Yıl 2019, Cilt , Sayı , Sayfalar 282 - 297 2019-10-30

Sultanate Regents in the Anatolian Seljuk Empire and Their Effects on Power
Türkiye Selçuklu Devleti’nde Saltanat Naiplerinin İktidar Üzerine Etkileri

Nihal Gezen [1]


1075-1308 yılları arasında hüküm süren Türkiye Selçuklu Devleti eski Türk devlet geleneği ve egemenlik anlayışını devam ettiren Türk devletlerinden birisidir. Türkiye Selçuklu Devleti’nin hâkimiyet anlayışına göre, saltanat veraset ile intikal etmekteydi. Saltanatın veraset ile intikal ettiği bu devlette hükümdar olabilmek için başka bir seçenek söz konusu değildi. Bununla beraber hanedan üyelerinin her birinin eşit derecede hükümdar olma hakkı olması ve bu konuda kesin kuralların olmaması taht mücadelelerine sebep olmuştur. Sultanlar hanedan mensubu olmalarına rağmen hanedan içinde olsa dahi bu devlette de iktidara sahip olmak için nüfuzlu ve güçlü olmak bir bakıma ümera nezdinde sözü geçen olmak için çetin mücadeleler yaşanmıştır. Türkiye Selçuklu Devleti’nde saltanat nâipleri devletin sahip olduğu iktidar anlayışına rağmen sultanların iktidarları üzerinde azımsanmayacak ölçüde etkili olmaktaydı. Bu çalışma ile mevcut saltanat naipleri üzerinden bu durumu örnekleri ile izah etmeye çalışacağız.

Türkiye Selçuklu Devleti, Saltanat Naibi, İktidar
  • Aksarayî, (2000). Müsâmeretü’l-Ahbâr. (M. Öztürk, Çev.). Ankara, Türk Tarih Kurumu.
  • Ayönü, Y. (2018). Selçuklular ve Bizans. Ankara, Türk Tarih Kurumu.
  • Boz, C. (2013). Saltanat Naibi Eminüddîn Mîkâîl’in Hayatı ve Türkiye Selçuklu Devleti Tarihi’ndeki Yeri. (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara.
  • Ersan, M. (2010). Selçuklu Devletinin Dağılışı. Ankara: Birleşik Yayınevi.
  • Ersan, M. (2018). Türkiye Selçuklu Devleti. İslam Tarihi ve Medeniyeti Külliyatı (Müslüman Türk Devletleri-II) (Cilt 10, ss. 169-258). İstanbul: Siyer Yayınları.
  • İbn Bîbî, (1941). Anadolu Selçukî Devleti Tarihi İbni Bibi’nin Farsça Muhtasar Selçuknâmesinden. (M. N. Gençosman, Çev. Notlar ilave eden F. N. Uzluk). Ankara.
  • İbn Bîbî, (2010). Selçuknâme. (M. H. Yinanç, Çev.). İstanbul: Kitabevi.
  • İbn Bibi, (2014). el-Evâmirü’l-Alâ’iyye fi’l-Umûri’l-Alâ’iyye Selçuknâme II. (M. Öztürk, Çev.). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • İbnü’l-Adim, (2014). Zübdetü’l-Haleb min Târîhi Haleb’de Selçuklular (h. 447-521=1055-1127). (A. Sevim, Ter. ve Değ.) Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Keskin, M. (2002). Gazi Süleyman Şah ve Türkiye Selçuklu Devleti’nin Kuruluşu. Türkler Ansiklopedisi (Cilt 6, ss. 907-920). Ankara: Yeni Türkiye Yayınları.
  • Koca, S. (2003). Türkiye Selçukluları Tarihi II. Malazgirt’ten Miryokefalon’a (1071-1176). Çorum: Karam.
  • Koca, S. (2009). Selçuklu İktidarının Belirlenmesinde Rol Oynayan Güçler ve Alâeddîn Keykubâd’ın Türkiye Selçuklu Tahtına Çıkışı. Selçuklu Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Dergisi 25, 1-38.
  • Koca, S. (2013). Anadolu Türk Beylikleri Tarihi. Ankara: Berikan Yayınevi.
  • Koca, S. (2016). Türk Kültürünün Temelleri. Ankara: Berikan Yayınevi.
  • Kuşçu, A. D. (2013). Eyyûbî Devleti Teşkilâtı. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Müneccimbaşı, (2017). Câmiu’d-Düvel Selçuklular Tarihi II Anadolu Selçukluları ve Beylikleri. (A. Öngül, Haz.). İstanbul: Kabalcı.
  • Ostrogorsky, G. (2015). Bizans Devleti Tarihi. (F. Işıltan, Çev.). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Sevim, A. (2000). Anadolu’nun Fethi Selçuklular. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Sevim, A. ve Yücel, Y. (1989). Türkiye Tarihi Fetih, Selçuklu ve Beylikler Dönemi. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Sevim, A.-Merçil, E. (1995). Selçuklu Devletleri Tarihi Siyaset, Teşkilat ve Kültür. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Sümer, F. (1969). Anadolu’da Moğollar. Selçuklu Araştırmaları Dergisi (1), 1-147.
  • Sümer, F. (2009). Anadolu Selçukluları (1075-1308). TDV İslam Ansiklopedisi (Cilt 36, ss. 380-384). İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi.
  • Taneri, A. (1966). Müsâmeretü’l-Ahbâr’ın Türkiye Selçukluları Devlet Teşkilatı Bakımından Değeri. Tarih Araştırmaları Dergisi 6 (IV), 127-171.
  • Tarîh-i Âl-i Selçuk Anonim Selçuknâme. (2014). (H. İ. Gök-F. Coşguner, Ter. ve Notlar.). Ankara.
  • Turan, O. (1988). Türkiye Selçukluları Hakkında Resmi Vesikalar. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Turan, O. (1996). Selçuklular Zamanında Türkiye. İstanbul: Boğaziçi Yayınları.
  • Turan, O. (2014). Türk Cihan Hâkimiyeti Mefkûresi Tarihi. İstanbul: Ötüken.
  • Turan, R. (1995). Türkiye Selçuklularında Hükûmet Mekanizması (Vezîr ve Divân). İstanbul.
  • Turan, R. (2002). Türkiye Selçukluları ve Anadolu Beyliklerinde Teşkilat. Türkler Ansiklopedisi (Cilt 7, ss. 210-239). Ankara: Yeni Türkiye Yayınları.
  • Turan, R. (2018). Selçuklu Medeniyeti ve Müesseseleri. İslam Tarihi ve Medeniyeti (İslam Medeniyeti-I) (Cilt 14, ss. 608-678). İstanbul: Siyer Yayınları.
  • Uzunçarşılı, İ. H. (1988). Osmanlı Devleti Teşkilâtına Medhal. Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Yınanç, M. H. (2014). Türkiye Tarihi Selçuklular Devri II. (Refet Yınanç Haz.). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
  • Göksu, E. (2017). Selçuklu’nun Mirası Gulâm ve Iktâ (Kölelik mi, Efendilik mi?). İstanbul: Kronik Yayınları.
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-3075-2532
Yazar: Nihal Gezen (Sorumlu Yazar)
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Ekim 2019

APA Gezen, N . (2019). Türkiye Selçuklu Devleti’nde Saltanat Naiplerinin İktidar Üzerine Etkileri. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi , () , 282-297 . DOI: 10.21733/ibad.610109