HALKLA İLİŞKİLERİN TARİHTE İZİNİ SÜRMEK: KURUMSAL İTİBARIN ANLAMSAL SÜREKLİLİĞİNİN ANALİZİ

Öz

Birçok bilim dalının ilgi alanına giren kurumsal itibar kavramı, günümüzde özellikle halkla ilişkiler disiplini bağlamında ele alınmaktadır. Kurumsal itibar yönelik akademik literatürün geçmişi görece yeni olsa da, kurumların varlığını sürdürmesini mümkün kılan itibar, güven ve saygınlık gibi olguların tarihsel kökenlerinin, insanlığın inşa ettiği ilk kurumsal yapılara kadar uzandığı söylenebilir. Bu durum, kurumsal itibar araştırmaları açısından tarihsel metinlerde zengin bir inceleme alanı bulunduğuna işaret etmektedir. Modern kavramların tarihsel ve antik metinlerde izinin sürülmesi, yenilikçi kuramsal yaklaşımlar ve yöntemsel araçlar gerektirmektedir. Bu tür araştırmaların yalnızca klasik nicel yöntemlerle yürütülmesi, tarihsel metinlerin doğası gereği önemli sınırlılıklar doğurabilmektedir. Son yıllarda yapay zekâ alanında yaşanan gelişmeler; Büyük Dil Modelleri, metin vektörleştirme ve kosinüs benzerliği gibi teknikler aracılığıyla nicel yöntemlerin nitel analiz süreçlerine uyarlanmasını mümkün kılmıştır. Bu araştırma, söz konusu yöntemleri sosyal bilimler bağlamında kullanarak yenilikçi araçların tarihsel metin analizinde nasıl işlevsel hâle getirilebileceğini göstermektedir. Çalışmada kurumsal itibar kavramının yansımaları antik ve modern metinlerde incelenmiş; elde edilen bulgular, halkla ilişkiler tarihine ilişkin daha kapsamlı ve derinlikli bir anlatı oluşturulmasına katkı sağlamıştır. Araştırma sonuçları, kurumsal itibar ve ilişkili kavramların tarihsel metinlerde modern kullanıma benzer amaç ve anlam çerçevelerinde ele alındığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Kurumsal İtibar
• Halkla İlişkiler Tarihi
• Büyük Dil Modelleri

SEARCHING PUBLIC RELATIONS THROUGH HISTORY: ANALYSIS OF THE SEMANTIC CONTINUITY OF CORPORATE REPUTATION

Öz

The concept of corporate reputation, which falls within the scope of many disciplines, is today addressed particularly within the field of public relations. Although the academic literature on corporate reputation is relatively recent, it can be argued that the historical roots of phenomena such as reputation, trust, and legitimacy, which enable institutions to sustain their existence, extend back to the earliest institutional structures created by humanity. This indicates that historical texts offer a rich field of inquiry for corporate reputation research. Tracing modern concepts in historical and ancient texts requires innovative theoretical approaches and methodological tools. Conducting such research solely through classical quantitative methods may lead to significant limitations due to the inherent nature of historical texts. In recent years, developments in artificial intelligence have made it possible to adapt quantitative methods to qualitative analysis processes through techniques such as large language models, text vectorization, and cosine similarity. This study demonstrates how these methods can be employed within the social sciences to make innovative tools functional in historical text analysis. The study examines the reflections of the concept of corporate reputation in ancient and modern texts, and the findings contribute to a more comprehensive and in-depth narrative of public relations history. The results reveal that corporate reputation and related concepts were addressed in historical texts within purposes and meaning frameworks similar to those of modern usage.

Anahtar Kelimeler

• Corporate Reputation
• History of Public Relations
• Large Language Models

Kaynakça

1. Aksan, D. (1998). Her yönüyle dil: Ana çizgileriyle dilbilim (Cilt I). Türk Dil Kurumu Yayınları.
2. Aksan, D. (1998). Her yönüyle dil: Ana çizgileriyle dilbilim (Cilt III). Türk Dil Kurumu Yayınları.
3. Aristoteles. (2014). Nikomakhos’a etik (F. Akderin, Çev.). Say Yayınları.
4. Arzu, M., & Aydoğan, M. (2023). Türkçe duygu sınıflandırma için transformers tabanlı mimarilerin karşılaştırılmalı analizi. Journal of Computer Science, 1–6. https://doi.org/10.53070/bbd.1350405
5. Başkan, B. K. (2008). Web sitelerinin kurumsal kimlik açısından değerlendirilmesi: En beğenilen 20 şirket üzerine bir analiz. İletişim, (9).
6. Carroll, A. B., & Shabana, K. M. (2010). The business case for corporate social responsibility: A review of concepts, research, and practice. International Journal of Management Reviews, 12(1), 85–105. https://doi.org/10.1111/j.1468-2370.2009.00275.x
7. Christou, P. A. (2025). Introducing artificial intelligence (AI). In P. A. Christou, Artificial intelligence (AI) in social research (pp. 1–10). CAB International.
8. Chun, R., Silva, R. da, Davies, G., & Roper, S. (2003). Corporate reputation and competitiveness. Routledge. https://doi.org/10.4324/9780203218112 Durkheim, É. (2011). Dini hayatın ilkel biçimleri (P. D. Aydın, Çev.). Eskiyeni Yayınları.

9. Farabi. (2017). İdeal devlet (A. Arslan, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
10. Fombrun, C., & Van Riel, C. B. M. (1997). The reputational landscape. Corporate Reputation Review, 1(1), 5–13. https://doi.org/10.1057/palgrave.crr.1540008
11. Gazali, İ. (2024). Hükümdarlara nasihatler (Y. Çetinkaya, Çev.). Pınar Yayınları.
12. Google Books Ngram Viewer. (2025, October 18). Corporate reputation. https://books.google.com/ngrams/graph?content=corporate+reputation&year_start=1800&year_end=2022&corpus=en&smoothing=3
13. Google Books Ngram Viewer. (2025, October 20). Honor, glory, fame, reputation, respectability, prestige, magnificence. https://books.google.com/ngrams/graph?content=Reputation%2Crespectability%2Cprestige%2Cfame%2Cglory%2Chonor%2Cmagnificence&year_start=1500&year_end=2022&corpus=en&smoothing=3
14. Grunig, G. E. (1984). Managing public relations. Holt, Rinehart and Winston.
15. Grunig, J. E. (2005). Halkla ilişkiler ve iletişim yönetiminde mükemmellik (E. Özsayar, Çev.). Rota Yayınları.
16. Karataş, T. (2001). Ansiklopedik edebiyat terimleri sözlüğü. Perşembe Kitapları.
17. Karatepe, S. (2008). İtibar yönetimi: Halkla ilişkilerde güven yaratma. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 7(23), 77–97.
18. Khan, R. R. (2025). The AI glossary: Demystifying 101 essential artificial intelligence terms for everyone. Taylor & Francis Group.
19. Levend, A. S. (1963). Siyaset-nameler. Türk Dili Araştırmaları Yıllığı - Belleten, 167–194.
20. Machiavelli, N. (2012). Prens (6. bs.; K. Atakay, Çev.). Can Yayınları.
21. Mülk, N.ü’l-. (2011). Siyasetname (M. T. Ayar, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
22. Olasky, M. N. (1987). Corporate public relations: A new historical perspective. L. Erlbaum Associates.
23. Öksüz, B. (2014). Halkla ilişkiler ve kurumsal sosyal sorumluluk ilişkisi: Halkla ilişkiler öğrencilerinin görüşlerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma çalışması. Selçuk İletişim, 8(3), 55–75.
24. Parlatır, İ., Gözaydın, N., Zülfikar, H., Aksu, T. T., & Yılmaz, Y. (1998). Türkçe sözlük A–J (Cilt 1). Türk Dil Kurumu.
25. Parlatır, İ., Gözaydın, N., Zülfikar, H., Aksu, T. T., & Yılmaz, Y. (1998). Türkçe sözlük K–Z (Cilt 2). Türk Dil Kurumu Yayınları.
26. Platon. (2006). Devlet (M. A. Cimgöz, Çev.). Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
27. Rahutomo, F., Kitasuka, T., & Aritsugi, M. (2012). Semantic cosine similarity. In Proceedings of the 7th International Student Conference on Advanced Science and Technology. https://www.researchgate.net/publication/262525676_Semantic_Cosine_Similarity
28. Roberts, P. W., & Dowling, G. R. (2002). Corporate reputation and sustained superior financial performance. Strategic Management Journal, 23(12), 1077–1093. https://doi.org/10.1002/smj.274
29. Şatır, Ç., & Erendağ Sümer, F. (2008). Kurum itibarının bileşenleri üzerine bir araştırma: Sağlık hizmeti üreten bir kamu kurumunda iç paydaşlar itibarı nasıl algılıyor? Selçuk İletişim, 5(2).
30. Tian, Y., Li, W., Wang, S., & Gu, Z. (2023). Semantic similarity measure of natural language text through machine learning and a keyword-aware cross-encoder-ranking summarizer: A case study using UCGIS GIS&T body of knowledge. Transactions in GIS, 27(4), 1068–1089. https://doi.org/10.1111/tgis.13059
31. Uzunoğlu, E., & Burcu, Ö. (2008). Kurumsal itibar riski yönetimi: Halkla ilişkilerin rolü. Selçuk İletişim, 5(3), 111–123.
32. Wilcox, D. L., Cameron, G. T., & Reber, B. H. (2015). Public relations strategies and tactics (11th ed.). Pearson.
33. Yang, X., Yang, K., Cıi, T., Chen, M., & He, L. (2022). A study of text vectorization method combining topic model and transfer learning. Processes, 10(350). https://doi.org/10.3390/pr10020350