JOURNAL OF COMMUNICATION SCIENCE RESEARCHES ETİK İLKELERİ VE YAYIN POLİTİKASI
Journal of Communication Science Researches (JCSR), bilimsel yayıncılıkta şeffaflık, akademik dürüstlük, editoryal bağımsızlık ve etik ilkelere bağlılığı esas alır. Dergi, yayın politikası ve etik uygulamalarında Committee on Publication Ethics (COPE) tarafından yayımlanan uluslararası ilke ve rehberleri temel almaktadır. Olası etik ihlal, kötüye kullanım veya yayın etiğine aykırı durumlarda COPE tarafından geliştirilen rehberler ve akış şemaları esas alınır.
JCSR’ye gönderilen çalışmaların daha önce başka bir yerde yayımlanmamış, yayımlanmak üzere kabul edilmemiş ve eş zamanlı olarak başka bir dergide değerlendirme sürecinde bulunmuyor olması gerekir. Dergiye gönderilen araştırma makaleleri editoryal ön incelemeden sonra çift taraflı kör hakemlik sürecine alınır. İntihal, veri uydurma, veri tahrifatı, sahte yazarlık, katkısı olmayan kişilerin yazar olarak gösterilmesi, çıkar çatışmasının gizlenmesi, telif hakkı ihlali ve benzeri etik ihlaller kabul edilemez. Etik ilkelere uygun olmadığı belirlenen çalışmalar değerlendirme sürecinin herhangi bir aşamasında reddedilebilir; yayımlanmış çalışmalarda sonradan etik ihlal tespit edilmesi halinde geri çekme, düzeltme veya editoryal bildirim süreçleri işletilebilir.
JCSR, araştırma ve yayın etiğinde uluslararası standartları benimser. Makalelerde etik ilkelere uygunluk, veri kullanımının meşruiyeti, gerekli izinlerin alınması ve çalışmanın bilimsel doğruluğu öncelikle yazarların sorumluluğundadır.
Araştırma Etiği
Dergi, araştırma etiğinde yüksek standartları gözetir. Araştırmanın tasarımı, yürütülmesi, analizi ve raporlanması aşamalarında bütünlük, şeffaflık ve bilimsel dürüstlük ilkeleri esas alınmalıdır. Araştırmaya katılan bireyler araştırmanın amacı, yöntemi, olası riskleri ve kullanım alanları hakkında uygun biçimde bilgilendirilmelidir. Katılımcı mahremiyeti, veri gizliliği ve kişisel verilerin korunması sağlanmalıdır. Araştırmalar, katılımcıların özerkliğini ve insan onurunu koruyacak şekilde planlanmalı; fiziksel, psikolojik, sosyal veya hukuki zarar oluşturabilecek uygulamalardan kaçınılmalıdır.
İnsan katılımcılarla yürütülen araştırmalarda gerekli durumlarda bilgilendirilmiş onam alınmalıdır. Çocuklar, vesayet altındaki bireyler veya karar verme yeterliliği sınırlı gruplarla yapılan araştırmalarda yasal temsilci onayı sağlanmalıdır. Araştırma bir kurum veya kuruluş bünyesinde yürütülüyorsa, gerekli kurumsal izinler alınmalıdır. Hayvanlar üzerinde yapılan araştırmalarda da ilgili etik standartlara ve yasal düzenlemelere uyulmalıdır.
Araştırmanın bağımsızlığı korunmalı; finansal destek, kurumsal ilişki veya başka herhangi bir sebeple ortaya çıkabilecek çıkar çatışmaları açık biçimde beyan edilmelidir.
Etik Kurul Onayı
Aşağıdaki araştırma türleri için Etik Kurul Onayı gereklidir:
- anket, görüşme, odak grup, gözlem, deney ve benzeri tekniklerle katılımcılardan veri toplanmasını içeren nitel veya nicel araştırmalar,
- insan katılımcılar üzerinde yürütülen deneysel veya klinik çalışmalar,
- hayvanlar üzerinde yürütülen araştırmalar,
- kişisel verilerin işlenmesini içeren çalışmalar,
- kurum veya kuruluş izni gerektiren saha araştırmaları,
- olgu sunumları ve özel izin gerektiren veri kullanımları.
Etik kurul onayı gereken çalışmalarda, onayın alındığı kurum bilgisi ve gerekli açıklamalar makale içinde belirtilmelidir. Uygun olduğu durumlarda bilgilendirilmiş onam alındığına ilişkin beyan da metinde yer almalıdır. Başkalarına ait ölçek, anket, görsel, tablo, fotoğraf ve benzeri materyallerin kullanımında gerekli izinlerin alınması ve telif mevzuatına uyulması zorunludur.
Açık Erişim Politikası
JCSR, açık erişimli yayıncılık anlayışını benimsemektedir. Derginin tüm içeriği okuyuculara ücretsiz olarak sunulmaktadır. Kullanıcılar, yayımlanan makalelerin tam metinlerine erişebilir, bunları okuyabilir, indirebilir ve paylaşabilir. Ancak bu kullanımda uygun atıf yapılmalı, kullanım ticari amaç taşımamalı ve eser üzerinde değişiklik yapılmamalıdır. Bu yaklaşım, açık erişimin temel ilkeleriyle uyumludur.
Her makalenin yeniden kullanımı, makale üzerinde belirtilen Creative Commons lisansı hükümlerine tabidir. Açık erişim, içeriğin lisans koşulları dışında ve telif hükümlerine aykırı biçimde kullanılabileceği anlamına gelmez.
Yayın Politikası
JCSR’ye gönderilen çalışmaların derginin amaç ve kapsamına uygun, özgün, akademik nitelik taşıyan ve bilimsel katkı sunan çalışmalar olması beklenir. İntihal, duplikasyon, veri fabrikasyonu, veri tahrifatı, dilimleme yoluyla yayın, sahte yazarlık, inkâr edilen yazarlık, telif hakkı ihlali ve çıkar çatışmasının gizlenmesi etik dışı davranışlar olarak kabul edilir. Bu tür durumlar tespit edildiğinde çalışma reddedilir; yayımlanmış bir makalede tespit edilmesi halinde editoryal süreç yeniden değerlendirilir ve gerekli işlemler uygulanır.
Yazarlık bilgileri, tüm yazarların açık yazılı onayı olmadan değiştirilemez. Değerlendirme sürecinde yazar ekleme, yazar çıkarma veya yazar sırası değiştirme talepleri editoryal incelemeye tabidir ve yalnızca gerekçeli ve belgeli durumlarda değerlendirilir.
Gönderilen makalelerin dergi yazım kurallarına uygun olarak hazırlanması gerekir. Gerekli görülen durumlarda yazarlardan benzerlik raporu, ek açıklama belgeleri ve revizyon aşamasında Hakeme Yanıt Dosyası talep edilir.
İntihal Kontrolü
Editoryal ön incelemeden geçen çalışmalar, uygun görülen intihal tespit yazılımları aracılığıyla benzerlik incelemesine tabi tutulur. Benzerlik raporları editoryal değerlendirme sürecinin bir parçasıdır; tek başına oran değil, benzerliğin niteliği de dikkate alınır. Yüksek benzerlik oranı, kaynak göstermeksizin alıntı, uygunsuz atıf veya aşırı metin örtüşmesi gibi durumlar etik ihlal kapsamında değerlendirilir.
Genel ilke olarak benzerlik oranının %20’yi aşmaması beklenir; ancak nihai değerlendirme editoryal inceleme sonucunda verilir.
Hakem Değerlendirme Politikası
JCSR’ye gönderilen tüm makalelerin özgün olması gerekir. Bir makalenin aynı anda başka bir dergide değerlendirme sürecinde bulunması kabul edilemez.
Gönderilen çalışmalar öncelikle editoryal ön incelemeye alınır. Bu incelemede aşağıdaki hususlar değerlendirilir:
- derginin amaç ve kapsamına uygunluk,
- yazım kurallarına ve biçimsel gerekliliklere uygunluk,
- benzerlik incelemesi,
- başlık, özet, anahtar kelimeler ve kaynakça düzeni,
- makalenin bilimsel sunum yeterliliği,
- gerekli etik beyan ve izinlerin varlığı.
Ön incelemeyi geçen araştırma makaleleri, alanında uzman en az iki bağımsız hakeme gönderilir. Hakemlik süreci çift taraflı kör olarak yürütülür. Hakemlerden belirlenen süre içinde değerlendirme yapıp yapamayacaklarını bildirmeleri beklenir. Süresi içinde dönüş alınamayan durumlarda yeni hakem atanabilir.
Hakemler, değerlendirmelerini standart ölçütler doğrultusunda yapar ve gerekli gördüklerinde metin üzerinde öneri ve açıklamalar sunabilir. Hakem raporları editoryal karar için yol göstericidir; nihai karar editöre aittir.
Hakem değerlendirme sonuçları şu şekilde olabilir:
- Kabul
- Minör Revizyon
- Majör Revizyon
- Ret
Minör revizyon durumunda düzeltmeler editoryal ekip tarafından kontrol edilerek karar verilebilir. Majör revizyon durumunda çalışma, gerekli görüldüğünde yeniden hakem değerlendirmesine gönderilir. Çelişkili veya yetersiz hakem raporlarının bulunduğu durumlarda ek hakem görüşü alınabilir.
Değerlendirme süreci, makalenin konusu, hakem uygunluğu ve revizyon gereksinimine bağlı olarak değişmekle birlikte, ortalama olarak yaklaşık 4 hafta içinde tamamlanması hedeflenir. Uygun hakemlerin hızlı dönüş sağladığı ve sınırlı düzeltme gerektiren durumlarda süreç daha kısa sürede sonuçlanabilir. Ancak bu durum, editoryal ön inceleme, çift taraflı kör hakemlik, en az iki bağımsız hakem görüşü ve nihai editoryal karar aşamalarının atlandığı anlamına gelmez.
Görev ve Sorumluluklar
Yazarların Sorumlulukları
Yazarlar, gönderdikleri çalışmanın özgün olduğunu, daha önce yayımlanmadığını ve başka bir yerde eş zamanlı değerlendirmede olmadığını beyan etmekle yükümlüdür. Çalışmada kullanılan tüm kaynaklar uygun biçimde gösterilmeli; telif hakkına tabi materyaller için gerekli izinler alınmalıdır. Tüm yazarların çalışmaya akademik ve bilimsel açıdan anlamlı katkı sunmuş olması gerekir. Yazarlık ölçütlerini karşılamayan katkılar teşekkür notunda belirtilmelidir.
Yazarlar, varsa finansal destek, kurumsal ilişki ve çıkar çatışmalarını açıkça beyan etmelidir. İnsan katılımcılar içeren çalışmalarda etik kurul onayı ve bilgilendirilmiş onam bilgileri uygun biçimde sunulmalıdır. Makalenin dergi yazım kurallarına uygun hazırlanması da yazarların sorumluluğundadır.
Editörlerin Sorumlulukları
Editör, gönderilen makaleleri akademik ölçütler, derginin kapsamı ve etik ilkeler doğrultusunda tarafsız biçimde değerlendirir. Editoryal kararlar; yazarların cinsiyeti, etnik kökeni, dini inancı, siyasi görüşü, kurumsal aidiyeti veya benzeri kişisel özelliklerinden bağımsız olarak verilir. Editör, çıkar çatışmalarını yönetmek, uygun hakemleri belirlemek, değerlendirme sürecinin gizliliğini korumak ve nihai editoryal kararı vermekle sorumludur.
Hakemlerin Sorumlulukları
Hakemler yalnızca uzmanlık alanlarına giren çalışmaları değerlendirmelidir. Hakemlerin herhangi bir çıkar çatışması bulunmamalı; değerlendirmelerini bilimsel ölçütlere, tarafsızlığa ve gizlilik ilkesine uygun biçimde yürütmeleri beklenir. Hakemler, intihal, telif ihlali, etik ihlal veya ciddi bilimsel sorun şüphesi gördüklerinde editörü bilgilendirmelidir. Değerlendirme sürecindeki tüm belgeler gizli kabul edilir.
Telif Hakları ve Lisans
Yazarlar, yayımlanan eserlerinin telif hakkını saklı tutar.
Dergide yayımlanan makaleler, 2026 Cilt 6 Sayı 1’den itibaren Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International (CC BY-NC-ND 4.0) lisansı kapsamında yayımlanmaktadır. Bu lisans, eserin uygun atıf verilerek, yalnızca ticari olmayan amaçlarla ve değiştirilmeden paylaşılmasına izin verir.
Derginin önceki sayılarında kullanılan lisans türü farklı olabilir. İlgili makalenin hangi lisans kapsamında yayımlandığı, makale sayfasında ve PDF sürümünde açıkça belirtilir.
Yazarlar, dergiye yalnızca eserin ilk yayımlanması için münhasır olmayan yayın hakkını verir. Makalenin yeniden kullanımı ilgili Creative Commons lisansı koşullarına tabidir.
Makale İşleme Ücreti
JCSR’de makale gönderimi, değerlendirilmesi ve yayımlanması için yazarlardan herhangi bir başvuru ücreti, işlem ücreti veya yayın ücreti alınmaz.
Açık Atıf Politikası
Dergi, mümkün olan ölçüde açık bilim ve açık atıf ilkelerini desteklemektedir. Bu kapsamda I4OC (Initiative for Open Citations) yaklaşımıyla uyumlu açık atıf standartları benimsenmektedir.
1 Mayıs 2026
Sayfa
74-85
