DİJİTAL TÜKETİM ÇAĞINDA YEREL HİKÂYELER: ALTERNATİF ANLATI ÖRNEĞİ OLARAK GASSAL

Öz

Dijital platformların son yıllarda yaygınlaşması, hem medya tüketim alışkanlıklarını köklü biçimde değiştirmiş hem de kültürel üretim süreçleri açısından yeni imkanlar ortaya çıkarmıştır. Abonelik sistemi ile izleyiciye ulaşan bu platformlar, içeriklerin her an ve her yerden erişilebilir duruma gelmesiyle, izleme pratiklerini “binge-watching” gibi yeni tüketim biçimlerine dönüştürmüştür. Bu çalışma, dijital tüketim kültürü bağlamında yerel anlatıların nasıl konumlandığını tartışmakta; TRT’nin dijital içerik platformu olan Tabii’de yayımlanan Gassal dizisini alternatif anlatı örneği olarak incelemektedir. Kuramsal çerçevede tüketim kültürü, kültür endüstrisi ve dijital medya kuramları temel alınmıştır. Adorno’nun kültür endüstrisi eleştirisi ile Howard ve Blank’in dijital halk kültürü yaklaşımları bir araya getirilerek dijital platformların hem yozlaştırıcı hem de üretici potansiyelleri değerlendirilmiştir. Nitel içerik analizi yöntemiyle gerçekleştirilen araştırmada, Gassal dizisi estetik yapı, kültürel bellek, yerellik ve tüketim eleştirisi bağlamında analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda, Gassal dizisinin tüketim odaklı dijital içerik anlayışına karşılık; yerel kültürel ögeleri, derinlikli karakter yapıları ve özgün anlatı diliyle dikkat çektiği görülmüştür. Dizi, hem dini hem de sosyokültürel kodları barındıran hikâyesiyle ana akım dijital içeriklere alternatif olabilecek bir yapıyı temsil etmektedir. Tabii platformu ise bu yönüyle, yalnızca devlet destekli bir yayın alanı değil, aynı zamanda dijital çağda yerelliğin korunmasını amaçlayan özgün bir kültürel strateji olarak değerlendirilmektedir. Bu makale, dijital çağın hızla tüketilen içerik ortamında yerel anlatıların anlamlı bir biçimde var olabileceğini ve dijital platformların kültürel belleğin güncellenmesinde etkili araçlar olabileceğini savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• dijital platformlar
• tüketim kültürü
• yerel anlatı
• kültürel bellek
• Tabii
• Gassal

"Local Narratives in the Era of Digital Consumption: Gassal as a Case of Alternative Storytelling"

Öz

The widespread adoption of digital platforms in recent years has fundamentally transformed media consumption habits and introduced new opportunities for cultural production processes. These platforms, which reach audiences through a subscription model, have made content accessible anytime and anywhere, leading to new consumption practices such as binge-watching. This study explores how local narratives are positioned within the context of digital consumer culture and examines the series Gassal, broadcast on TRT's digital content platform Tabii, as an example of alternative storytelling. Theoretical foundations include consumption culture, the culture industry, and digital media theories. By combining Adorno’s critique of the culture industry with Howard and Blank’s approaches to digital folk culture, the study evaluates the corruptive and productive potentials of digital platforms. Through a qualitative content analysis, Gassal is analyzed in terms of its aesthetic structure, cultural memory, locality, and critique of consumption. Findings reveal that Gassal stands out against the consumption-driven logic of digital content through its use of local cultural elements, well-developed characters, and an original narrative style. The series, with its story incorporating both religious and sociocultural codes, represents a structure that could serve as an alternative to mainstream digital content. In this regard, the Tabii platform is seen not only as a state-supported broadcasting space but also as an original cultural strategy aiming to preserve local identity in the digital age. This article argues that meaningful local narratives can exist in the fast-paced content environment of the digital age and that digital platforms can serve as effective tools in updating and sustaining cultural memory.

Anahtar Kelimeler

• digital platforms
• consumer culture
• local narrative
• cultural memory
• Tabii
• Gassal

Kaynakça

1. Adorno, T. W. (2003). Kültür endüstrisini yeniden düşünürken. Cogito, 36, 76– 84.
2. Aytekin, M. (2023). Dijital platformlar. In F. Aydoğan (Ed.), Medyada güncel kavramlar (pp. 97–109). Nobel Akademik Yayıncılık.
3. Batur, E. (Ed.). (1987). Kara mizah antolojisi. Hil Yayınları.
4. Baudrillard, J. (2004). Tüketim toplumu (F. Keskin & N. Tutal, Trans.). Ayrıntı Yayınları.
5. Blank, T. J. (2012). Folk culture in the digital age: The emergent dynamic of human interaction. University Press of Colorado.
6. Çaycı, B. (2021). Aşırı izlemeyle değişen dizi izleme biçimlerinin izleyiciler üzerindeki etkileri. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication, 11(3), 403–423. https://doi.org/10.7456/11102100/024
7. Diker, E. (2019). Yakınsama ve tüketim kültürü. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 49, 47–65.
8. Haux, D. H., Maget Dominicé, A., & Raspotnig, J. A. (2021). A cultural memory of the digital age? International Journal for the Semiotics of Law, 34(3), 769– 782. https://doi.org/10.1007/s11196-021-09842-3

9. Howard, R. G. (2008). Electronic hybridity: The persistent processes of the vernacular web. Journal of American Folklore, 121(480), 192–218.
10. Lobato, R. (2019). Netflix nations: The geography of digital distribution. New York University Press.
11. Sevinç, R. (2024). Dijital platform dizilerinde kahramanın dönüşen yolculuğu: Şahsiyet dizisi. In 11. Uluslararası İletişim Günleri: Dijital eşitsizlik ve veri sömürgeciliği sempozyumu bildiriler kitabı (pp. 436–458). Üsküdar Üniversitesi.
12. Şener, S. (1982). Dünden bugüne tiyatro düşüncesi. Adam Yayınları.
13. Tuna, S. (2022). Bellek kavramı bağlamında Kulüp dizisinin hatırlattıkları ve toplumsal yansımaları. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 59, 23–43.