TR
EN
D TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE İKİNCİL TRAVMATİK STRES: DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ARACI ROLÜ
Öz
Bu çalışmanın amacı yetişkin sosyal medya kullanıcılarında D tipi kişilik özellikleri, ikincil travmatik stres ve duygu düzenleme güçlüğü arasındaki ilişkilerin incelenmesi ve D tipi kişilik özelliği ile ikincil travmatik stres ilişkisinde duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolünün olup olmadığının ortaya koyulmasıdır. Araştırmanın katılımcılarını 2023 Kahramanmaraş depremine doğrudan maruz kalmadığını beyan eden 18-65 yaş arası toplam 331 aktif sosyal medya kullanıcısı birey oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, D Tipi Kişilik Ölçeği (DS14), Sosyal Medya Kullanıcıları İçin İkincil Travmatik Stres Ölçeği (SM-İTSÖ) ve Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği – Kısa Form (DDGÖ-16) kullanılmıştır. Veriler, çevrimiçi olarak toplanmıştır. Değişkenler arası ilişkilerin incelenmesi için Pearson korelasyon analizi, aracılık hipotezinin test edilmesi için Hayes (2022) tarafından geliştirilen Process Macro 4.3.1 eklentisi kullanılarak veriden 5000 örneklem ile Bootstrap yöntemi ile bir dizi regresyon tabanlı yol analizi gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların bildirdiği ikincil travmatik stres düzeyinin cinsiyet, psikiyatrik öykü, sosyal medya üzerinden depreme ilişkin haberlere/gönderilere maruz kalma sıklığı ve D tipi kişiliğe sahip olup olmamalarına bağlı olarak değişip değişmediğini tespit etmek için bağımsız örneklemler t-testi ve tek yönlü ANOVA analizleri kullanılmıştır. Bulgular, D tipi kişilik özellikleri, ikincil travmatik stres ve duygu düzenleme güçlüğü değişkenleri arasında pozitif yönlü ve istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler olduğunu; D tipi kişilik özelliği ile ikincil travmatik stres ilişkisinde duygu düzenleme güçlüğünün tam aracı rol oynadığını ve D tipi kişiliğe sahip olanların olmayanlara oranla ve depreme ilişkin haberlere/gönderilere her zaman maruz kaldığını bildirenlerin hiçbir zaman ya da ara sıra maruz kaldığını bildirenlere oranla daha yüksek ikincil travmatik stres düzeyine sahip olduklarını ortaya koymuştur. Benzer şekilde, D tipi kişiliğe sahip olanların duygu düzenleme güçlüğü ortalama puanlarının D tipi kişiliğe sahip olmayanlara oranla daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak, bu çalışmada D tipi kişilik ile ikincil travmatik stres arasındaki ilişkiyi açıklayabilecek altta yatan faktörlerden birinin duygu düzenleme güçlüğü olduğu ortaya koyulmuştur.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu çalışma için etik kurul izni İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Komisyonu'nun 07/07/2023 tarihli ve 2023/6 numaralı kararı ile alınmıştır. Çalışma boyunca Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi kapsamında belirtilen tüm kurallara uyulmuştur.
Katkı Oranları: 1. yazar %70 oranında, 2. yazar %30 oranında katkı sağlamıştır.
Kaynakça
- Aker, T. (2006). 1999 Marmara depremi: Epidemiyolojik bulgular ve toplum ruh sağlığı uygulamaları üzerine bir gözden geçirme. Türk Psikiyatri Dergisi, 17 (3), 204-212.
- Aldao, A., Nolen-Hoeksema, S., & Schweizer, S. (2010). Emotion-regulation strategies across psychopathology: A meta-analytic review. Clinical Psychology Review, 30(2), 217–237. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2009.11.004
- Altındağ, A., Özen, S. & Sır, A. (2005). One-year follow-up study of postraumatic stress disorder among earthquake survivors in Turkey. Comprehensive Psychiatry, 46(5), 328-333. https://doi.org/10.1016/j.comppsych.2005.01.005
- Amerikan Psikiyatri Birliği. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed., text rev.). https://doi.org/10.1176/appi.books.9780890425787.
- Amstadter, A. B., & Vernon, L. L. (2008). Emotional reactions during and after trauma: A comparison of trauma types. Journal of Aggression, Maltreatment & Trauma, 16(4), 391–408. https://doi.org/10.1080/10926770801926492
- Aquarius, A. E., Denollet, J., Hamming, J. F., Van Berge Henegouwen, D. P., & De Vries, J. (2007). Type-D personality and ankle-brachial index as predictors of impaired quality of life and depressive symptoms in peripheral arterial disease. Archives of Surgery (Chicago, Ill.: 1960), 142(7), 662–667. https://doi.org/10.1001/archsurg.142.7.662 Argın, Y. (2023). Doğal afetlerde sosyal medya kullanımı: 2023 Kahramanmaraş depremi özelinde Twitter örneği. İnsanat Sanat Tasarım ve Mimarlık Araştırmaları Dergisi, 3(1), 140-165.
- Balzarotti, S., Biassoni, F., Villani, D., Prunas, A., & Velotti, P. (2016). Individual differences in cognitive emotion regulation: Implications for subjective and psychological well-being. Journal of Happiness Studies: An Interdisciplinary Forum on Subjective Well-Being, 17(1), 125–143. https://doi.org/10.1007/s10902-014-9587-3
- Bjureberg, J., Ljótsson, B., Tull, M. T., Hedman, E., Sahlin, H., Lundh, L. G., Bjärehed, J., DiLillo, D., Messman-Moore, T., Gumpert, C. H., & Gratz, K. L. (2016). Development and validation of a brief version of the Difficulties in Emotion Regulation Scale: The DERS-16. Journal of Psychopathology and Behavioral Assessment, 38(2), 284–296. https://doi.org/10.1007/s10862-015-9514-x
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Klinik Psikoloji, Travma Psikolojisi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
15 Ekim 2024
Gönderilme Tarihi
6 Nisan 2024
Kabul Tarihi
14 Ekim 2024
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2024 Cilt: 12 Sayı: 24
APA
Koç, M. S., & Ateş, A. (2024). D TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE İKİNCİL TRAVMATİK STRES: DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ARACI ROLÜ. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 12(24), 239-261. https://doi.org/10.20304/humanitas.1466242
AMA
1.Koç MS, Ateş A. D TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE İKİNCİL TRAVMATİK STRES: DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ARACI ROLÜ. Humanitas. 2024;12(24):239-261. doi:10.20304/humanitas.1466242
Chicago
Koç, Melisa Sevi, ve Aliye Ateş. 2024. “D TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE İKİNCİL TRAVMATİK STRES: DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ARACI ROLÜ”. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 12 (24): 239-61. https://doi.org/10.20304/humanitas.1466242.
EndNote
Koç MS, Ateş A (01 Ekim 2024) D TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE İKİNCİL TRAVMATİK STRES: DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ARACI ROLÜ. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 12 24 239–261.
IEEE
[1]M. S. Koç ve A. Ateş, “D TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE İKİNCİL TRAVMATİK STRES: DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ARACI ROLÜ”, Humanitas, c. 12, sy 24, ss. 239–261, Eki. 2024, doi: 10.20304/humanitas.1466242.
ISNAD
Koç, Melisa Sevi - Ateş, Aliye. “D TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE İKİNCİL TRAVMATİK STRES: DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ARACI ROLÜ”. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi 12/24 (01 Ekim 2024): 239-261. https://doi.org/10.20304/humanitas.1466242.
JAMA
1.Koç MS, Ateş A. D TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE İKİNCİL TRAVMATİK STRES: DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ARACI ROLÜ. Humanitas. 2024;12:239–261.
MLA
Koç, Melisa Sevi, ve Aliye Ateş. “D TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE İKİNCİL TRAVMATİK STRES: DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ARACI ROLÜ”. HUMANITAS - Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, c. 12, sy 24, Ekim 2024, ss. 239-61, doi:10.20304/humanitas.1466242.
Vancouver
1.Melisa Sevi Koç, Aliye Ateş. D TİPİ KİŞİLİK ÖZELLİKLERİ VE İKİNCİL TRAVMATİK STRES: DUYGU DÜZENLEME GÜÇLÜĞÜNÜN ARACI ROLÜ. Humanitas. 01 Ekim 2024;12(24):239-61. doi:10.20304/humanitas.1466242






