Vegetarian Cinderella” Refusing Glass Shoes as an Anti- Tale Example

Öz

Tales emerging as a type of verbal tradition that conveys the unreal events that they deal with through heroes with extraordinary traits in the uncertainty of time and place, comes out as an important literary genre showing a cultic essence. Fairy tales are designed to transmit the dominant ideology and the basic dynamics of the society to the future generations and the claim that with the use of mythical elements, a new fairy tale which is called as anti-fairy tale has emerged aiming to purify the fairytales from these subtexts and support the mental development of children by approaching them as independent individuals. In this study the “Cindirella” having an important place in the remodeling and transmission of gender perception in a masculine plane, with “Vegetarian Cinderella” which Nunila Lopez has added to literature from Anti-Cinderella masks will be studied from the point of view of criticism of feminist fairy tale. The fact that women in the fairy tale are defined as the other gender and that this ideology has been reproduced for many years through these and similar tales are the main reasons for choosing Grimm Brothers’ “Cindirella” fairy-tale. The field, in which the criticism of feminist fairy tale took the first action, is to investigates which women’s models are produced. From this point of view, Nunila Lopez has moved her pen to show that marriage is not the only destiny for the woman, to create a female model that assumes the responsibility of her own’s life without a savior, in other words to awaken Cinderella.

Anahtar Kelimeler

• Grimm Brothers,Nunila Lopez,Cinderella,Social Gender,Tales

Bir Anti-Masal Örneği Olarak Cam Ayakkabıları Reddeden Vejetaryen Külkedisi

Öz

Ele aldığı gerçek dışı olayları olağanüstü özelliklere sahip kahramanlar aracılığı ile yer ve zaman belirsizliğinde aktaran bir sözlü gelenek türü olarak ortaya çıkan masallar, bir kültürün özünü gösteren önemli edebi tür olarak karşımıza çıkar. Masalların kültür temsilcisi rolünün yanında,  kahraman betimlemeleri ve oluşturdukları söylem bütünlüğü ile ideoloji aktarıcısı olarak çocukların erken yaşta toplumsal yapıya uyumlu bireyler olarak şekillenmesinde önemli rol üstlenir. Geleneksel masalların; dominant ideolojinin ve toplumun temel dinamiklerinin gelecek kuşaklara aktarılması amacıyla kurgulandığı ve mitsel ögelerle barındırdıkları alt metinleri nesiller boyu bir baskı aracına dönüştürdüğü iddiası ile masalların bu alt metinlerden arındırılması gerektiğini savunan, çocuklara birey olarak yaklaşan ve de onların zihinsel gelişimini destekleme amacı edinmiş Anti Masal veya Karşı Masal olarak adlandırılan yeni bir masal anlayışı ortaya çıkmıştır. Bu çalışmada, toplum cinsiyet algısının eril bir düzlemde yeniden şekillenmesinde ve aktarılmasında önemli bir yere sahip popüler masal örneklerinden biri olan Grimm Kardeşler’in “Külkedisi” ile erkek iktidarını reddetmiş, kadının özgürlüğünü öne çıkaran Anti-Külkedisi masallarından Nunila Lopez’in yazın hayatına kattığı “Vejetaryen Külkedisi” feminist masal eleştirisi bakış açısıyla incelenecektir. Çalışmada hemen hemen herkes tarafından bilinen Grimm Kardeşler’in “Külkedisi” masalının seçilmesindeki başlıca nedeni; masalda kadının öteki cinsiyet olarak tanımlanması ve bu ideolojinin yıllardır bu ve buna benzer masallar aracılığı ile yeniden üretilmesidir. Özellikle 20. yüzyılın ikinci yarısından sonra gelişen feminist masal eleştirinin ilk harekete geçtiği alan; masallarda hangi kadın modelleri üretildiğini araştırmaktır, bu bakış açısından yola çıkan Lopez evliliğin kadının tek yazgısı olmadığını göstermek, bir kurtarıcı erkek olmadan kendi hayatın sorumluluğunu üstlenen kadın modeli yaratmak için; artık Külkedisi’ni uyandırmak için kalemini oynatmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Grimm Kardeşler,Nunila Lopez,Külkedisi,Sindirella,Toplumsal Cinsiyet,Masallar

Kaynakça

1. Ahıska, M. (1999). Genç Olmayan Gençler Üzerine Bir Deneme. Defter, 11-19.
2. Asutay, H. (2013). Çocuk Yazınının Fantastik Dünyası: Masallar. Turkish Studies - International Periodical For The Languages and History of Turkish or Turkic, 265-278.
3. Bilkan, A. (2009). Masal Estetiği. İstanbul: Timaş Yayınları.
4. Butler, J. (2016). Cinsiyet Belası. Feminizm ve Kimliğin Altüst Edilmesi. İstanbul: Metis Yayınları.
5. Dowling, C. (1999). Çağdaş Kadında Bağımsızlık Korkusu. İstanbul: Öteki Yayınevi.
6. Grimm, J. ve W. (2017). Grimm Masalları. İstanbul: Can Sanat Yayınları.
7. Guomudidottir, S. (2011). Was Steckt Hinter und in der Grimmschen Märchen. Sigillium Universitatis.
8. Köse, H. (2015). Skolastik Fantazya. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.

9. Lopez, N. (2015). Vejetaryen Külkedisi. Ankara: Notabene Yayınları.
10. Moran, B. (2014). Edebiyat Kuramları ve Eleştiri. İstanbul: İletişim Yayınları.
11. Randall, W. (2014). Bizi "Biz" Yapan Hikayeler. Kendimizi Yaratma Üzerine Bir Deneme. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
12. Saydam, M. (1997). Deli Dumrul'un Bilinci. İstanbul: Metis Yayınları.
13. Sezer, M. (2010). Masallar ve Toplumsal Cinsiyet. İstanbul: Evrensel Basım Yayın.
14. Sezer, M. Ö. (2015). Simurg'un Kanatlarını Takmak Mı? Sarayın Merdivenlerine Camdan Ayakkabılar Bırakmak Mı? H. Köse içinde, Skolastik Fantazya (s. 107-111). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
15. Tezel, N. (1968). Türk Halk Edebiyatında Masal. Türk Halk Edebiyatı Özel Sayısı, 447-458.
16. Yılmaz, S. (2015). Külkedisi ve Uyuyan Güzel Odağından Birbirinin İçinde(n) Geçen Zamanlara Yolculuk. H. Köse içinde, Skolastik Fantazya (s. 133-156). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
17. Türk Dil Kurumu: http://www.tdk.gov.tr/index.php?option=com_gts&kelime=FEM%C4%B0N%C4%B0ZM (erişim: 27.11.2017)