Migration als politisches und wirtschaftliches Instrument in Europa von der Antike bis zur Moderne
Öz
Während Synoikismos im antiken Griechenland die Vereinigung kleinerer Siedlungen unter einer einzigen Stadtstaatlichkeit durch politische Autorität bezeichnete, definierte Peuplierung im frühneuzeitlichen Europa jene Politiken, die darauf abzielten, die infolge von Kriegen und Epidemien entstandenen demografischen Lücken durch Migration zu füllen. Die politischen Machthaber jener Zeit betrachteten Migration nicht nur als Mittel der Bevölkerungsmobilität, sondern auch als Mittel zur Zentralisierung der sozialen Ordnung, der politischen Einheit und der Wirtschaftsplanung. Diese Studie untersucht Migration im historischen Verlauf nicht nur als ein Phänomen der Bevölkerungsmobilität, sondern zugleich als ein Mittel wirtschaftlicher Entwicklung und politischer Integration. Die Studie wurde mithilfe vergleichend-historischer Methoden erstellt, die deskriptive und erklärende Analysetechniken einbeziehen. Historische Dokumente und Literatur zur Migrationspolitik wurden herangezogen.
Im ersten Kapitel werden die militärischen, ökonomischen und kulturellen Dimensionen des Synoikismos anhand der Beispiele Athen, Elis und Halikarnassos diskutiert. Das zweite Kapitel untersucht die Rekonstruktion und Wiederbesiedlung von Städten wie Hanau, Berlin und Potsdam durch Hugenotten, Reformierte und Juden im Rahmen der Peuplierungspolitiken des 17. und 18. Jahrhunderts in Deutschland. Das abschließende Kapitel reflektiert die Fortsetzung dieses historischen Prozesses im Zusammenhang mit der Industrialisierung des modernen Deutschlands, den Gastarbeiterprogrammen des 20. Jahrhunderts und den aktuellen Gesetzen zur qualifizierten Zuwanderung. Dabei wird hervorgehoben, dass Migration auch heute eine zentrale Funktion bei der Konstruktion ökonomischer und politischer Macht einnimmt. In diesem Kontext lässt sich eine direkte Kontinuität zwischen dem preußischen Peuplierungsansatz, der „nicht die gemeinsame Religion, sondern die Arbeitskraft“ wertschätzte, und den heutigen deutschen Regelungen zur qualifizierten Migration erkennen.
Anahtar Kelimeler
MIGRATION AS A POLITICAL AND ECONOMIC TOOL IN EUROPE FROM ANCIENT TO MODERN
Abstract
While “Synoecism” meant gathering small settlements under a single city-state through political authority in Ancient Greece, “Peuplierung” defined policies aimed at filling demographic gaps created after wars and epidemics in early modern Europe through migration. The political authorities of the period viewed migration not only as a means of population mobility but also as a means of centralized social order, political unity, and economic planning. This study examines migration throughout history not only as a means of population mobility, but also as a means of economic development and political integration. The study was prepared using comparative historical methods, which used descriptive and explanatory analysis techniques, and historical documents and literature on migration policies were utilized.
In the first section, the military, economic, and cultural aspects of Synoecism were discussed with the examples of Athens, Elis, and Halicarnassus. In the second section, the reconstruction of cities such as Hanau, Berlin, and Potsdam with Huguenots, Reformists, and Jews within the scope of Peuplierung policies in 17th and 18th-century Germany was examined. The final section discusses the reflection of this historical process between modern Germany's industrialization, guest worker programs, and today's qualified immigration laws. It is emphasized that immigration functions as a central tool in constructing economic and political power today, as it did in the past. In this context, a direct continuity can be observed between the Peuplierung approach in Prussia, which "values labor power, not common religion", and today's qualified immigration laws in Germany.
Keywords
ANTİK DÖNEMDEN MODERNE AVRUPA'DA POLİTİK VE EKONOMİK BİR ARAÇ OLARAK GÖÇ
Öz
Sinokizm, Antik Yunan’da küçük yerleşimlerin siyasal otorite yoluyla tek bir şehir-devlet altında toplanması anlamına gelirken; Peuplierung, erken modern Avrupa’da savaş ve salgınlar sonrası oluşan demografik boşlukların göç yoluyla doldurulmasına yönelik politikaları tanımlar. Dönemin siyasi otoriteleri göçü yalnızca nüfus hareketliliği olarak değil, aynı zamanda merkeziyetçi bir toplumsal düzenin, siyasal birliğin ve ekonomik planlamanın aracı olarak görmüştür. Bu çalışmada göç, tarih boyunca yalnızca nüfus hareketliliği değil, aynı zamanda ekonomik kalkınma ve siyasal bütünleşmenin bir aracı olarak ele alınmaktadır. Karşılaştırmalı tarihsel yöntemle hazırlanan çalışmada, betimleyici ve açıklayıcı analiz teknikleri kullanılmış, tarihsel belgeler ve göç politikalarına ilişkin literatürden faydalanılmıştır.
İlk bölümde Atina, Elis ve Halikarnas örnekleriyle Sinokizmin askeri, ekonomik ve kültürel yönleri tartışılmıştır. İkinci bölümde ise 17. ve 18. yüzyıl Almanya’sında Peuplierung politikaları kapsamında Hanau, Berlin ve Potsdam gibi şehirlerin Hugenotten, Reformistler ve Yahudilerle yeniden yapılandırılması incelenmiştir. Son bölüm, bu tarihsel süreci modern Almanya’nın sanayileşme, misafir işçi programları ve günümüzdeki nitelikli göç yasaları arasındaki izdüşümünü sorgulanmıştır. Göçün, geçmişte olduğu gibi bugün de ekonomik ve siyasal gücün inşasında merkezi bir araç olarak işlev gördüğü vurgulanmıştır. Bu bağlamda göç Prusya’da "ortak dini değil, iş gücünü önemseyen" Peuplierung yaklaşımı ile günümüz Almanya’sının nitelikli göç yasaları arasında doğrudan bir süreklilik gözlemlenebilmektedir.
Anahtar Kelimeler
