OTONOM ARAÇLARDA HAKSIZ FİİL SORUMLULUĞU

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 1, 47 - 83, 24.07.2025

Ahmet Seyhan

Öz

Teknolojik gelişmeler, özellikle yapay zekâ ve otonom araçlar gibi alanlarda büyük bir hızla ilerlemektedir. Yapay zekâ, insan zekâsını taklit ederek belirli görevleri yerine getirebilen sistemleri kapsamakta olup özellikle ulaşım sektöründe devrim niteliğinde yeniliklere yol açmıştır. Otonom araçlar, çevresel faktörleri algılayıp karar alabilen ve insan müdahalesi olmadan hareket edebilen sistemlerdir. Ancak bu gelişmeler, hukuki ve etik birçok sorunu da beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada, otonom araçların insan müdahalesine gerek kalmaksızın işletilmesi durumunda doğabilecek hukuki sorumluluklar incelenmiş, yapay zekâ teknolojisinin ulaştırma sektöründeki etkileri ele alınarak, otonom araçların hukuki düzenlemelerle nasıl uyumlu hale getirilebileceği tartışılmıştır. Çalışma, özellikle otonom araçlarda haksız fiil sorumluluğu kapsamında kusur sorumluluğu, kusursuz sorumluluk ve tehlike sorumluluğu gibi hukuki yaklaşımları analiz etmektedir. Ayrıca, yapay zekânın hukuki kişilik tartışmaları ve bu teknolojilerin etik karar mekanizmalarına etkisi değerlendirilmektedir. Çalışmada ayrıca siber saldırılar ve yazılım hataları gibi durumların hukuki sorumluluğa etkisi incelenmektedir. Sonuç olarak, otonom araçların günlük hayata entegrasyonu için teknik düzenlemeler kadar hukuki düzenlemelerin de büyük önem taşıdığı vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Otonom Araçlar , Yapay Zekâ , Haksız Fiil Sorumluluğu , Kusursuz Sorumluluk , Tehlike Sorumluluğu , Yapay Zekânın Hukuki Statüsü.

Kaynakça

• AKSOY ÇAĞLAYAN, Pınar: Hukuka ve Ahlâka Aykırılık Unsurları Çerçevesinde Salt Malvarlığı Zararlarının Tazmini, On İki Levha Yayınları, İstanbul, 2016.
• ALEXANDRE, Maia: “The Legal Status of Artificially İntelligent Robots: Personhood, Taxation and Control”, 2017, https://ssrn.com/abstract=2985466, (Erişim tarihi. 10.01.2025).
• ANTALYA, Gökhan: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 2(2). Baskı, Seçkin Yayınları, Ankara, 2019.
• ARMAĞAN, Ebru / BOZKURT, Yüksel: “Robot Hukuku”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, C. 7, S. 29, 2017, s. 85-122.
• BAŞALP YILDIRIM, Nilgün: “Borçlunun İfa Sürecine Dahil Ettiği Yapay Zekâ Sistemleri Nedeniyle Sorumluluğu: Otonom Robotlar Yardımcı Kişi Midir?”, Bahçeşehir Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 19(221), 2024, s. 843-890.
• BAYINDIR, Sema: “Otonom Araçlarda Sözleşme Dışı Hukuki Sorumluluk Hallerinin Değerlendirilmesi”, İstanbul Aydın Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(2), 2021, s. 383-410.
• BAYSAL, Başak: Haksız Fiil Hukuku BK m.49-76, On İki Levha Yayıncılık, İstanbul, 2019.
• BOZKURT Yüksel, ARMAĞAN Ebru / BAK, Başak / YÜKSEL, Sera Reyhani / ASLANOVA, Kemale: Futurist Hukuk, Aristo Yayınları, İstanbul, 2018.
• ÇEKİN, Mesut Serdar: “Otonom Araçlar ve Hukuki Sorumluluk”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, S. 33, 2018, s. 283-346.
• COŞKUN, Fatma / GÜLLEROĞLU, Hamide Deniz: “Yapay Zekanın Tarih İçindeki Gelişimi ve Eğitimde Kullanılması”, Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 54(3), 2021, s. 947 – 966.
• DOĞAN, Erdem: Yapay Zekanın Hukuki Statüsü ve Sorumluluğu, Seçkin Yayıncılık, 2022.
• DOĞAN, Ferdi / TÜRKOĞLU, İbrahim: “Derin Öğrenme Modelleri ve Uygulama Alanlarına İlişkin Bir Derleme”, Dicle Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Mühendislik Dergisi, 10(2), 2019, s. 409-445.
• GÜNAY, Erhan: Trafik Kazalarından Kaynaklanan Davalar, 5. Baskı, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2022.
• GÜNER, Cemil: “Yapay Zekânın Verdiği Zarardan Doğan Sözleşme Dışı Sorumluluğa Uygulanacak Hukuk”, Uyuşmazlık Mahkemesi Dergisi, 15(1), s. 229-272, 2020.
• EREN, Fikret: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, 29. Baskı, Legem Yayınevi, Ankara, 2024.
• EREN, Fikret: “Trafik Kanununa Göre Motorlu Araç İşletenin Akit Dışı Sorumluluğunun Hukuki Niteliğini ve Unsurlar (İşletenin Sorumluluğu)”, Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 1987, 39(1) s. 159-312. (Eren, İşleten)
• KARA KILIÇARSLAN, Seda: “Yapay Zekanın Hukuki Statüsü ve Hukuki Kişiliği Üzerine Tartışmalar”, Yıldırım Beyazıt Hukuk Dergisi, 4(2), 2019, s. 363-389.
• KASAP, Atilla: “Güncel Gelişmeler Işığında Türk Hukukunda Yapay Zekâ Varlıkları ve Hukuki Kişilik”, Türk-Alman Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 4(2), 2022, s. 485 – 556.
• KELEP PEKMEZ, Tuba: “Otonom Araçların Kullanımından Doğan Cezaî Sorumluluk: Türk Hukuku Bakımından Genel Bir Değerlendirme”, Ceza Hukuku ve Kriminoloji Dergisi, 6(2), 2018, s. 173-195.
• KINIKOĞLU, Batu / HAMZAOĞLU, Yücel / HAMZAOĞLU, Melike: “Otonom Araçların Neden Olduğu Kazalardaki Hukuki Sorumluluk Rejimi”, Adalet Dergisi, S. 66, 2021, s. 333 – 377.
• KIRAÇ ADIR, Esra: Robotların Yol Açtığı Zararlardan Doğan Sorumluluk, Yetkin Yayıncılık, Ankara, 2023.
• NOMER, Haluk Nami: “2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanununa Göre Motorlu Araç İşletenin Hukuki Sorumluluğu”, İstanbul Barosu Dergisi, 66(1), 1992, s. 36-89.
• OĞUZMAN, M. Kemal / ÖZ, M. Turgut: Borçlar Hukuku Genel Hükümler, C. 2, 21. Baskı, Vedat Kitapçılık, İstanbul, 2023.
• OĞUZMAN, M. Kemal / /SELİÇİ, Özer / OKTAY ÖZDEMİR, Saibe: Kişiler Hukuku, 23. Baskı, Filiz Kitabevi, İstanbul, 2024. (Oğuzman, Kişiler)
• OKUR, Sinan: Otonom Araçlarda Sözleşme Dışı Hukuki Sorumluluk, Adalet Yayınevi, 2021.
• OKUR, Sinan: Otonom Araçlarda Sözleşme Dışı Hukuki Sorumluluk – Yapay Zekâ Sorumluluk Doktrinine Mukayeseli Bir Katkı, Adalet Yayınevi, 2021. (Okur, Mukayese)
• PEKMEZ, Cüneyt: “Alman Karayolları Trafik Kanunu’nda 20 Haziran 2017’de Yapılan Değişiklikler Çerçevesinde Türk/ İsviçre Hukuku’nda Araçların Otonomlaştırılmasının İşletenin Sorumluluğuna Etkisi”, İstanbul Hukuk Mecmuası, 77(1), 2019, s. 153-184.
• SARI, Onur: “Yapay Zekanın Sebep Olduğu Zararlardan Doğan Sorumluluk”, Türkiye Barolar Birliği Dergisi, 147(1), 2020, s. 251-312.
• SELANİK, Atakan Âdem: “Adam Çalıştıranın Sorumluluğu Kapsamında Yapay Zekâ Robotun Sorumluluğu ve Sigortalanması Hususunun Değerlendirilmesi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, 13(50), 2022, s. 335-364.
• ŞEKER, Abdulkadir / DİRİ, Banu / BALIK, Hasan Hüseyin: “Derin Öğrenme Yöntemleri ve Uygulamaları Hakkında Bir İnceleme”, Gazi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 3(3), 2017, s. 47-64.
• TANDOĞAN, Haluk: Kusura Dayanmayan Sözleşme Dışı Sorumluluk Hukuku, Turhan Kitabevi, Ankara, 1981.
• TURING, M. Alan: “Computing Machinery and Intelligence”, Mind, New Series, Oxford University Press on behalf of the Mind Association, 59(236), 1950, s. 433-460 (https://phil415.pbworks.com/f/TuringComputing.pdf, Erişim tarihi: 21.12.2024).
• YÜKSEKBAŞ, Raci Çetin: Otonom Araçların Haksız Fiil Sorumluluğu, Seçkin Yayıncılık, Ankara, 2024.
• ZÜLFİKAR, Hamza: “Küre, Yuvar ve Otonom Üzerine”, Türk Dili Dergisi, 68(796), 2018, s. 73-78.
• ZORLUOĞLU YILMAZ, Ayça: Tehlike Sorumluluğunda Bedensel Zararlar ve Tazminat, Yetkin Yayınları, Ankara 2020.