Lise Son Sınıf Öğrencilerin Bilimsel Sorgulama Anlayışları: Farklı Lise Türlerinin Karşılaştırılması

Şirin Gündüz; Özgür Kıvılcan Doğan

Lise Son Sınıf Öğrencilerin Bilimsel Sorgulama Anlayışları: Farklı Lise Türlerinin Karşılaştırılması

Öz

Bu araştırmanın amacı, Türkiye’de farklı lise türlerinde öğrenim gören 12. sınıf öğrencilerinin bilimsel sorgulama hakkında görüşlerinin ortaya çıkarılması ve öğrencilerin bilimsel sorgulama hakkındaki görüşlerinin okul türlerine göre nasıl olduğunu belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda İstanbul ilinde bulunan beş farklı lise türünde (Fen, Sosyal Bilimler, Anadolu, İmam Hatip ve Meslek lisesi) öğrenim gören 12. sınıf öğrencilerinin bilimsel sorgulama hakkındaki görüşleri araştırılmıştır. 2018-2019 eğitim ve öğretim yılında 300 öğrenciye Bilimsel Sorgulama Hakkında Görüş Anketi (VASI) uygulanmıştır. Öğrencilerin bilimsel sorgulama anlayışlarını daha kapsamlı ortaya çıkarmak amacıyla nitel araştırma yöntemlerinden biri olan betimleyici tarama yaklaşımı kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda liseden mezun olacak öğrencilerin bilimsel sorgulama anlayışlarının çoğunlukla yetersiz olduğu görülmüştür. Okul türleri arasında çok büyük farklılıkların olmadığı sonucu ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak Türkiye’deki çeşitli niteliklere sahip olan bu lise türleri fen eğitim programlarının mihenk taşı olan ‘bilimsel okuryazar bireyler yetiştirme’ hedefinin en önemli bileşeni olan bilimsel sorgulama anlayışı kazandırmada yetersiz kaldığı ortaya çıkmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Abd-El-Khalick, F., Boujaoude, S., Duschl, R., Lederman, N. G., Mamlok‐ Naaman, R., Hofstein, A., Tuan, H. L. (2004). Inquiry in science education: International perspectives. Science education, 88(3), 397- 419.
Anderson, R.D. (2002). Reforming science teaching: What research says about inquiry. Journal of science teacher education, 13(1), 1-12.
Azizoğlu, N., & Dönmez, F. (2010). Meslek liselerindeki öğrencilerin bilimsel süreç beceri düzeylerinin incelenmesi: Balıkesir örneği. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 4(2), 79-109.
Bayır, E., Köseoğlu, F. (2013). Kimya öğretmen adaylarında sorgulayıcıaraştırma odaklı öğretime ilişkin anlayış oluşturma. Asya Öğretim Dergisi, 1(2), 29-43.
Baykara, H., Yakar, Z., Liu, S.Y. (2018). Preservice science teacher’s views about scientific inquiry. European Journal of Education Studies. 4(10), 128-143.
Bell, R. L., Smetana, L., Binns, I. (2005). Simplifying inquiry instruction The science teacher, 72(7), 30-33.
Beyazörtü, N. (2019). 9. sınıf öğrencilerinin bilimsel sorgulama süreci görüşlerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi= An investigation of 9th grade students views about scientific inquiry in terms of different variables.
Bybee, R. (2000). Teaching science as inquiry. In J. Minstrell, & E. van Zee (Eds.), Inquiring into inquiry learning and teaching in science. Washington, DC: American Association for the Advancement of Science, 1(1), 20-46.

Dogan, O. K. (2018). Do Activities Represent the “Inquiry-Based” Approaches in Turkish Biology Textbooks?: Reflections of Educational Reform Movement In a Developing Country. Jobér, A., Andrée, M., Ideland, M. (Ed.), In XVIII IOSTE Symposium (s.219 230). Malmö University.
Doğan, N., Çakıroğlu, J., Çavuş, S., Bilican, K., Arslan, O. (2011). Öğretmenlerin Bilimin Doğası Hakkındaki Görüşlerinin Geliştirilmesi: Hizmetiçi Eğitim Proğramının Etkisi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi. 40, 127-139.
Dogan, N., Tosunoğlu, Ç. H., Özer, F., Akkan, B. (2019). Ortaokul Öğrencilerinin Bilimsel Sorgulama Görüşleri: Cinsiyet, Sınıf Düzeyi ve Okul Türü Değişkenlerinin İncelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 1-27
Danso, S. (2018). Fulfilling diverse leaner: Preparing learners for high school science success through differentiated instructions. Jobér, A., Andrée, M., Ideland, M. (Ed.), In XVIII IOSTE Symposium (s.81- 90). Malmö University.
Emen, N., Polat, G., & Küçüksüleymanoğlu, R. (2019). İmam Hatip Liselerinin misyon, vizyon ve değerler bağlamında karşılaştırılması. Dumlupınar Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 3(2), 14-28.
Fırat, N.Ş. (2010). Pozitivist yaklaşımın eğitim yönetimi alanına yansıması, alana getirdiği katkı ve sınırlılıkları. Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 20, 40-51.
Gökhan, B. A. Ş., & Kıvılcım, Z. S. (2019). Türkiye’de öğrencilerinin merkezi sistem sınavları ile ilgili algıları: bir metafor analizi çalışması. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 7(2), 639-667
Han-Tosunoglu, C., Dogan, O. K., Yalaki, Y., Cakir, M., İrez, S. (2017). Turkish 7th Grade Students’ Views about Scientific Inquiry. In J.
Lederman & N. G. Lederman (Chair), International Collaborative Investigation of Beginning Seventh Grade Students’ Understandings of Scientific Inquiry. Symposium conducted at the meeting of National Association for Research in Science Teaching. Chicago, IL, USA.
Harari, Y. N. (2018). 21. Yüzyıl için 21 ders. Kolektif Kitap. İrez, S. (2009). Nature of science as depicted in Turkish biology textbooks. Science Education, 93(3), 422-447
Keçeci, G. (2014). Araştırma ve sorgulamaya dayalı fen öğretiminin öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine ve tutumlarına etkisi, International Journal of Social Science, 47, 269-287.
Keçeci, G., Zengin, F.K. (2015). Ortaokul öğrencilerine yönelik fen ve teknoloji tutum ölçeği: Geçerlilik ve güvenirlik çalışması. Turkish Journal of Educational Studies, 2(2), 143 168.
Lederman, N.G., Lederman, J.S., Antink, A. (2013). Nature of science and scientific inquiry as contexts for the learning of science and achievement of scientific literacy. International Journal of Education in Mathematics Science and Technology, 1(3), 138-147.
Lederman, N. G., Antink, A., Bartos, S. (2014). Nature of science, scientific inquiry, and socio scientific issues arising from genetics: A pathway to developing a scientifically literate citizenry. Science & Education, 23(2), 285-302.
Lederman, J. S., Lederman, N. G., Bartos, S. A., Bartels, S. L., Meyer, A. A., & Schwartz, R. S. (2014). Meaningful assessment of learners’ understandings about scientific inquiry The views about scientific inquiry (VASI) questionnaire. Journal of Research in Science Teaching, 51(1), 65-83.
Lederman, J., Lederman, N., Bartels, S., Jimenez, J., Akubo, M., Aly, S., ... & Buntting, C. (2019). An international collaborative investigation of beginning seventh grade students’ understandings of scientific inquiry: Establishing a baseline. Journal of Research in Science Teaching, 56(4), 486-515.
Lederman, J., Lederman, N., Bartels, S., Jimenez, J., Akubo, M., Aly, S., Buntting, C. (2019). An international collaborative investigation of beginning seventh grade students’ understandings of scientific inquiry: Establishing a baseline. Journal of Research in Science Teaching, 56(4), 486-515.
Lederman, N. G. (2003). Scientific inquiry and nature of science as a meaningful context for learning in science. Science literacy for the twenty-first century, 85-95.
Lederman, N.G. (2006). Syntax of nature of science within inquiry and science instruction. In Scientific inquiry and nature of science, Springer, Dordrecht, 301-317.
Lederman, J. S. (2009). Teaching scientific inquiry: Exploration, directed, guided, and opened ended levels. National geographic science: Best practices and research base, 8-20. Milli Eğitim Bakanlığı. (2017). Ortaöğretim kurumları yönetmeliği. Ankara: MEB Yayını.
Minner, D.D., Levy, A.J., Century, J. (2010). Inquiry‐based science instruction -what is it and does it matter? Results from a research synthesis years 1984 to 2002. Journal of Research in Science Teaching: The Official Journal of the National Association for Research in Science Teaching, 47(4), 474-496.
Mupira, P., & Ramnarain, U. (2018). The effect of inquiry-based learning achievement goal orientation of grade 10 physical sciences learners at township schools in Africa. Jobér, A., Andrée, M., Ideland, M. (Ed.), In XVIII IOSTE Symposium (s.214-218). Malmö University.
Rodrigues, A., & Mattos C. (2018). Inquiry-based teaching and science achievement: Some findings from PISA 2015. Jobér, A., Andrée, M., Ideland, M. (Ed.), In XVIII IOSTE Symposium (s.255-261). Malmö University.
Schwartz, R., Schwartz, R.S. (2004). Epistemological views in authentic science practice: a cross-discipline comparison of scientists’ views of nature of science and scientific inquiry. Unpublished Doctoral Dissertation, Department of Science and Mathematics Education, Oregon State University Corvallis, OR.
Schwartz, R.S., Lederman, N.G., Crawford, B.A. (2004). Developing views of nature of science in an authentic context: An explicit approach to bridging the gap between nature of science and scientific inquiry. Science education, 88(4), 610-645.
Wong, S. L., Hodson, D. (2009). From the horse’s mouth: What scientists say about scientific investigation and scientific knowledge. Science education, 93(1), 109-130.
Yılmaz, S. (2015). Sorgulayıcı araştırma odaklı Fen ve Teknoloji uygulamaları: Afetten korunma ve güvenli yaşam ara disiplini. Yüksek Lisans Tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, Çanakkale.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Eğitim Üzerine Çalışmalar

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Şirin Gündüz ^* Bu kişi benim
0000-0002-0715-936X
Türkiye

Özgür Kıvılcan Doğan Bu kişi benim
0000-0002-3213-2345
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Nisan 2021

Gönderilme Tarihi

16 Aralık 2020

Kabul Tarihi

2 Mart 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 7 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA46BM44GY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gündüz, Ş., & Doğan, Ö. K. (2021). Lise Son Sınıf Öğrencilerin Bilimsel Sorgulama Anlayışları: Farklı Lise Türlerinin Karşılaştırılması. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 7(1), 21-48. https://izlik.org/JA46BM44GY

AMA

1.Gündüz Ş, Doğan ÖK. Lise Son Sınıf Öğrencilerin Bilimsel Sorgulama Anlayışları: Farklı Lise Türlerinin Karşılaştırılması. EFD. 2021;7(1):21-48. https://izlik.org/JA46BM44GY

Chicago

Gündüz, Şirin, ve Özgür Kıvılcan Doğan. 2021. “Lise Son Sınıf Öğrencilerin Bilimsel Sorgulama Anlayışları: Farklı Lise Türlerinin Karşılaştırılması”. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 7 (1): 21-48. https://izlik.org/JA46BM44GY.

EndNote

Gündüz Ş, Doğan ÖK (01 Nisan 2021) Lise Son Sınıf Öğrencilerin Bilimsel Sorgulama Anlayışları: Farklı Lise Türlerinin Karşılaştırılması. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 7 1 21–48.

IEEE

[1]Ş. Gündüz ve Ö. K. Doğan, “Lise Son Sınıf Öğrencilerin Bilimsel Sorgulama Anlayışları: Farklı Lise Türlerinin Karşılaştırılması”, EFD, c. 7, sy 1, ss. 21–48, Nis. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA46BM44GY

ISNAD

Gündüz, Şirin - Doğan, Özgür Kıvılcan. “Lise Son Sınıf Öğrencilerin Bilimsel Sorgulama Anlayışları: Farklı Lise Türlerinin Karşılaştırılması”. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 7/1 (01 Nisan 2021): 21-48. https://izlik.org/JA46BM44GY.

JAMA

1.Gündüz Ş, Doğan ÖK. Lise Son Sınıf Öğrencilerin Bilimsel Sorgulama Anlayışları: Farklı Lise Türlerinin Karşılaştırılması. EFD. 2021;7:21–48.

MLA

Gündüz, Şirin, ve Özgür Kıvılcan Doğan. “Lise Son Sınıf Öğrencilerin Bilimsel Sorgulama Anlayışları: Farklı Lise Türlerinin Karşılaştırılması”. İstanbul Aydın Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 7, sy 1, Nisan 2021, ss. 21-48, https://izlik.org/JA46BM44GY.

Vancouver

1.Şirin Gündüz, Özgür Kıvılcan Doğan. Lise Son Sınıf Öğrencilerin Bilimsel Sorgulama Anlayışları: Farklı Lise Türlerinin Karşılaştırılması. EFD [Internet]. 01 Nisan 2021;7(1):21-48. Erişim adresi: https://izlik.org/JA46BM44GY