EŞİTSİZLİK, TOPLUMSAL MESAFE VE NEFRET SÖYLEMİ

Yıl 2026, Cilt: 14 Sayı: 27, 305 - 318, 16.03.2026

Mezher Yüksel

https://doi.org/10.20304/humanitas.1844262

https://izlik.org/JA23DA24MR

Öz

Bu çalışmanın amacı ikili karşıtlıklar üzerinden kurulan kimliklere içkin eşitsizlik düşüncesi ile nefret söylemi arasındaki bağı toplumsal mesafenin rolüne atıfla tartışmaktır. Çalışmanın temel varsayımı şudur: biz ve öteki ayırımı üzerinden kurulan kimlikler eşitlik fikrini dışlamakta ve ötekine karşı üstünlük iddiasını içermektedir. Bunun sonucu olarak öteki ile arasına hem fiziksel hem de toplumsal mesafe koymaktadır. Ancak çeşitli gelişmelerin sonucu olarak mesafe kapanmaya başladığında nefret söylemi ortaya çıkmaktadır. İlk olarak G. Herbert Mead ve Georg Simmel’in görüşleri ekseninde kimliğin toplumsal inşa süreci ve mesafenin toplumsal yaşamdaki yeri üzerinde durulmaktadır. Ardından eşitsizliği açıklamak ve meşrulaştırmak üzere ileri sürülen felsefi, dinsel ve bilimsel görüşlere yer verilmektedir. Daha sonra nefret duygusu, nefret suçu ve nefret söylemi kavramlarının tanımları yapılmaktadır. Son olarak fiziksel ve toplumsal mesafenin mahiyeti ve eşitsizlik ile ilişkisi ortaya konulmakta ve mesafenin azalması ile nefret söyleminin ortaya çıkması üzerine bir tartışma yürütülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Eşitsizlik , Kimlik , Nefret , Nefret söylemi , Toplumsal mesafe

Kaynakça

• Ataman, H. (2012). Nefret suçlarını farklı yaklaşımlar çerçevesinden ele almak: Etik, sosyo-politik ve bir insan hakları problemi olarak nefret suçları. Y. İnceoğlu (Ed.), Nefret söylemi ve/veya nefret suçları (1. baskı) içinde (s. 47-80). Ayrıntı Yayınları.
• Badamchi Kabasakal, D. (2015). Nefret söylemi ifade özgürlüğünün bir parçası mıdır? Felsefe Dünyası, 61, 55-79.
• Balibar, E. & Wallerstein I. (1993). Irk, ulus, sınıf: Belirsiz kimlikler (N. Ökten, Çev.). Metis. (Orijinal çalışma 1990 yılında yayımlandı.)
• Baudrillard, J. (2002). Simgesel değiş tokuş ve ölüm (O. Adanır, Çev.). Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi. (Orijinal çalışma 1976 yılında yayımlandı.)
• Bauman, Z. (2015). Sosyolojik düşünmek (A. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları. (Orijinal çalışma 1990 yılında yayımlandı.)
• Bauman, Z. (1997). Modernite ve holocaust (S. Tertabiboğlu, Çev.). Sarmal Yayınları. (Orijinal çalışma 1989 yılında yayımlandı.)
• Bericat, E. (2016). The sociology of emotions: Four decades of progress, Current Sociology 64(3), 491-513.
• Binbuğa Kınık, B. N. (2013). What is wrong with hate speech: Reflections on political theory, legal regulations and turkish case [Yüksek lisans tezi]. ODTÜ.
• Coser, L. A. (1977). Masters of sociological thought (2nd ed.). HBJ Publishers.
• Dahrendorf, R. (1964). On the origins of social inequality. In P. Laslett and W. G. Runciman (Eds.), Philosophy, Politics and Society (pp. 88-109). Basil Blackwell.
• Devellioğlu, F. (2023). Osmanlıca Türkçe ansiklopedik lügat (35. basım). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
• Durkheim, E. (2014). Toplumsal işbölümü (Ö. Ozankaya, Çev.). Cem Yayınevi. (Orijinal çalışma 1893 yılında yayımlandı.)
• Farabi. (1990). El medinetül fazıla (A. Arslan, Çev. 1. baskı). Kültür Bakanlığı. (Orijinal çalışma 941-2 yılında yayımlandı.)
• Galton, F. (2025). Öjeni (K. Yaşın, Çev., 1. baskı). Fihrist. (Orijinal çalışma 1909 yılında yayımlandı.)
• İnceoğlu, Y. ve Sözeri, C. (2012). Nefret suçlarında medyanın sorumluluğu. Y. İnceoğlu (Ed.), Nefret söylemi ve/veya nefret suçları (1. baskı) içinde (s. 23-39). Ayrıntı Yayınları.
• Karan, U. (2012). Nefret içerikli ifadeler, ifade özgürlüğü ve uluslararası hukuk. Y. İnceoğlu (Ed.), Nefret söylemi ve/veya nefret suçları (1. baskı) içinde (s. 81-102). Ayrıntı Yayınları.
• Kemper, T. D. (1981). Social constructionist and positivist approaches to the sociology of emotions. American Journal of Sociology, 87(2), 336-362.
• Mead, G. H. (2017). Zihin, benlik ve toplum (Y. Erdem, Çev.). Heretik Yayınları. (Orijinal çalışma 1934 yılında yayımlandı.)
• Mosca, G. (1939). The ruling class. McGraw Hill.
• Özbey, Ö. (2013). Avrupa insan hakları ışığında ifade özgürlüğü kısıtlamaları. TBB Dergisi, 106, 41-92.
• Pareto, V. (2016). Demokrasinin dönüşümü (K. Z. Tezer, Çev.). Pinhan Yayıncılık. (Orijinal çalışma 1921 yılında yayımlandı.)
• Pareto, V. (2013). Seçkinlerin yükselişi ve düşüşü (M. Z. Doğan, Çev.). Doğu Batı Yayınları. (Orijinal çalışma 1901 yılında yayımlandı.)
• Platon. (1992). Devlet (S. Eyüpoğlu ve M. A. Cimcoz, Çev. 7. basım). Remzi Kitapevi. (Orijinal çalışma yaklaşık MÖ 340’da yayımlandı.)
• Popeau, J. (2014). Irk/etnisite. C. Jenks (Ed.), Temel sosyolojik dikotomiler (İ. Çapcıoğlu, Çev. Ed.) içinde (s. 236-253). Atıf Yayınları. (Orijinal çalışma 1998 yılında yayımlandı.)
• Ritzer, G. (2011). Klasik sosyoloji kuramları (H. Hülür, Çev. 6. baskı). De-ki Yayınları. (Orijinal çalışma 2000 yılında yayımlandı.)
• Simmel, G. (2015). Bireysellik ve kültür (T. Birkan, Çev.). Metis Yayınları. (Orijinal çalışma 1911 yılında yayımlandı.)
• Simmel, G. (1990). The philosophy of money. (2nd ed.). Routledge.
• Simmel, G. (1969). The sociology of Georg Simmel (Translated, edited and with an introduction by K. H. Wolff.) (4th ed.). Free Press.
• Sosyal Değişim Derneği (SDD). (2012). Nefret suçları ve nefret söylemi izleme rehberi. Sosyal Değişim Derneği.
• Sözeri, C. (2012). Yazılı basında nefret söylemi ve mücadele yolları. Y. İnceoğlu (Ed.), Nefret söylemi ve/veya nefret suçları (1. baskı) içinde (s. 205-222). Ayrıntı Yayınları.
• Spinoza, B. (2004). Etika (H. Z. Ülken, Çev.). Dost Kitapevi Yayınları. (Orijinal çalışma 1677 yılında yayımlandı.)
• Şahin, G. N. (2015). Osmanlı Devleti’nde gayrimüslim tebaanın hukuki durumu [Yüksek lisans tezi]. Karadeniz Teknik Üniversitesi.
• Tekeli, İ. (1996). Tarih yazıcılığı ve öteki kavramı üzerine düşünceler. Defter, 26, 105-111.
• Thoits, P. A. (1990). Emotional deviance: Research agenda. In T. D. Kemper (Ed.), Research agendas in the sociology of emotions (pp. 180-206). SUNY Press.
• Thoits, P. A. (1989). The sociology of emotions, Annual Review of Sociology, 15, 317-342 Türk Dil Kurumu (TDK). (2023). Türkçe sözlük 2 cilt (12. baskı). TDK Yayınları.
• Turner, B. (1997). Eşitlik (B. S. Şener, Çev.). Dost Kitapevi Yayınları. (Orijinal çalışma 1986 yılında yayımlandı.)
• Weber, A. (2009). Nefret söylemi el kitabı (M. Çulhaoğlu, Çev.). Avrupa Konseyi Yayınları. (Orijinal çalışma 2009 yılında yayımlandı.)
• Yeğenoğlu, M. (2003). Sömürgeci Fantaziler. (1. baskı). Metis Yayınları.
• Zeitlin, I. M. (1987). Ideology and the development of sociological theory (3rd ed.). Prentice-Hall.