Sosyal Belediyecilik Anlayışı Bağlamında Sokak Hayvanları ve Güncel Tartışmalar

Öz

Kamu yönetimi alanında yaşanan gelişmeler kurumların kendilerini yeniden tanımlamalarını ve daha verimli hizmet sunabilmek adına kurumsal iyileştirmelerin gerçekleştirilmesini sağlamıştır. Bu gelişmeler yerel dinamikleri ön plana çıkartırken yerel yönetimlerin sosyal yardım ve hizmetler çerçevesinde “sosyal devlet” ilkesinin bir tezahürü olarak varlık göstermelerini sağlamaktadır. Bu kapsamda yerel yönetimler arasında ön plana çıkan belediyeler sosyal belediyecilik anlayışı gereğince sosyal yardım ve hizmetlerle belediye sakinlerinin ihtiyaçlarına cevap vermeye çalışmaktadırlar. Belediyelerin insanlar dışındaki canlılar (sokak hayvanları) içinde hizmet vermeye çalıştıkları ve bu kapsamda kurumsal yapılanmalarında hayvanlarla ilgili birimlerin varlığıyla faaliyet gerçekleştirdikleri görülmektedir. Bu çalışmada, sosyal belediyecilik anlayışı çerçevesinde belediyelerin sokak hayvanlarına yönelik yetki ve sorumlulukları güncel düzenlemeler üzerinden tartışılacaktır. Çalışma, Türkiye’deki yasal düzenlemeler çerçevesinde tasarlanmıştır. Doküman analizi tekniğinden yararlanılarak ulaşılan veriler ve basında yer alan tartışmalar ışığında sosyal bir fenomen haline gelen sokak hayvanları sorunu sosyal belediyecilik anlayışıyla yorumlanmış olup kent sakinlerinin kendilerini güvende hissedeceği şehir hayatına dair önerilerde bulunulmuştur. İdeal bir kent tasarımının temel bileşkelerinden birisi olarak tasavvur edilen halk sağlığı ve güvenliğini temin etmek, güvenli sokakların ihdasıyla başlayacak bir süreç olarak değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal belediyecilik
• sokak hayvanları
• yerel yönetimler
• kentsel alan

Stray Animals and Current Debates in the Context of the Understanding of Social Municipalism

Öz

Developments in the field of public administration have prompted institutions to redefine themselves and undertake institutional improvements to provide more efficient services. These developments have brought local dynamics to the forefront, enabling local governments to manifest the principle of the “welfare state” within the framework of social assistance and services. In this context, municipalities, which stand out among local governments, strive to meet the needs of their residents through social assistance and services in line with the understanding of social municipalism. It is observed that municipalities also provide services for non-human living beings (such as stray animals) and, in this scope, operate with institutional structures that include units dedicated to animals. This study discusses the authority and responsibilities of municipalities towards stray animals within the framework of social municipalism, based on recent regulations. The study is designed within the context of legal regulations in Turkey. Utilizing the document analysis technique, data obtained and debates covered in the media are examined to interpret the issue of stray animals a social phenomenon within the framework of social municipalism. Recommendations are offered for urban life in which city residents can feel safe. Ensuring public health and safety, envisioned as one of the fundamental components of an ideal urban design, has been regarded as a process that begins with the establishment of safe streets.

Anahtar Kelimeler

• Social municipalism
• stray animals
• local governments
• urban area

Kaynakça

1. Ak, Ö. (2017). Hayvanların evcilleştirilmesi. TÜBİTAK Bilim ve Teknik Dergisi, S.601, 69-70. https://www.tubitak.gov.tr
2. Ak Partili Belediye Başkanından Sokak Hayvanları Yasasına İtiraz. (2024, 29 Aralık). Söz Sakarya. https://sozsakarya.com/haber/21105205/ak-partili-belediye-baskanindan-sokak-hayvanlari-yasasina-itiraz
3. Akbulut, O., & Çobanoğlu, N. (2020). Türk hukukunda hayvanların korunmasına ilişkin yasal mevzuat ve bu mevzuata göre hayvanların hukuki durumları. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 36, 1-37.
4. Akdoğan, Y. (2006). Sosyal belediyecilik. Yerel Siyaset Dergisi, 3, 44-45.
5. Akıllı, H. (2018). Belediyelerin sokak hayvanlarına yönelik görev ve sorumluluklarının değerlendirilmesi. Çağdaş Yerel Yönetimler Dergisi, 27(3), 95-118.
6. Aygen, M. (2014). Sosyal belediyecilik üzerine bir inceleme: Elazığ Belediyesi örneği. Fırat Üniversitesi Harput Araştırmaları Dergisi, 1(1), 173-192.
7. Aytaçlı, B. (2012). Durum çalışmasına ayrıntılı bir bakış. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(1), 1-9.
8. Bal, H. (2016). Nitel araştırma yöntem ve teknikleri. Sentez Yayınları.

9. Balcılar, A. N., & Çınarlı, S. (2020). Türkiye’de sosyal belediyecilik uygulamaları ve Bornova Belediyesi örneği. Sivas Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(2), 1-20.
10. Barr, N. (2012). Economics of the welfare state. Oxford University Press.
11. Başkan Özlü’den Sokak Hayvanları Sorununa Barışçıl Yaklaşım. (2024, 28 Aralık). Düzce Belediyesi. https://duzce.bel.tr/11800-baskan-ozlu-den-sokak-hayvanlari-sorununa-bariscil-yaklasim
12. CHP Sokak Hayvanları Yasasının İptali İçin AYM’de Dava Açtı. (2025, 7 Ocak). ANKA Haber. https://ankahaber.net/haber/detay/chp_sokak_hayvanlari_yasasinin_iptali_icin_aymde_dava_acti_192178
13. Dündar, Z. Ö. (2011). Türkiye’de kentsel yoksulluk açısından sosyal belediyeciliğin önemi. Mediterranean Journal of Humanities, 1(2), 117-126.
14. Göze, A. (2000). Siyasal düşünceler ve yönetimler (1. baskı). Beta Yayıncılık.
15. Gürler, A., & Osmanağaoğlu, Ş. (2009). Türkiye’de Hayvanları Koruma Kanunu’nun tarihsel gelişimi. Kafkas Üniversitesi Veteriner Fakültesi Dergisi, 15(3), 325-330.
16. Güven, A., & Yazar, B. (2021). Tüm canlılar için sosyal belediyecilik. Tarsus Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 2(2), 17-40.
17. Habertürk. (2024, 16 Nisan). 12 yaşındaki çocuğu köpeklerden babası kurtardı. Habertürk. https://www.haberturk.com/12-yasindaki-cocugu-kopeklerden-babasi-kurtardi-2340901
18. Kıral, B. (2020). Nitel bir veri analizi yöntemi olarak doküman analizi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 15, 170-189.
19. Köybaşı, S. (2018). Yeni bir anayasal hak öznesi olarak hayvan – I ve II. Anayasa Hukuku Dergisi, 7(13), 103-156.
20. NTV. (2024, 15 Nisan). Misafirliğe giden yaşlı adama köpek saldırdı. NTV. https://www.ntv.com.tr/turkiye/misafirlige-giden-yasli-adama-kopek-saldirisi
21. Saldana, J. (2019). Nitel araştırmalar için kodlama el kitabı (A. Tüfekçi & N. Şad, Çev.). Pegem Akademi.
22. Sallan Gül, S. (2004). Sosyal devlet bitti, yaşasın piyasa! Etik Yayınları.
23. Subaşı, M., & Okumuş, K. (2017). Bir araştırma yöntemi olarak durum çalışması. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(2), 419-426.
24. Takvim. (2024, 28 Ekim). İstanbul’da başıboş köpek dehşeti! Yaşlı adamı az kalsın parçalıyorlardı. Takvim. https://www.takvim.com.tr/yasam/2022/05/06/istanbulda-basibos-kopek-dehseti-yasli-adami-az-kalsin-parcaliyorlardi
25. Yılmaztürk, A., & Güler, T. (2017). Sosyal devlet anlayışının yerel karşılığı: Sosyal belediyecilik ve temel sorunları. Ekonomi ve Yönetim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 1-15.
26. Mevzuatlar ve Yönetmelikler
27. Hayvanların Korunmasına Dair Uygulama Yönetmeliği. (T.C. Resmi Gazete, 26610, 2007).
28. Hayvan Deneyleri Etik Kurullarının Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik. (T.C. Resmi Gazete, 28914, 2014).
29. 5199 Sayılı Hayvanları Koruma Kanunu. (T.C. Resmi Gazete, 25509, 2004).