Eser Sahipliğinde Gerçek Kişi Olma Şartının Yerindeliği Üzerine Bir İnceleme: Tüzel Kişiler Eser Sahibi Olabilir Mi?

Fikri mülkiyet hukuku alanındaki haklar ve ödevlere ilişkin yapılacak birçok tartışmanın temelinde; fikri ürün ve eserlerin erişilebilir kılınıp bunlardan insanlığın yararlanmasını kolaylaştırma ve ürünleri meydana getirenlerin yani eser sahiplerinin çıkarlarını koruma endişelerinin karşılıklı yer aldığı bir terazi veya bir halat çekme oyunu vardır denebilir. Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun farklı derecelerle gözettiği önemli birtakım menfaatler de bunlardır. Esasen en çok gözetilen menfaatlerin eser sahibine ait olduğunu, eser sahibinin hukukun bu alanında birincil öneme sahip süje olduğunu söylemek mümkündür. Çalışmanın ilk bölümü; eser sahipliği hukuki statüsünün tanımına, oluşumuna ve anılan statünün sonuçlarına ilişkin incelemelere ayrılmıştır. İncelemeler hem Türk hukuku açısından hem de uluslararası anlaşmalar ve çeşitli yabancı ülke kanunları da dikkate alınarak karşılaştırmalı bir biçimde yapılmıştır. Birtakım yerel ve uluslararası yargı kararlarına da yer verilmesi suretiyle konunun uygulama boyutu da incelenmiştir. İkinci bölümde ise tüzel kişilerin eser sahipliği meselesi; öncelikle bu konuya ilişkin pozitif düzenlemelerin ve bunların tarihi gelişimlerinin incelenmesi, sonrasında ise tüzel kişilerin eser sahibi olamayacağına dair Türk öğretisinde sunulan temel argümanların eleştirilmesi suretiyle ele alınmıştır. Tüzel kişilerin eser sahipliği konusuna dair olan ve öğretideki kabullerden ayrıksı bir sonuca ulaşan bu incelemenin metodolojisi; pozitif düzenlemeleri tarihi gelişimleriyle incelemek, uygulama ve öğretideki görüşleri eleştirerek aktarmak, mümkün surette karşılaştırmalı hukuk incelemelerine yer vermek ve özellikle de lege feranda anlamda birtakım tespitlerde bulunmak olarak özetlenebilir. Çalışmanın amacını ise tüzel kişilerin bazı şartlar dahilinde eser sahibi olmalarına izin verilmesi gerekliliğini ortaya koymak veya en azından bu konuyu tartışmaya açmak olarak özetlemek mümkündür.