önceleme etkilerine ve belki de insan dilinin doğasının ne olduğu konusundaki bilgiye doğrudan bir etki oluşturabileceğini işaret etmektedir. Sözlüksel erişimi inceleyen son çalışmalar, dilsel bilginin zihinsel sözlükçede nasıl yapılaştığı ve bu sözlükçeye nasıl ulaştığı hakkında detaylı bilgi sunmaktadır. Bu çalışmada ise Türk İşaret Dilinde anlamsal bağlantılığın ve gösterimselliğin, sözlüksel erişim sürecine etkisi ve sözlüksel işlemleme hızı araştırılmaktadır. Katılımcılara SuperLab 5.0 programı yardımıyla birincil-gösterimsel hedef işaret çiftinden (örn. SİLGİ) oluşan ve ikinci işareti tanımayı amaçlayan çevrimiçi Sözlüksel Karar Testi uygulanmıştır. Birincil işaretler şu şekildedir: (i) gösterimsel ve anlamsal bağlantılı (örn. KALEMTRAŞ) (ii) gösterimsel olmayan ve anlamsal olarak bağlantılı (örn. ÖĞRENCİ) (iii) anlamsal olarak bağlantısız (örn. ÇATAL). Araştırmaya Türk işaret dili (TİD) anadili konuşucusu olan ve en az 10 yıldan beri günlük hayatında, Türkiye’deki Sağır toplumun parçası olan TİD ile bağlantısını olduğunu belirten 17 doğuştan sağır birey katılmıştır. Elde edilen bulgular, sözlüksel erişim sürecinde anlamsal bağlantılığın önemli derece kolaylaştırıcı etkisi olmasına karşın gösterimselliğin herhangi bir önceleme etkisini artırmadığını göstermiştir.

Anahtar Kelimeler

Gösterimsellik, sözlüksel erişim, anlamsal önceleme

Kaynakça

Anderson, D. ve Reilly, J. S. (2002). The MacArthur Communicative Development Inventory: Normative data for American Sign Language. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 7, 83-106.
Baus, C., Carreiras, M. ve Emmorey, K. (2013). When does iconicity in sign language matter? Language and Cognitive Processes, 28(3), 261-271.
Boyes Braem, P. (1986). Two aspects of psycholinguistic research: iconicity and temporal structure. B. Tervoort (ed.), Signs of Life-Proceedings of the Second European Congress on Sign Language Research içinde (No. 50, ss. 65-74).
Bosworth, R. G. ve Emmorey, K. (2010). Effects of iconicity and semantic relatedness on lexical access in American Sign Language. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 36(6), 1573.
Breadmore, H. L. (2007). Inflectional morphology in the literacy of deaf children. (Yayımlanmamış Doktora Tezi). The University of Birmingham.
Brentari, D. (1998). A prosodic model of sign language phonology. Cambridge, MA:MIT press.
Campbell, R., Martin, P. ve White, T. (1992). Forced choice recognition of sign in novice learners of British Sign Language. Applied Linguistics, 13(2), 185-201.
Carreiras, M., Gutiérrez-Sigut, E., Baquero, S. ve Corina, D. (2008). Lexical processing in Spanish Sign Language (LSE). Journal of Memory and Language, 58(1), 100-122.
Corina, D. P. ve Emmorey, K. (1993). Lexical priming in American Sign Language. Paper presented at the 34th Annual Meeting of the Psychonomic Society. Washington.
Corina, D. P. ve Hildebrandt, U. (2002). Psycholinguistic investigations of phonological structure in American Sign Language. R. P. Meier, K. Cormier ve D. Quinto-Pozos (Ed.), Modality and Structure in Signed and Spoken Languages içinde (s. 88-111). Cambridge, England: Cambridge University Press.

Cormier, K., Schembri, A., Vinson, D. ve Orfanidou, E. (2012). First language acquisition differs from second language acquisition in prelingually deaf signers: Evidence from sensitivity to grammaticality judgement in British Sign Language. Cognition, 124(1), 50-65.
Dikyuva, H., Makaroğlu, B. ve Arık, E. (2015). Türk İşaret Dili Dilbilgisi kitabı. Ankara: Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Yayınları.
Emmorey, K. (2002). Language, Cognition, and the Brain: Insights from Sign Language Research. Mahwah, NJ: Erlbaum.
Emmorey, K. (1991). Repetition priming with aspect and agreement morphology in American Sign Language. Journal of psycholinguistic research, 20(5), 365-388.
Emmorey, K., Grabowski, T., McCullough, S., Damasio, H., Ponto, L., Hichwa, R. ve Bellugi, U. (2004). Motor-iconicity of sign language does not alter the neural systems underlying tool and action naming. Brain and language, 89(1), 27-37.
Emmorey, K. ve Corina, D. (1990). Lexical recognition in sign language: Effects of phonetic structure and morphology. Perceptual and motor skills, 71(3_suppl), 1227-1252.
Gaustad, M.G. ve Kelly, R. R. (2004). The Relationship between reading achievement and morphological word analysis in deaf and hearing students matched for reading level. Journal of Deaf Studies and Deaf Education, 9, 269-285.
Grosjean, F. (1981). Sign and word recognition: A first comparison. Sign Language Studies, 32, 195-219.
Güçlütürk, Y. (2018). The event structure of two-handed lexical verbs in TİD. 12. Dilbilim Öğrenci Konferansı, ODTÜ, Ankara, 16-17 Nisan 2018.
Hamano, S. (1998). The sound-symbolic system of Japanese. Stanford, California: CSLI Publications.
Imai, M. ve Kita, S. (2014). The sound symbolism bootstrapping hypothesis for language acquisition and language evolution. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 369, 20130298.
Klima, E. ve Bellugi, U. (1979). The Signs of language. Cambridge, MA: Harvard University Press.
Lepic R., Börstell, C., Belsitzman, G. ve Sandler, W. (2016). Taking meaning in hand: Iconic motivations for twohanded signs. Sign Language & Linguistics, 19(1).
Makaroğlu, (2020). İşaret dillerinin sesbilimsel görünümü. Uzun, İ.P. (ed.) Kuramsal ve Uygulamalı Sesbilim içinde (ss. 351-382). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
Makaroğlu, B. ve Ergenç, İ. (2016). Inflectional morphological awareness of Turkish deaf students. Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(1), 30-46.
Marshall, J., Atkinson, J., Smulovitch, E., Thacker, A. ve Woll, B. (2004). Aphasia in a user of British Sign Language: Dissociation between sign and gesture. Cognitive neuropsychology, 21(5), 537-554.
Mathur, G. ve Rathmann, C. (2006). Variability in verbal agreement forms across four signed languages. Laboratory phonology, 8, 185-212.
Meier, R. P. (2002). Why different, why the same? Explaining effects and non-effects of modality upon linguistic structure in sign and speech. Modality and structure in signed and spoken languages, 1-25.
Meteyard, L., Rodriguez Cuadrado, S., Bahrami, B. ve Vigliocco, G. (2012). Coming of age: A review of embodiment and the neuroscience of semantics. Cortex, 48, 788–804.
Monaghan, P., Mattock, K. ve Walker, P. (2012). The role of sound symbolism in language learning. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 38, 1152.
Nygaard, L. C., Cook, A. E. ve Namy, L. L. (2009). Sound to meaning correspondences facilitate word learning. Cognition, 112, 181–186.
Ormel, E., Hermans, D., Knoors, H. ve Verhoeven, L. (2012). Cross-language effects in written word recognition: The case of bilingual deaf children. Bilingualism: Language and Cognition, 15(2), 280-303.
Pallier, C. (2007). Critical periods in language acquisition and language attrition. Theoretical Perspectives. John Benjamins: Amsterdam.
Parault, S. J. ve Parkinson, M. (2008). Sound symbolic word learning in the middle grades. Contemporary Educational Psychology, 33, 647–671.
Perea, M. ve Rosa, E. (2002). The effects of associative and semantic priming in the lexical decision task. Psychological Research, 66(3), 180-194.
Perniss, P., Thompson, R. L. ve Vigliocco, G. (2010). Iconicity as a general property of language: Evidence from spoken and signed languages. Frontiers in Psychology, 1, 227.
Poizner, H., Bellugi, U. ve Tweney, R. D. (1981). Processing of formational, semantic, and iconic information in American Sign Language. Journal of Experimental Psychology: Human Perception and Performance, 7(5), 1146. Taub, S. F. (2001). Language from the Body: Iconicity and Metaphor in American Sign Language. Cambridge, England: Cambridge University Press.
Thompson, R. L., Vinson, D. P. ve Vigliocco, G. (2009). The link between form and meaning in American Sign Language: Lexical processing effects. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 35(2), 550-557.
Thompson, R. L., Vinson, d. P. ve Vigliocco, G. (2010). The link between form and meaning in British Sign Language: Effects of iconicity for phonological decisions. Journal of Experimental Psychology: Learning, Memory, and Cognition, 36(4), 1017–1027.
Thompson-Schill, S. L., Kurtz, K. J. ve Gabrieli, J. D. (1998). Effects of semantic and associative relatedness on automatic priming. Journal of Memory and Language, 38(4), 440-458.
Vigliocco, G., Vinson, D. P., Woolfe, T., Dye, M. W. ve Woll, B. (2005). Words, signs and imagery: When the language makes the difference. Proceedings of the Royal Society B, 272, 1859–1863.
Vinson, D., Thompson, R. L., Skinner, R. ve Vigliocco, G. (2015). A faster path between meaning and form? Iconicity facilitates sign recognition and production in British Sign Language. Journal of Memory and Language, 82, 56-85.
Wilbur, R. B. (2008). Complex predicates involving events, time and aspect: Is this why sign languages look so similar?.J. Quer (ed.) Signs of the Time. Selected papers from TISLR 8 içinde (ss. 217-250). Hamburg: Signum Verlag.
Wilcox, P.P. (1998). GIVE: Acts of Giving in American Sign Language. J. Newman (ed.), The Linguistics of Giving içinde (ss.175-207). Amsterdam: John Benjamins.
Zeshan, U. (2003). Aspects of Türk İşaret Dili (Turkish Sign Language). Sign Language & Linguistics, 6(1), 43-75.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Dilbilim

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Bahtiyar Makaroğlu ^*
0000-0002-7641-6665
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

12 Ocak 2020

Kabul Tarihi

14 Mayıs 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 37 Sayı: 2

DOI

https://doi.org/10.32600/huefd.673802

IZ

https://izlik.org/JA97LD23RC

APA

Makaroğlu, B. (2020). Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 37(2), 276-289. https://doi.org/10.32600/huefd.673802

AMA

1.Makaroğlu B. Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi. HÜEFD. 2020;37(2):276-289. doi:10.32600/huefd.673802

Chicago

Makaroğlu, Bahtiyar. 2020. “Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 37 (2): 276-89. https://doi.org/10.32600/huefd.673802.

EndNote

Makaroğlu B (01 Aralık 2020) Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 37 2 276–289.

IEEE

[1]B. Makaroğlu, “Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi”, HÜEFD, c. 37, sy 2, ss. 276–289, Ara. 2020, doi: 10.32600/huefd.673802.

ISNAD

Makaroğlu, Bahtiyar. “Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi 37/2 (01 Aralık 2020): 276-289. https://doi.org/10.32600/huefd.673802.

JAMA

1.Makaroğlu B. Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi. HÜEFD. 2020;37:276–289.

MLA

Makaroğlu, Bahtiyar. “Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi”. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, c. 37, sy 2, Aralık 2020, ss. 276-89, doi:10.32600/huefd.673802.

Vancouver

1.Bahtiyar Makaroğlu. Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi. HÜEFD. 01 Aralık 2020;37(2):276-89. doi:10.32600/huefd.673802

Cited By

TÜRK SAĞIR KÜLTÜRÜNDE MİZAH ÇEVİRİSİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Uluslararası Dil Edebiyat ve Kültür Araştırmaları Dergisi

https://doi.org/10.37999/udekad.1391322

Bu eser Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.

Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi

Türk İşaret Dilinde Anlamsal Bağlantılığın ve Gösterimselliğin Sözlüksel Erişime Etkisi

Öz

Anahtar Kelimeler

Effects of Semantic Relatedness and Iconicity on Lexical Access in Turkish Sign Language

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

TÜRK SAĞIR KÜLTÜRÜNDE MİZAH ÇEVİRİSİ ÜZERİNE BİR İNCELEME