Digital Banking Efficiency Analysis in the Turkish Banking Sector

Yıl 2025, Cilt: 43 Sayı: 2 , 232 - 248 , 25.06.2025

Ayça Beyoğlu

https://doi.org/10.17065/huniibf.1517751

Cited By: 1

https://izlik.org/JA29YY73ZN

Öz

The world is becoming digital in every field, and the banking sector is one of the sectors affected by this wave of transformation. The prominent digitalization move in the banking sector and the accompanying transformation tend to increase as an expression of a general search for efficiency, especially profitability and competitiveness. This study investigates the relationship between efficiency and digitalization in the Turkish banking sector and the effect of banks’ digitalization ability on efficiency. The issue of how efficiently banks, whose primary purpose is to make profits, use their existing resources is associated with digitalization. In the research, the data of 11 banks for 2023 were examined, and their efficiency was measured by the Data Envelopment Analysis (DEA) method. The DEA method allows efficiency analysis to be carried out using different numbers and types of input-output variables. In the study, the efficiency of banks was determined by two input variables (total number of branches and total number of employees) and three output variables (total number of customers, total number of digital customers, and asset profitability ratio). According to the results obtained within the scope of analysis, it was concluded that the efficiency of the banks subject to the study in 2023 was generally low, relative efficiency scores were calculated, and the scores that would make the inefficient banks effective were determined based on each variable.

Anahtar Kelimeler

Banking , Efficiency , Digitalization , Digital Banking

Türk Bankacılık Sektöründe Dijital Bankacılık Verimlilik Analizi

https://izlik.org/JA29YY73ZN

Öz

Dünya her alanda dijitalleşmekte ve bu dönüşüm dalgasından etkilenen sektörlerin başında bankacılık sektörü gelmektedir. Bankacılık sektöründe göze çarpan dijitalleşme hamlesi ve beraberinde yaşanan dönüşüm başta kârlılık ve rekabet avantajı olmak üzere genel anlamda bir verimlilik arayışının ifadesi olarak artma eğilimi göstermektedir. Bu çalışmanın amacı verimlilik ve dijitalleşme ilişkisinin Türk bankacılık sektörü ekseninde ele alınması ve bankaların dijitalleşme kabiliyetinin verimlilik üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Temel amacı kâr elde etmek olan bankaların mevcut kaynaklarını ne kadar verimli kullandığı meselesi dijitalleşme ile ilişkilendirilmektedir. Araştırmada 11 adet bankanın 2023 yılına ait verileri incelenmiş olup verimlilikleri Veri Zarflama Analizi (VZA) yöntemi ile ölçülmüştür. VZA yöntemi farklı sayı ve türde girdi-çıktı değişkeni kullanılarak verimlilik analizi gerçekleştirilmesine olanak sağlamaktadır. Gerçekleştirilen analizde bankaların verimliliği iki adet girdi değişkeni (toplam şube sayısı ve toplam personel sayısı) ve üç adet çıktı değişkeni (toplam müşteri sayısı, toplam dijital müşteri sayısı ve aktif kârlılık oranı) ile belirlenmiştir. Analiz kapsamında elde edilen sonuçlara göre, çalışmaya konu edilen bankaların 2023 yılındaki verimliliğinin genel olarak düşük olduğu sonucuna ulaşılmış, göreli olarak etkinlik skorları hesaplanmış ve etkin olmayan bankaları etkin hale getirecek skorlar her bir değişken bazında belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Bankacılık , Verimlilik , Dijitalleşme , Dijital Bankacılık

Destekleyen Kurum

YOK

Kaynakça

• Akbank (2024). 2023 Entegre faaliyet raporu. 21 Mayıs 2024 tarihinde https://www.akbankinvestorrelations.com/tr/yayinlar/yil-liste/faaliyet-raporlari/317/0/0 adresinden alınmıştır.
• Akbank (2024). Sayılarla Akbank. 21 Mayıs 2024 tarihinde https://www.akbankinvestorrelations.com/tr/ adresinden alınmıştır.
• Akın, F. (2020). Dijital dönüşümün bankacılık sektörü üzerindeki etkileri. Balkan ve Yakın Doğu Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 15-27.
• Azouzi, D. (2009). The extent of adoption of electronic banking in Tunisia. Journal of Internet Banking and Commerce, 14(3), 8-11.
• Banker, R. D., Charnes, A., & Cooper, W. W. (1984). Some models for estimating technical and scale inefficiencies in data envelopment analysis. Management Science, 30(9), 1078-1092.https://doi.org/10.1287/mnsc.30.9.1078
• Başar, A., Kabak, Ö., & Topçu, İ. (2015). Banka şubeleri için uygun yer seçiminin belirlenmesine yönelik tabu arama yaklaşımı: bir Türk bankası uygulaması. Endüstri Mühendisliği Dergisi, 26(3), 2-22.
• Baysal, M. E., Alçılar, B., Çerçioğlu, B., & Toklu, B. (2006). Türkiye’deki devlet üniversitelerinin performanslarının değerlendirilmesi ve göreli etkinliklerinin belirlenmesi, Verimlilik Dergisi, 2, 1-11.
• Boussofiane, A., Dyson, R.G., & Thanassoulis, E. (1991). Applied data envelopment analysis. Europen Journal of Operational Research, 52(1), 1-15.https://doi.org/10.1016/0377-2217(91)90331-O
• Charnes, A., Cooper, W.W., & Rhodes, E. (1978). Measuring the efficiency of decision making units. European Journal of Operational Research 2(6), 429-444.https://doi.org/10.1016/0377-2217(78)90138-8
• Charnes, A., Cooper, W. W., Lewin, A.Y., & Seiford, L.M. (2000). DEA: Theory, methodology and applications. Kluwer Academic Publishers, USA.
• Choi, Y. (2020). Digital banks: Lessons from Korea. World Bank Group Korea Office Innovation Technology Note Series, Number 2.
• Cooper, W.W., Seiford, L.M., & Tone, K. (2000). Data envelopment analysis: A comprehensive text with models, applications, references and dea-solver software. Kluwer Academic Publishers, USA.
• Çelik, S. B. & Mangır, F. (2020). Bankacılık sektörünün dijitalleşmesi: Dünyada ve Türkiye’de durum analizi. Cyberpolitik Journal, 5(10), 260-282.
• Demirkıran, S., Beyoğlu, A., Terzioğlu, M. K., & Yaşar, A. (2022). Sürdürülebilir kalkınma odaklı dijitalleşme belirleyicilerinin verimlilik üzerindeki etkilerinin yapay sinir ağları ile sınıflandırılması. Verimlilik Dergisi, Dijital Dönüşüm ve Verimlilik Özel Sayısı, 30-47.https://doi.org/10.51551/verimlilik.988286
• Deniz, F. (2023). Dijital bankacılık hizmetlerinin banka performansına etkisi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 58(3), 2654-2669.https://doi.org/10.15659/3.sektor-sosyal-ekonomi.23.09.2257
• Denizbank (2024). Faaliyet raporları. 26 Mayıs 2024 tarihinde https://www.denizbank.com/yatirimci-iliskileri/finansal-bilgi/faaliyet-raporu adresinden alınmıştır.
• Erol, İ., Çınar, S., & Duramaz, S. (2015). Bankaların yeni gelir kaynağı: Elektronik bankacılık işlem ücretleri, Türk bankacılık sektöründe banka kârlılığı üzerindeki etkisi. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15(2), 1-21.
• GarantiBBVA (2024). Özel durum açıklamaları/2023 entegre faaliyet raporu. 25 Mayıs 2024 tarihinde https://www.garantibbvainvestorrelations.com/tr/haberler/detay/Garanti-Bankasi-2023-Entegre-Faaliyet-Raporu/341/9573/0 adresinden alınmıştır.
• GarantiBBVA (2024). Yatırımcı ilişkileri/finansal raporlar ve tablolar. 25 Mayıs 2024 tarihinde https://www.garantibbvainvestorrelations.com/tr/ adresinden alınmıştır.
• Garzaro, D. M., Varotto, L. F. & Pedro, S. C. (2020). Internet and mobile banking: The role of engagement and experience on satisfaction and loyalty. International Journal of Bank Marketing, 39(1), 1-23.https://doi.org/10.1108/ijbm-08-2020-0457
• Glenn, H. P. (2014). Legal traditions of the world: sustainable diversity in law. Oxford University Press, USA.
• Golany, B., & Roll, Y. (1989). An application procedure for dea. International Journal of Management Science, 17(3), 237-250.https://doi.org/10.1016/0305-0483(89)90029-7
• Gökgöz, F. (2009). Veri zarflama analizi ve finans alanına uygulanması. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi, Yayın No: 597, Ankara.
• Gulick, L. (1937). Notes on the theory of organization, papers on the science of administration, (Ed: Luther Gulick & Lyndall Urwick). New York: Institute of Public Administration Columbia University.https://doi.org/10.4324/9780203509241
• Halkbank (2024). Raporlar ve etkinlikler. 20 Mayıs 2024 tarihinde https://www.halkbank.com.tr/tr/bankamiz/surdurulebilirlik/surdurulebilirlik/raporlar-ve-etkinlikler.html adresinden alınmıştır.
• Haralayya, B. (2021). How digital banking has brought innovative products and services to India. Journal of Advanced Research in Quality Control and Management, 6(1), 16-18.
• Karyağdı, N. G. (2022). Bankacılık sektöründe dijital dönüşümün verimliliğe olan etkileri: TRB2 bölgesinde nitel bir çalışma. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 19(2), 852-870.https://doi.org/10.33437/ksusbd.990218
• Konak, F., & Ergenoğlu, S (2020). 2008 küresel finans krizi sonrası Türk bankacılık sektöründe performans değerlendirmesi. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 13(1), 242-263. https://dx.doi.org/10.17218/hititsosbil.740785
• Kurnia, S., Peng, F., & Liu, Y. R. (2010). Understanding the adoption of electronic banking in Chania. 43rd Hawaii International Conference on System Sciences, Honolulu, 1-10.https://doi.org/10.1109/HICSS.2010.421
• Kutlar, A., & Kartal, M. (2004). Cumhuriyet üniversitesinin verimlilik analizi: Fakülteler düzeyinde veri zarflama yöntemiyle bir uygulama. Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 8(2), 49-79.
• Kutlar, A., & Bakırcı, F. (2018). Veri zarflama analizi. Orion Kitabevi, Ankara.
• KuveytTürk (2024). Yıllık ve ara dönem faaliyet raporları. 26 Mayıs 2024 tarihinde https://www.kuveytturk.com.tr/yatirimci-iliskileri/finansal-bilgiler/yillik-ve-ara-donem-faaliyet-raporlari adresinden alınmıştır.
• Lorcu, F. (2008). Veri zarflama analizi ile Türkiye ve Avrupa Birliği ülkelerinin sağlık alanındaki etkinliklerinin değerlendirilmesi [Yayınlanmamış doktora tezi]. İstanbul Üniversitesi.
• Özkan, T. (2003). Finansal hizmetlerin ulaştığı bir uç nokta. Öneri Dergisi, 5(20), 73-81.
• Petersen, M.A., & Schoeman, I. (2008). Modeling of banking profit via return-on-assets and return-on-equity. Proceedings of the World Congress on Engineering, 2, London U.K.
• QNB Finansbank (2024). Raporlar ve politikalar. 28 Mayıs 2024 tarihinde https://www.qnbfinansbank.com/surdurulebilirlik/surdurulebilirlik-raporlar-politikalar adresinden alınmıştır.
• Sarı, Z. (2015). Veri zarflama analizi ve bir uygulama [Yayınlanmamış yüksek lisans tezi]. Hacettepe Üniversitesi.
• Schwab, K. (2016). Dördüncü sanayi devrimi. Optimist Yayıncılık, İstanbul.
• Tankersley, W. B., & Tankersley, J. E. (1996). Relative efficiency of electric cooperatives in South Carolina: an application and the dea. Coastal Business Review, 5, 41-48.
• Türk Ekonomi Bankası (2024). Faaliyet raporları. 30 Mayıs 2024 tarihinde https://www.teb.com.tr/teb-hakkinda/teb-faaliyet-raporlari/ adresinden alınmıştır.
• Türk Ekonomi Bankası (2024). TEB hakkında. 30 Mayıs 2024 tarihinde https://www.teb.com.tr/teb-hakkinda/ adresinden alınmıştır.
• Tomkins, C., & Green, R. H. (1988). An experiment in the use of data envelopment analysis for evaluating the efficiency of UK university departments of accounting. Financial Accountability and Management, 4(2), 147-164.
• Türkiye Bankalar Birliği (2024). Gruplar bazında banka ve şube sayıları. 20 Mayıs 2024 tarihinde https://www.tbb.org.tr/modules/banka-bilgileri/banka_sube_bilgileri.asp adresinden alınmıştır.
• Türkiye İş Bankası (2024). 2023 entegre faaliyet raporu. 22 Mayıs 2024 tarihinde https://www.isbank.com.tr/bankamizi-taniyin/raporlarimiz adresinden alınmıştır.
• Türkiye İş Bankası (2024). Finansal raporlar. 22 Mayıs 2024 tarihinde https://www.isbank.com.tr/bankamizi-taniyin/finansal-bilgileradresinden alınmıştır.
• Türk Sanayicileri ve İş İnsanları Derneği, Samsung, Deloitte Türkiye ve GFK Türkiye (2016). Türkiye'deki dijital değişime ceo bakışı. 12 Haziran 2024 tarihinde https://www2.deloitte.com/content/dam/Deloitte/tr/Documents/technology-media-telecommunications/turkiyedeki-dijital-degisime-CEO-bakisi.pdf adresinden alınmıştır.
• Ulusoy, A., & Demirel, S. (2021). Bankacılık sektöründe dijital dönüşümün istihdam üzerine etkisi. HAK-İŞ Uluslararası Emek ve Toplum Dergisi, 10(27), 256-267. https://doi.org/10.31199/hakisderg.925143
• Vakıfbank (2024). 2023 Entegre faaliyet raporu. 20 Mayıs 2024 tarihinde https://www.vakifbank.com.tr/interaktif_faaliyet_raporu/2024/tr/index.html adresinden alınmıştır.
• Wang, Y., Xiuping, S., & Zhang, Q. (2021). Can fintech improve the efficiency of commercial banks? –an analysis based on big data. Research in International Business and Finance, 55, https://doi.org/10.1016/j.ribaf.2020.101338
• Wirdiyanti, P. (2018). The role of digital technology in enhancing customer experience in banking sector. IOP Conference Series: Materials Science and Engineering, 1-7.
• Yapı ve Kredi Bankası (2024). Entegre raporlar. 19 Mayıs 2024 tarihinde https://www.yapikredi.com.tr/yapi-kredi-hakkinda/surdurulebilirlik/raporlar-ve-oduller/entegre-raporlar adresinden alınmıştır.
• Yeşilyurt, C. (2018). Performans ölçümünde kullanılan parametreli parametresiz etkinlik ölçüm yöntemlerinin karşılaştırılması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(Özel Sayı3), 2941-2953.
• Zengin, O. (2019). Türkiye’de dijital bankacılık sistemi ve gelişimi [Yayınlanmamış doktora tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Ziraat Bankası (2024). Yıllık faaliyet raporları. 20 Mayıs 2024 tarihinde https://www.ziraatbank.com.tr/tr/yatirimci-iliskileri/finansal-bilgiler/yillik-faaliyet-raporlari adresinden alınmıştır.