Türkiye’de ikinci konut turizmi araştırmaları: Mevcut durum ve gelecekteki araştırma gündeminin değerlendirilmesi

Öz

İkinci konut turizmini Türkiye turizminin önemli bir turizm öğesidir. Bu çalışmada Türkiye bağlamında, ikinci konut turizmi araştırmaların sistematik literatür taraması ile incelemesi ve yeni eğilimlerin belirlenmesini amaçlanmıştır. Ayrıca, gelecekteki araştırma ihtiyaçlarının ve fırsatlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmanın verileri DergiPark, Google Scholar, Web of Science ve ScienceDirect veri tabanlarından elde edilmiştir. Aramalarda kullanılan anahtar kelimeler Türkçe ve İngilizce dilde “ikinci konut”, “ikinci konut turizmi” ve “ikincil konut” tur. Araştırma kapsamında hakemli derilerde yayımlanmış 50 makale incelenmiştir. Veriler sistematik analiz yöntemi ve içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre ikinci konut konulu makale araştırmaları 1990’lı yıllarda başlamıştır. Çalışmalar en çok 2011-2020 döneminde yayımlanmıştır. Çalışmalar ağırlıklı olarak Akdeniz ve Ege kıyılarındaki destinasyonlara yoğunlaşmıştır. Nicel araştırma yöntemi ve anket en çok kullanılan araştırma yöntemidir. Turizm işletmeciliği ve coğrafya en fazla araştırma yapan disiplindir. İkinci konutların sosyokültürel ve çevresel etkileri en fazla çalışılan temalar olmuştur. Buna göre; yaylalar, göl kıyısı ve termal bölgelerde ikinci konut araştırmalarının arttırılması gerekmektedir. Ayrıca COVID-19 salgını sonrası ikinci konutlara daimî yerleşimin artması konuları ele alınması gereken başlıca konulardandır. Elde edilen bulgular, uluslararası literatürdeki (WoS/Scopus) benzer eğilimlerle karşılaştırılarak geleceğe yönelik metodolojik ve sektörel stratejiler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• İkinci konutlar
• ikincil konut
• ikinci konut turizmi
• sistematik literatür taraması
• Türkiye

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum yoktur.

Proje Numarası

Çalışma Projelendirilmedi.

Etik Beyan

Etik onaya gerek yoktur.

Teşekkür

Teşekkür açıklaması yoktur.

Second home tourism research in Türkiye: A review of the current research and future research agenda

Öz

Second home tourism is a significant component of Türkiye's tourism sector. This study aims to examine second home tourism in Türkiye through a systematic literature review and to identify new trends. The data of the study has been obtained from DergiPark, Google Scholar, Web of Science, and ScienceDirect databases. The keywords used in the searches are “second home,” “second home tourism,” and “secondary home” in both Turkish and English. In this research, 50 peer reviewed articles were reviewed. The data were analyzed using systematic analysis and content analysis methods. According to the findings, research on second homes began in the 1990s. Most of the articles were published between 2011 and 2020.The research focused mainly on destinations along the Mediterranean and Aegean coasts. Quantitative research methods and surveys are the most commonly used research methods. The sociocultural and environmental impacts of second homes have been the most studied issues. Accordingly, research into second homes in highlands, lakeshores, and thermal zones should be increased. In addition, the increase in permanent settlement in second homes after the COVID-19 pandemic is one of the main issues that needs to be considered. Findings were compared with international literature (WoS/Scopus), providing future sectoral strategies.

Anahtar Kelimeler

• Second homes
• secondary home
• second home tourism
• systematic literature review
• Türkiye

Destekleyen Kurum

There is no supporting organisation.

Proje Numarası

Çalışma Projelendirilmedi.

Etik Beyan

Ethical approval is not required.

Teşekkür

There is no acknowledgement statement.

Kaynakça

1. Adie, B. A., & Hall, C. M. (Eds.). (2023). Second homes and climate change (1st ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003091295
2. Avcıkurt, C., Buzlukçu, C., Oflaz, M., Sezen, T. S., Köroğlu, A. Sarıoğlan, M. & Karaman, S. (2018). İkinci konut sahipliğinde itme ve çekme faktörleri: Edremit örneği. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 21(40), 527-549. https://doi.org/10.31795/baunsobed.492922
3. Avcıkurt, C., Deveci, B. & Sarıoğlan, M. (2021). İkinci konut sahiplerinin ikincil konut turizmine yönelik algılarının belirlenmesi üzerine bir araştırma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 2021, Special Issue 5, 287-304. https://doi.org/10.21325/jotags.2021.956
4. Bakırcı, S. (2007). Yabancıların ikinci konut talebinin fiziksel çevreye etkisi: Dalyan örneği (Yüksek lisans tezi), Gazi Üniversitesi, Ankara.
5. Baltacı F. & Kurar İ. (2022). Covid-19: Determining the changing motivations of international second home tourists in coastal Turkey. J. Geogr. Inst. Cvijic., 72(2), 175–189. https://doi.org/10.2298/IJGI2202175B
6. Baltacı, F. & Çevirgen, A. (2020). The impacts of second home tourism on socio-cultural and economic life: the residents’ perspectives. J. Geogr. Inst. Cvijic., 70(3), 273–288. https://doi.org/10.2298/IJGI2003273B
7. Baltacı, F. (2024). Covid-19: Changing perspectives of international second home tourists towards recreational activities in Türkiye. PODIUM Sport, Leisure and Tourism Review, 13(1), 83-111. https://doi.org/10.5585/podium.v13i1.22825.
8. Barke, M. (1991). The growth and changing pattern of second homes in Spain in the 1970s. Scottish Geographical Magazine, 107(1), 12–21. https://doi.org/10.1080/00369229118736802

9. Birol Özerk, G. (2012). Türkiye’de yazlık ikinci konutların yarattığı sorunlar bağlamında Balıkesir ili Ege kıyılarındaki yazlık ikinci konutlara genel bir bakış. Megaron Balıkesir, Mimarlar Odası Balıkesir Şubesi Dergisi, s. 28-35.
10. Cengizoğlu, F. P. & Özyılmaz, H. (2016). İkincil konutların birincil konutlara uyarlanması: Mersin örneği. Planlama, 26(3), 219–233. doi: 10.14744/planlama.2016.83702
11. Ceylan, S. & Somuncu, M. (2020a). İkinci konut turizminin tarımsal kaynaklar üzerindeki baskısı: Pelitköy örneği. Türk Coğrafya Dergisi (75), 41-56. DOI: 10.17211/tcd.673115
12. Ceylan, S. & Somuncu, M. (2020b). Socio-spatial decomposition seen between second home owners and local people: Case of Pelitköy (Burhaniye). International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 42, 182-198. https://doi.org/10.32003/igge.733286
13. Ceylan, S. & Somuncu, M. (2020c). Turizm Alanlarındaki ikinci konutların rekreasyon amaçlı kullanımı: Pelitköy (Burhaniye/Balıkesir) örneği, Coğrafi Bilimler Dergisi, 18(1), 28-56, doi: 10.33688/aucbd.665702
14. Ceylan, S.& Somuncu, M. (2020d). İkinci konut turizmi ile kırsal alanların kentleşmesi: Pelitköy Örneği. İdealkent, 29 (11), 484-509. https://doi.org/10.31198/idealkent.654601
15. Ceylan, S., & Somuncu, M. (2020e). Köy evlerinin ikinci konuta dönüşümü: Pelitköy örneği (Burhaniye/Balıkesir). Coğrafya Dergisi, 41, 193-207. https://doi.org/10.26650/JGEOG2020-0044.
16. Collado-González, J. C., Alonsopérez-Chiossi, M. J., Alcalá-Ordóñez, A., & Zapata-Aguirre, S. (2025). Second homes tourism: A literature review from an economic perspective. Journal of Policy Research in Tourism, Leisure and Events. Advance online publication. https://doi.org/10.1080/19407963.2025.2475958
17. Cuadrado-Ciuraneta, S., Durà-Guimerà, A., & Salvati, L. (2016). Not only tourism: Unravelling suburbanization, second-home expansion and “rural” sprawl in Catalonia, Spain. Urban Geography, 38(1), 66–89. https://doi.org/10.1080/02723638.2015.1113806
18. Çohaz Ebeperi, Ş. & Yıldız, M. Z. (2023). “Covid-19 pandemisinin ikincil konut kullanımına etkisi: Van-Mollakasım örneği”. Van İnsani ve Sosyal Bilimler Dergisi- ViSBiD. Sayı 6, 111-131. DOI: 10.62068/visbid.1393300
19. Emekli, G. (2014). İkinci konut kavramı açısından turizm coğrafyasının önemi ve Türkiye’de ikinci konutların gelişimi. Ege Coğrafya Dergisi, 23(1), 25-42.
20. Ferreira, B., Hoogendoorn, G., Back, A., & Xu, Y. H. (2024). Second-home tourism in tropical China: Residents’ perception of socio-economic impacts. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 24(3–4), 199–221. https://doi.org/10.1080/15022250.2024.2369062
21. Gözgeç Mutlu, H. & Avcıkurt, C. (2021). İkincil konut sahiplerinin yiyecek tercihleri, Turizm Akademik Dergisi, 8 (1), 167-180.
22. Güçlü, C. (2023). Turizm krizleri sonrası yeniden şekillenen konaklama işletmeciliği ve ikinci konut turizminin geleceği, İşletme Araştırmaları Dergisi, 15 (3), 2491-2504.
23. Hall, C. M., & Müller, D. K. (2004). Introduction to second homes, curse or blessing? Revisited. In C. M. Hall & D. K. Müller (Eds.), Tourism, mobility and second homes: Between elite landscape and common ground (pp. 3–14). Channel View Publications.
24. Hannonen, O., Åkerlund, U., & Pitkänen, K. (2024). Recent developments in second home research: Has the COVID-19 pandemic spurred a re-thinking of second home mobilities? Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 24(2), 173–198. https://doi.org/10.1080/15022250.2024.2403539
25. Hiltunen, M. J. (2007). Environmental impacts of rural second home tourism – Case Lake District in Finland. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 7(3), 243–265. https://doi.org/10.1080/15022250701312335
26. İsmail, S., Hoogendoorn, G., & Müller, D. K. (2023). Review of the research on second homes and the environment. Transactions of the Royal Society of South Africa, 78 (3), 217–226, https://doi.org/10.1080/0035919X.2023.2214104
27. Kara, M. A. (2019). Sayfiye yerleşimlerinin oluşumu ve ikincil konut stoklarına dönüşümü. Dünya Multidisipliner Araştırmalar Dergisi, 2019(2), 95-105.
28. Kılıçaslan, Ç. (2006). İkinci konutların deniz kıyılarına etkisi” Süleyman Demirel Üniversitesi Orman Fakültesi Dergisi, A(1),147-156.
29. Kozak, M., & Duman, T. (2011). İkinci konutların turizm sektörüne kazandırılması: Muğla ili Datça ilçesi örneği. Doğuş Üniversitesi Dergisi, 12(2), 226-242.
30. Kurt, S. (2015). Bursa kıyılarında ikinci konut yapılaşmasının kıyı jeomorfolojisine etkisi. Turkish Studies,10/2, 641-662. DOI Number: http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.7665
31. Küçük, H. & Kılıç, T. (2018). Karasu İlçesinde (Sakarya) İkinci Konutların Gelişimi. ASOSJOURNAL, 65: 111-130. DOI: 10.16992/ASOS.13356
32. Lerfald, M. (2024). Unveiling the impact of second homes on rural development: a scoping review. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 24 (2). 222–243https://doi.org/10.1080/15022250.2024.2377161 Lipkina, O. (2013). Motives for Russian Second Home Ownership in Finland. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 13(4), 299–316. https://doi.org/10.1080/15022250.2013.863039
33. Manisa, K. & Görgülü, T. (2008). İkincil konutların turizm sektöründe yeniden kullanılabilmesine ilişkin bir model. Yıldız Teknik Üniversitesi Mimarlık Fakültesi e-Dergisi, 3(1), 68-78.
34. Marjavaara, R. (2007). The displacement myth: Second home tourism in the Stockholm archipelago. Tourism Geographies, 9(3), 296–317. https://doi.org/10.1080/14616680701422848
35. Mizan, G. (1994). Turizm ve ikinci konut gelişiminin doğal çevre üzerindeki etkilerinin incelenmesi: Dilek yarımadası ve yakın çevresi örneği (Yüksek lisans tezi). İstanbul Teknik Üniversitesi, İstanbul.
36. Moreno-González, A.-A., León, C. J., & Fernández-Hernández, C. (2025). Home-destination spillover effects in health-related spa activities: The case of thermal baths. Leisure Sciences, 47(8), 1012–1029. https://doi.org/10.1080/01490400.2023.2272422
37. Muğan Ertuğral, S.; Gedik Arslan, S. & Tekeli, H.N. (2021). Evaluation of environmental impacts of secondary housing. International Social Mentality and Researcher Thinkers Journal, 7(54): 3483-3488. 10.31576/smryj.1199
38. Müller, D. K. (2021). 20 years of Nordic second-home tourism research: a review and future research agenda, Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 21(1), 91-101, DOI: 10.1080/15022250.2020.1823244
39. Müller, D.K., Back, A., & Hoogendoorn, G. (2024). Second homes: post-pandemic perspectives on second homes and multilocal living. Scandinavian Journal of Hospitality and Tourism, 24(2), 149-152. https://doi.org/10.1080/15022250.2024.2437163
40. Nazlı, M. (2019). Second home owner's tourism perspectives: A case study in the Aegean region. Tourism: An International Interdisciplinary Journal, 67(2), 171-184. https://hrcak.srce.hr/en/file/323458
41. Oğan, O. & Yasak, Ü. (2021). Foça’da ikinci konutların sosyo-kültürel ve ekonomik etkileri üzerine yerel halkın algı ve tutumları. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 43, 193-211. https://doi.org/10.32003/igge.806788
42. Oğan, O. & Yasak, Ü., (2020) Foça’da hassas mekânlarda ikinci konut gelişiminin sürdürülebilir turizm yaklaşımıyla değerlendirilmesi. Gelecek Vizyonlar Dergisi 4(Coğrafya Özel Sayısı): 51-61. DOI: 10.29345/futvis.140
43. Okuyucu, A. & Somuncu, M. (2015). Yalova-Çınarcık’taki ikinci konutların ekonomik etkilerinin değerlendirilmesi. Coğrafi Bilimler Dergisi, 13 (2), 139-159. https://doi.org/10.1501/Cogbil_0000000168
44. Okuyucu, A. & Somuncu, M. (2016). İkinci konut sahipliliğinde motivasyon, sosyo-demografik özellikler ve seyahat karakteristikleri arasındaki ilişkiler: Yalova-Çınarcık örneği. Coğrafi Bilimler Dergisi, 14 (1), 39-56. https://doi.org/10.1501/Cogbil_0000000172
45. Okuyucu, A. & Somuncu, M. (2017). İkinci konutların sosyo-kültürel etkilerine yönelik yerel halkın tutumları: Yalova-Çınarcık Örneği. Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, 28(2), 257-268. https://doi.org/10.17123/atad.362440
46. Önder, H., Özçelik, Ö. & Odabaşı, Y. (2010). Termal turizm bölgelerinde ikincil konutların turizme kazandırılması: Kütahya-Yoncalı termal turizm bölgesi örneği. Gazi Üniversitesi Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 40-57.
47. Özdemir Akgül, S. & Çetinkaya, F. Ö. (2022).Covid-19 sürecinde yazlıkçıların bulundukları turistik destinasyona ilişkin algıları: Susanoğlu örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 6(4): 1113-1127. https://doi.org/10.26677/TR1010.2022.1141
48. Özsoy, T. & Büyükeke, A. (2022). Analysis of Consumer Reviews on Second Home Use: A Research on a Social Travel Platform, Turizm Akademik Dergisi, 9 (2), 533-552.
49. Pitkänen, K. (2008). Second-home landscape: The meaning(s) of landscape for second-home tourism in Finnish Lakeland. Tourism Geographies, 10(2), 169–188. https://doi.org/10.1080/14616680802000014
50. Rodríguez-Pérez de Arenaza, D., Hierro, L. Á., & Patiño, D. (2022). Airbnb, sun-and-beach tourism and residential rental prices: The case of the coast of Andalusia (Spain). Current Issues in Tourism, 25(20), 3261–3278. https://doi.org/10.1080/13683500.2019.1705768
51. Sánchez, R. (2019). Leisure-tourism and amenity migration: Transformations observed in the semiarid mountain region of Northern Chile. Journal of Tourism and Cultural Change, 17(2), 150–165. https://doi.org/10.1080/14766825.2017.1417992
52. Schier, M., Hilti, N., Schad, H., Tippel, C., Dittrich-Wesbuer, A., & Monz, A. (2015). Residential multi-locality studies – The added value for research on families and second homes. Tijdschrift voor Economische en Sociale Geografie, 106(4), 439–452. https://doi.org/10.1111/tesg.12154
53. Sezer, B., Akova, O. & Mugan Ertugral, S. (2019). Second home owners perceptions towards environmental effects. Fresenius Environmental Bulletin, 28(2), 724-731.
54. Snyder, H. (2019). Literature review as a research methodology: An overview and guidelines. Journal of Business Research, 104, 333-339. https://doi.org/10.1016/j.jbusres.2019.07.039
55. Somucu, M., Okuyucu, A. & Altundal Öncü, M. (2019). Second home tourism in the Eastern Black Sea Region of Turkey: development ıssue and mobility pattern. Ankara Üniversitesi Çevrebilimleri Dergisi 7(2), 63-82.
56. Somuncu, M., Akpınar, N., Kurum, E., Çubuk Kaya, N. & Özelçi Eceral T. (2010) Gümüşhane ili yaylalarındaki arazi kullanımı ve işlev değişiminin değerlendirilmesi: Kazıkbeli ve Alistire yaylaları örneği. Ankara Üniversitesi Çevre Bilimleri Dergisi, 2(2), 107-127. https://doi.org/10.1501/Csaum_0000000031
57. Sulak, B & Türk, E. (2022). Rural dynamics of second home trends in the Eastern Black Sea Region. Journal of Rural Studies 89, 35–44. https://doi.org/10.1016/j.jrurstud.2021.11.011
58. Şuta, O. (2020). İkincil konutların değişim sonrası mekan organizasyonunun sentaktik analiz yöntemiyle incelenmesi: Çanakkale-İzmir arası kıyı yerleşmeler (Doktora tezi). Trakya Üniversitesi, Edirne.
59. Toy, B., Pulat Gökmen, G. & Büyüktopcu, E. (2022). Pandemi sürecinde ikincil konut kalıcı konut haline mi geldi? Tasarım Kuram,18(35), 99-115 doi: 10.14744/tasarimkuram.2022.27122
60. Türksoy, S. S. (2021). Covid-19 sürecinde turizm ile bütünleşmiş ikincil konutlar: Çeşme ilçesine ilişkin bir değerlendirme. Journal of New Tourism Trends (JOINNTT) 2(2), 138-150.
61. Usun, Ç. F. (2023). Türkiye’de ikinci konut sayısının tespiti mümkün mü? Ege Coğrafya Dergisi, 32, (Cumhuriyet’in 100. Yılı Özel Sayısı), 143-165, DOI: 10.51800/ecd.1357133
62. Üngüren, E. & Kaçmaz, Y. Y. (2021). Identifying the factors aff ecting second-home purchase decisions of foreigners in Turkey: An Exploratory Mixed-Method Approach. Tourism: An International Interdisciplinary Journal, 69 (2), 163-179. https://doi.org/10.37741/t.69.2.1
63. Ünlü Öztürk C., & Yılmaz Bayram, Z. (2022). Küresel gelişmelerin kente mekânsal etkileri: Trabzon’da Arapların ikinci konut edinimi, Kent Araştırmaları Dergisi, 35(13), 40-65, DOI:10.31198/idealkent.1004376
64. Ünlü Öztürk, C. & Türk, E. (2021). Location site selection preferences of construction firms that offer second homes to foreign ınvestors: the case of Trabzon. International Journal of Architecture and Planning, 9(2), 874-895, DOI: 10.15320/ICONARP.2021.184
65. Ünlüönen, K. & Çimen, H. (2010). İkinci konut satın almada destinasyon kalitesinin etkisi: Alanya Örneği. Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 2, 58-74.
66. Ünlüönen, K. & Çimen, H. (2011). Destinasyon kalitesi: ikinci konut sakinleri örneği. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi. 10(35), 353-369.
67. Üzümcü, T. P. & Özmen, A. (2018). İkincil konutların turizme kazandırılması: Sapanca örneği. Uluslararası Turizm, İşletme, Ekonomi Dergisi 2(2), 149-164.
68. Visser, G., & Hoogendorn, G. (2015). A decade of second home tourism research in South Africa: research prospects for the developing world? South African Geographical Journal, 97 (2), 111–122, http://dx.doi.org/10.1080/03736245.2015.1028976
69. Yavuz, N. (2022). Sosyal bilimlerde sistematik literatür analizi. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51 (Özel sayı) 1, 347-360. https://doi.org/10.30794/pausbed.1134606
70. Yazgan, A. (2018). İstanbul kıyı alanlarında ikinci konutun değişim ve gelişimi. MEGARON 2018; 13(3), 422-430.
71. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık.
72. Yıldız, A. (2022). Bir araştırma metodolojisi olarak sistematik literatür taramasına genel bakış. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 367-386. https://doi.org/10.18037/ausbd.1227366
73. Yirik, Ş. & Baltacı, F. (2016). İkinci konut turizmi kapsamında Antalya’ya yerleşen yabancıların demografik özelliklerinin ve Antalya’yı tercih etme nedenlerinin belirlenmesi. Akademik Araştırmalar Dergisi, 68, 137-156.
74. Zoğal, V. & Emekli, G. (2018). Urla’da (İzmir) İkinci konutların değerlendirilmesine yönelik nitel bir araştırma. Turizm Akademik Dergisi, 5 (1), 189-204.
75. Zoğal, V. & Emekli, G. (2020). Türkiye’de COVID-19 salgını sürecinde ikinci konutların değişen anlamları. International Journal of Geography and Geography Education (IGGE), 42, 168-181. https://doi.org/10.32003/igge.741471
76. Zoğal, V., Domènech, A., & Emekli, G. (2022). Stay at (which) home: Second homes during and after the COVID-19 pandemic. Journal of Tourism Futures, 8(1), 125–133. https://doi.org/10.1108/JTF-06-2020-0090