-

Öz

This study aims to evaluate children’s picture books for 0-3-year-olds on the market in Turkey with respect to their physical features, illustrations and content. A total of 146 children’s books for sale in Ankara and Istanbul bookshops were studied. Data were collected by using a five-part book check list designed by the researchers. The frequencies and percentages of these data were computed by using the SPSS16 statistical package. The results revealed that books for 0–3-year-olds generally reflect positive physical, illustration and content features listed in the literature but may be improved in several ways.

Anahtar Kelimeler

• 0-3-year-olds, children’s literature, children’s picture books, picture books’ features

0-3 Yaş Çocuklarına Yönelik Resimli Çocuk Kitaplarının Özelliklerinin İncelenmesi

Öz

Araştırmada, Türkiye’de satışa sunulan 0–3 yaş çocuklarına yönelik resimli çocuk kitaplarının fiziksel, resimleme, içerik özellikleri açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Çalışmaya Ankara ve İstanbul’daki kitabevlerinde 0–3 yaş çocuklarına yönelik olarak satışa sunulan 146 kitap dâhil edilmiştir. Çalışma verileri araştırmacılar tarafından oluşturulan ve beş bölümden oluşan kontrol listesi kullanılarak toplanmıştır. Verilerin frekans ve yüzde değerleri SPSS16 istatistiksel paket programı kullanılarak hesaplanmıştır. Araştırma sonucunda, 0–3 yaş çocuklarına yönelik resimli kitapların fiziksel, resimleme ve içerik özellikleri açısından alan yazında kabul gören özellikleri çoğunlukla taşıdıkları, ancak kitapların geliştirilmesi gereken yönlerinin bulunduğu belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• 0–3 yaş, çocuk edebiyatı, resimli çocuk kitapları, resimli kitapların özellikleri

Kaynakça

1. Armbruster, B. B., Lehr, F. & Osborn, J. (2006). A child becomes a reader: Proven ideas from research for parents. [Çevrim- içi: www.nifl.gov], Erişim tarihi: 21 Ocak 2013.
2. Bilgin, H. (2011). 5-6 yaş çocuklarına yönelik 1990-2010 yılları arasında basılan resimli kitapların çocuğa görelik kavramına göre incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
3. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2011). Bilimsel araştırma yöntemleri. (10. Baskı) Ankara: PegemA Yayıncılık.
4. Çakmak Güleç, H. ve Geçgel, H. (2006). Çocuk edebiyatı. (2. Baskı). Ankara: Kök Yayıncılık.
5. Dağlıoğlu, H. E. ve Çamlıbel Çakmak, Ö. (2009). Okul öncesi çocuklarına yönelik yayınlanan hikâye kitaplarının şiddet ve korku öğeleri açısından incelenmesi. Türk Kütüphaneciliği, 23 (3), 510-534.
6. Danko-Mcghee, K. ve Slutsky, R. (2011). Judging a book by its cover: Preschool children’s aesthetic preferences for picture books. International Journal of Education through Art, 7 (2), 171-185.
7. Döl, A. (1999). 0-6 yaş çocuk kitapları resimlemeleri. Yüksek lisans tezi. Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Çanakkale.
8. Ergün, M. ve Gündüz, A. (2011). Okul öncesi öğretmen adaylarının okul öncesi çocuk kitaplarını değerlendirmesi. Journal of Educational and Instructional Studies in the World, 1 (1), 23-29.

9. Gönen, M. (1989). Beş ve altı yaş çocuklarının resimli çocuk kitaplarındaki değişik resimleme tarzlarına tepkileri. Türk Kütüphaneciliği, 3 (1), 32-35.
10. Gönen, M. (1993). Anaokulu öğretmenlerinin beş ve altı yaş çocukları için kullandıkları masal ve hikaye kitaplarının niteliklerinin incelenmesi. Türk Kütüphaneciliği, 7 (2), 83-88.
11. Gönen, M., Durmuşoğlu, M. ve Severcan, S. (2009). Examining the views of preschool education teachers on the content, illustrations and physical characteristics of the picture story books used in education. Procedia Social and Behavioral Sciences, 1, 753–759.
12. Gönen, M., Katrancı, M., Uygun, M. ve Uçuş, Ş. (2011). İlköğretim birinci kademe öğrencilerine yönelik çocuk kitaplarının, içerik, resimleme ve fiziksel özellikleri açısından incelenmesi. Eğitim ve Bilim, 36 (160), 250-265. Gönen, M., Uygun, M., Erdoğan, Ö. ve Katrancı, M. (2012). Resimli çocuk kitaplarının fiziksel, içerik ve resimleme özellikleri açısından incelenmesi. Milli Eğitim, 196, 258-272.
13. Güleç, H. ve Gönen, M. (1997). 1974–1993 yılları arasında Türkçe basılmış olan resimli öykü kitaplarının resimlendirilme ve fiziksel özellikleri yönünden incelenmesi. Türk Kütüphaneciliği, 11 (1), 42-53.
14. Gülpınar, F. (2010). Görsel kavramlar, illüstrasyon ve çocuk kitapları. Yüksek lisans tezi, yüksek lisans dönem projesi. Haliç Üniversitesi, Güzel Sanatlar Enstitüsü, İstanbul.
15. Jalongo, M. R. (2004). Young children and picture books. USA, National Association for the Education of Young Children.
16. Kan, A. (2011). Ödev ve projeler. H. Atılgan (Ed.) içinde, Eğitimde ölçme ve değerlendirme (5. baskı, ss. 269-292). Ankara: Anı Yayıncılık.
17. Kara, C. (2012). Çocuk kitabı seçiminde resimlerle ilgili olarak ebeveynin dikkat etmesi gereken başlıca unsurlar. Yaşam Bilimleri Dergisi, 1 (1), 225-232.
18. Karatay, H. (2011). Çocuk edebiyatı metinlerinde bulunması gereken özellikler. T. Şimşek (Ed.). içinde, Kuramdan uygulamaya çocuk edebiyatı (1. baskı, ss. 77-126). Ankara: Grafiker Yayınları.
19. Karslı, F. ve Ayas, A. (2013). Fen ve teknoloji dersi öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerinin ölçülmesine ilişkin bir test geliştirme çalışması. Türk Fen Eğitimi Dergisi, 10 (2), 66-84.
20. Kıldan, A. O., ve Gümrükçü Bilgici, B. (2011). Okul öncesi eğitim alan çocukların ebeveynlerinin çocuk kitabı seçme ölçütlerine ilişkin görüşlerinin belirlenmesi. Milli Eğitim, 192, 105-120.
21. Körükçü, Ö. (2012). Okulöncesi eğitime yönelik resimli çocuk kitaplarının bulunması gereken temel özellikler açısından incelenmesi. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 14 (2), 243-254.
22. Maniam, M. (2011). What do children look forward to in a picture book?. Language in India, 11 (12), 162-170.
23. Oğuzkan, A. F. (2006). Çocuk edebiyatı. (8. Baskı). Ankara: Anı Yayıncılık.
24. Sardoğan, M. E. ve Karahan, T. F. (2010). Kişilik gelişimi. A. Kaya (Ed.) içinde, Eğitim psikolojisi. (ss.133-166). Ankara: PegemA Yayıncılık.
25. Schickedanz, J. A. ve Collins, M. F. (2012). For young children, pictures in storybooks are rarely worth a thousand words. The Reading Teacher, 65 (8), 539-549.
26. Sever, S. (2003). Çocuk ve edebiyat. (1. Basım). Ankara: Kök Yayıncılık.
27. Sever, S. (2005). Çocuk, yazın ve yaşam. Çoluk Çocuk Dergisi, 1, 30-34.
28. Şeref, G. (2008). Okul öncesi dönem çocuklarına yönelik masal kitaplarındaki illüstrasyonların incelenmesi. Yüksek lisans tezi. Anadolu Üniversitesi, Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Eskişehir.
29. Turgut Bayram, Z. (2009). Resimli çocuk kitaplarının okuma alışkanlığı üzerindeki etkisi. Yüksek lisans tezi. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
30. Ural, S. (2013). Okul öncesi çocuk kitaplarının tanımı. M. Gönen (Ed.) içinde, Çocuk edebiyatı (ss. 33-56). Ankara: Eğiten kitap.
31. Uzuner Yurt, S. (2011). Çocuk yayınları. T. Şimşek (Ed.). içinde, Kuramdan uygulamaya çocuk edebiyatı (1. baskı, ss. 67-76). Ankara: Grafiker Yayınları.