Dedikodu ve söylentinin kentsel ayrışmadaki etkisi üzerine taşrada bir çalışma: Hopa örneği

Yıl 2025, Sayı: 48, 607 - 638, 30.06.2025

Ahmet Şafak Eşmeler , Sevim Budak

https://doi.org/10.31198/idealkent.1545956

Öz

Kentler apartmanlar, meydanlar, caddeler ve altyapı unsurları gibi fiziki etmenlerden ibaret olan statik unsurlar değildirler. Ekonomik, sosyal, kültürel ve ticari yönleriyle sürekli olarak devinen kentler, içerdikleriyle beraber gelişen, değişen, ayrışan ve bazen de yok olan karmaşık organizasyonlardır. İktisadi, dini veya etnik unsurlar gibi sebeplerden kaynaklanan gerilimler, bu karmaşık organizasyonlar içerisinde kentsel ayrışma olarak adlandırılan fenomenin ortaya çıkmasına sebep olmaktadır. Kentlerde oluşan bu fenomenin nasıl, ne kadar ve ne yöne doğru gelişebileceği ilgili kentin ayrışma noktaları tespit edilerek çözümlenebilecek tartışmalardır. Bu çalışmada, kentsel ayrışmalarla resmi olmayan iletişim yöntemleri olarak değerlendirilen dedikodu ve söylenti olguları konu edilmiştir. Çalışmanın amacı, birden fazla etnik grubun beraber yaşadığı Artvin’in Hopa ilçesindeki dedikodu ve söylentilerle, kentsel ayrışma hatlarının bağlantısını irdelemektir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada, yarı yapılandırılmış derinlemesine mülakatlar aracılığıyla, Hopa’daki dedikodu ve söylentilerin “bireysel mülk ve gelirler”, “etnik çatışmalar” ve “özel hayatlar” olarak üç konuda yoğunlaştığı saptanmıştır. Böylece, Hopa’daki kentsel ayrışmalarla bu temaların ilişkisi yorumlanmıştır. Sonuç olarak, dedikodu ve söylentilerin kentsel ayrışmaya sebep olan unsurlar üzerinde derinleştirici bir etkiye sahip olduğu anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

dedikodu , söylenti , kentsel ayrışma , Hopa

A study on the effect of gossip and rumor on urban segregation in the countryside: Hopa case

Öz

Cities are not static elements consisting of physical factors such as apartment buildings, squares and streets. Constantly in motion with their economic, social and cultural aspects, cities are complex organizations that evolve, change, decompose and sometimes disappear along with their contents. Tensions arising from reasons such as economic, religious or ethnic elements cause the emergence of the phenomenon called urban segregation within these complex organizations. This study focuses on the relationship between urban segregation and the phenomena of gossip and rumor. The purpose of the study is to examine the connection of gossip and rumors with the lines of urban segregation in Hopa, where more than one ethnic group lives. Using qualitative research methodology, through semi-structured in-depth interviews, it was determined that gossip and rumors in Hopa were concentrated on three themes: “individual property and incomes”, “ethnic conflicts” and “private lives”. Thus, the relationship between these issues and urban segregation in Hopa was interpreted. As a result, it is understood that gossip and rumors have a deepening effect on the factors that cause urban segregation.

Anahtar Kelimeler

gossip , rumor , urban segregation , Hopa

Kaynakça

• Alkan, A. (2005). Yerel yönetimler ve cinsiyet. Ankara: Dipnot Yayınları.
• Alkan, A. (2009). Giriş: cinsiyet dinamiklerinin peşinden. A. Alkan (Der.), Cins Cins Mekân içinde (ss:7-35). İstanbul: Varlık.
• Andersen, H.S. (2003). Urban sores. On the interaction between segregation, urban decay and deprived neighbourhoods. London: Routledge.
• Aslanoğlu, R.A. (2000). Kent, kimlik ve küreselleşme. Bursa: Ezgi Kitabevi.
• Bergmann, R.J. (1993). Discreet indiscretions: The social organization of gossip. New York: Aldine de Gruyter.
• Bógus, L.M.M. (2008). Urban segregation: A theoretical approach. Proceeding of the 13th Biennal Conference of International Planning History Society içinde (ss.110-119). Chicago.
• Christensen, L.B., Johnson, R.B., Turner, L.A. (2015). Araştırma yöntemleri ‘desen ve analiz’. (Çev. A. Aypay). Ankara: Anı Yayıncılık.
• Creswell, J. W. (2017). Araştırma deseni. (Çev. Ed. A. B. Demir). Ankara: Eğiten Kitap.
• Çaylı, E. (2008). “Popüler bir tecrübe” tahakküm ve direnişin olarak dedikodu: Türkiye televizyonlarında dedikodunu söylemsel analizi. Kültür ve İletişim, 11(2), 9-39.
• Çetin, İ. (2012). Kentsel ayrışma ve mekânsal kümelenme biçimleri. İdealkent, 3(7), 160-186.
• Çevre ve Şehircilik Bakanlığı (2020), Artvin ili Hopa ilçesi kıyı ve sahil düzenlemesi amaçlı uygulama imar planı açıklama raporu. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı. https://webdosya.csb.gov.tr/db/artvin/duyurular/artvin-ili--8230-45255-20201105143859.pdf (30.07.2024).
• Difonzo, N., & Bordia, P. (2007). Rumor, gossip and urban legends. Diogenesi, 54(1), 19-35.
• Demirci, K. (2004). Dedikodu kavramına dair. Milli Folklor, 16(64), 11-18.
• Özgür, E.F. (2006). Sosyal ve mekânsal ayrışma çerçevesinde yeni konutlaşma eğilimleri: Kapalı siteler, İstanbul, Çekmeköy örneği. Planlama Dergisi, 4, 79-95.
• Gilmore, D. (1978). Varieties of gossip in a Spanish rural community. Ethnology, 17(1), 89-99.
• Google (2024). Google Maps. (Hopa Uydu Görüntüsü), https://www.google.com/maps/ (12.05.2024).
• Güngör, M. (2014). Hıristiyanlıkta yedi ölümcül günah, Dini Araştırmalar, (17)45, 36-59.
• Harari, Y. N. (2018). Sapiens ‘insan türünün kısa bir tarihi’. (Çev. E. Genç). İstanbul: Kolektif.
• Haugen, M.S., & Villa, M. (2005). Gossip and rumour–the dark side of the rural safe and good? Young people’s gendered narratives of rural life. Euroean Society for Rular Sociology XXI Congress.
• Kasapoğlu, A. (2006). Kur’an’da “gıybet” olgusu –bir davranım bozukluğu olarak dedikodu ve korunma yolları-. Fırat Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 11(2), 51-70.
• Keleş, R. (2021). Kentleşme politikası. Ankara: İmge.
• Kur’an-ı Kerim ve Yüce Meali (2011). (Meal) Elmalılı Hamdi Yazır, İstanbul: Huzur Yayınevi.
• Kurtuluş, H. (Ed.). (2016). İstanbul'da kentsel ayrışma: mekânsal dönüşümde farklı boyutlar, İstanbul: Bağlam.
• LaGallienne, R. (1912). The psychology of gossip. Munsey’s Magazine, 48, 123-127.
• Metin, O. ve Koyuncu, Ö. (2013). Sarp Sınır Kapısının Hopa’da yaşayan ailelere etkileri. Afyon Kocatepe University Journal of Social Sciences, 15(1), 1-29.
• Mills, C. (2010). Experiencing gossip: The foundations for a theory of embedded organizational gossip. Group & Organization Management, 35(2), 213-240.
• Musante, K. (2015). Participant observation. Handbook of methods in cultural anthropology, 251-292.
• Öktem, B. (2013). Küresel/Dünya kenti. Ö. Uğurlu, N. Ş. Pınarcıoğlu, A. Kanbak, M. Şiriner (Der.), Kent Sosyolojisi Çalışmaları içinde (ss.103-138). İstanbul: Örgün Yayınevi. .
• Öktem, B. (2016). Küresel kent söyleminin kentsel mekânı dönüştürmedeki rolü. İstanbul’da Kentsel Ayrışma içinde (ss.25-76). İstanbul: Bağlam.
• Özbey, K. (2017). Göç, çalışma hayatı ve toplumsal cinsiyet: karşılaştırmalı perspektiften Hopa’da yerli ve kayıtdışı kadın işgücü. Karadeniz Araştırmaları, 14(56), 105-121.
• Öztürk, Ö. (2012). ‘Antikçağ’dan günümüze Karadeniz’in etnik ve siyasi tarihi’ Pontus, Ankara: Genesis.
• Paine, R. (1967). What is gossip about? An alternative hypothesis. Man, 2(2), 278-285.
• Park, E.R. ve Burgess, E.W. (2015). Şehir. (Çev: P. Karababa Kayalıgil). Ankara: Heretik.
• Rosnow, R. L. (1974). On rumor. Journal of Communication, 24(3), 26-38.
• Sezgin, R. (2021). Türk folklorunda erkek dedikodusu. Yazıt Kültür Bilimleri Dergisi, 1(2), 134-15.
• Sharp, E.B., & Joslyn, M.R. (2008). Culture, segregation, and tolerance in urban America. Social Science Quarterly, 89(3), 573-591.
• Simmel, G. (2013). Metropol ve tinsel hayat. Modern Kültürde Çatışma içinde. İstanbul, İletişim.
• Şahin, Ş. ve Wolff, R. A. (2019). Örgütsel açıdan dedikodu ve söylenti. E. Kaygın ve G. Kosa (Der.), Olumsuz Boyutlarıyla Örgütsel Davranış içinde (ss.7-23). Konya: Eğitim Yayınevi.
• Taşçı, H. (2012). Toplumsal sürdürülebilirlik bağlamında kentsel ayrışma, kapalı konut siteleri veya sivil lojmanlar sorunu. Bildiriler Kitabı, 7-22.
• Türk Dil Kurumu. (2024). Dedikodu/Söylenti. https://sozluk.gov.tr/ (03.04.2024).
• Türkiye İstatistik Kurumu. (2024). Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi (ADNKS) veri tabanı. https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr (17.05.2024).
• Türkmen, M. (2020). Sınır ve göç ilişkisi: Sarp Sınır Kapısı üzerine bir inceleme. Karadeniz Araştırmaları, (65), 139-165.
• Yılmaz, M.K. (2017). Hucurat Suresinin ortaya çıkarttığı Adab-ı Muaşeret, Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 22 (38), 1-30.
• Zabcı, F. (2012).Kamusal Alan. https://www.academia.edu/10102498/Kamusal_Alan (12.03.2025)