Soyut ve Somut Sınırların Bilişsel Esneklik Üzerine Etkisi

The aim of this study is to investigate the effect of table lines and instructions consisting of different types of information on cognitive flexibility level (CFL). Participants who were asked to create sentences using words from different semantic categories were manipulated with instructions containing different information types (binary, comparative, scale, and complex) and the table lines surrounding the words given to them. These instructions represent abstract boundaries, while table lines represent concrete boundaries. A total of 150 people, 122 women and 28 men, participated in the study. There are three main hypotheses in the study: With the first hypothesis, four different types of information manipulation were examined over abstract boundaries, and with the second main hypothesis, the changes in the CFL were examined over concrete boundaries by adding table lines to the words given in the study. By evaluating these variables separately in the relevant conditions, it was investigated how the table lines affect CFL in binary and complex information types. According to the findings, for the first main hypothesis, abstract boundaries did not affect CFL, but for the second main hypothesis, the type of information did affect the CFL. Also, there was a significant difference in the interaction effect of information type and table line. The results of the third main hypothesis addressing this difference indicated that the table lines cause changes in the CFL in different directions in conditions that include different types of information. It was confirmed by the model established by regression analysis that table lines play a moderator role in the relationship between different information types and CFL. As a result, the number of words used from the table increased significantly in the condition in which the information was given as in a “binary” way and with few options. On the other hand, in the instruction condition where the information is multi-choice and “complex”, table lines significantly decreased the CFL, the total number of words produced, and the number of words used from the table. Accordingly, it was found that the table line had a positive effect in the “binary” instruction condition, and a negative effect in the “complex” condition. On the other hand, the participants who used emotional words in the table produced more words, and the participants who liked the study more used emotional words. The study is especially important in terms of showing the cognitive functioning of cognitive flexibility in the context of abstract and concrete boundaries.

Bu çalışmanın amacı, farklı bilgi tiplerinden oluşan yönergelerin ve tablo çizgilerinin bilişsel esneklik düzeyi (BED) üzerindeki etkisini araştırmaktır. Farklı anlamsal kategorilerden kelimeleri kullanarak cümle oluşturulması istenen katılımcılar, farklı bilgi tipleri (iki uçlu, kıyaslamalı, ölçekli ve karmaşık) içeren yönergelerle ve kendilerine verilen kelimeleri çevreleyen tablo çizgileriyle manipüle edilmiştir. Yönergeler soyut sınırları, tablo çizgileri ise somut sınırları temsil etmektedir. Çalışmaya 122 kadın, 28 erkek toplam 150 kişi katılmıştır. Çalışmada üç farklı ana hipotez bulunmaktadır: Birinci hipotez ile dört farklı bilgi tipi manipülasyonunun soyut sınırlar üzerinden, ikinci ana hipotez ile çalışmada verilen kelimelere tablo çizgilerinin eklenmesiyle somut sınırlar üzerinden BED’deki değişimler incelenmiştir. Üçüncü ana hipotez ile de tablo çizgilerinin BED’i iki uçlu ve karmaşık bilgi tiplerinde ne şekilde etkilediği araştırılmıştır. Bulgulara göre, birinci ana hipotez için soyut sınırların BED’i etkilemediği, fakat ikinci ana hipotez için bilgi tipinin BED’i etkilediği bulunmuştur. Yine, ikinci ana hipotezde bilgi tipi ve tablo çizgisi ortak etkisinin anlamlı farklılık oluşturduğu saptanmıştır. Bu farklılığı ele alan üçüncü ana hipotez ise, kelime tablosu çizgilerinin, farklı bilgi tiplerini içeren yönerge koşullarında, BED’de farklı yönlerde değişikliğe neden olduğu ortaya çıkmıştır. Tablo çizgilerinin, farklı bilgi tipleri ile BED arasındaki ilişkide moderatör bir rol üstlendiği regresyon analiziyle kurulan modelle de doğrulanmıştır. Sonuç olarak bilginin az seçenekli ve iki uçlu olarak verildiği yönerge koşulunda tablodan kullanılan kelime sayısı anlamlı düzeyde artmıştır. Bilginin çok seçenekli ve karmaşık olduğu yönerge koşulunda ise tablo çizgileri BED’i, üretilen toplam kelime sayısını ve tablodan kullanılan kelime sayısını anlamlı düzeyde azaltmıştır. Buna göre, tablo çizgisinin iki uçlu yönergede pozitif yönde etki oluşturduğu, karmaşık yönergede ise negatif yönde etki oluşturduğu bulunmuştur. Diğer yandan, tablodaki duygusal kelimeleri kullanan katılımcılar daha fazla kelime üretmiş ve çalışmayı daha çok seven katılımcılar ise daha fazla duygusal kelimeler kullanmıştır. Çalışma özellikle soyut ve somut sınırlar bağlamında bilişsel esnekliğin bilişsel olarak işleyişini göstermesi açısından önemlidir.