Öz
Küresel çevre sorunları dayanıklılık kavramını insan-merkezci sınırların ötesine taşıyan yeni bir perspektif gerektirmektedir. Bruno Latour, Manuel DeLanda ve Donna Haraway gibi düşünürlerden beslenerek doğa-kültür düalizmini reddeden bu perspektif dayanıklılığı çok-türlü ağlar ve karşılıklı bağımlılık üzerinden tanımlar. DeLanda’nın realist ontolojisinin toplumsalın ve ekolojik varoluşun dinamik bileşimler/kümeleşmeler (asamblajlar) hâlinde var olduğuna işaret etmesi, Latour’un aktör-ağ teorisinde vurgulanan insan-dışı aktörlerin faillik kapasitesi, Haraway’in türler arası ortak yaşam ve bakım etiğiyle birleştiğinde insan-ötesi dayanıklılığın hem ontolojik hem epistemolojik hem de etik düzeylerde yeniden düşünülmesine imkân tanır. Bu teoriler ışığında insan-ötesi dayanıklılık altı tematik boyut üzerinden ele alınmıştır. Her bir boyut insan ve insan-dışı aktörlerin karşılıklı ilişkilerini görünür kılacak şekilde yapılandırılmıştır. Bu doğrultuda tematik literatür analizi ile alanın temel teorik ve empirik çalışmaları değerlendirilmiş ve teorik türetme yaklaşımıyla özgün bir model kurulmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak, çok-türlü ontolojilerin ekolojik krize karşı insanı merkezden çıkaran yeni bir bakış açısı sunduğu; insana tanınan ontolojik, epistemolojik ve etik ayrıcalığı sorgulayarak diğer canlıları, nesneleri ve doğanın bir arka plân ya da kaynak değil, ilişkisel ontolojinin stratejik ortağı/öğesi olarak gördüğü ve kollektif varoluşun ancak çok-türlü ittifaklarla mümkün olduğu kanısı şekillenmiştir. Bu çerçeve, sosyolojiyi insan-ötesi bir ufka taşıyarak, yalnızca insanlar için değil, tüm canlılarla birlikte yaşanabilir bir gelecek inşasını hedeflemektedir. Bu bağlamda makale akademik, pratik ve etik açıdan önemli sonuçlara işaret etmektedir.
Anahtar Kelimeler
çok-türlü ontoloji Latour Haraway DeLanda Çevre Sosyolojisi çok-türlü ontoloji Latour Haraway DeLanda insan-ötesi dayanıklılık
Etik Beyan
Bu makale etik kurul izni gerektiren bir çalışma kapsamına girmemektedir. Makalede bilimsel etik kurallara uyulmuş, intihal yapılmamış, tüm kaynaklara uygun biçimde atıfta bulunulmuştur.
Destekleyen Kurum
Herhangi bir kurum tarafından desteklenmemektedir.
Teşekkür
Yazarlar dışında herhangi bir katkı sahibi yoktur.
Kaynakça
- Achinstein, P. (1986). Theoretical derivations. Studies in History and Philosophy of Science Part A, 17(4), 375–414. https://doi.org/10.1016/0039-3681(86)90001-4
- Arora, S. (2018). Post-disaster memoryscapes: Communicating disaster risks and climate change after the Leh flash floods in 2010. Communication and the Public, 3(4). https://doi.org/-10.1177/2057047318812970
- Aydın, Ş., & Şentürk, M. (2022). Asamblaj kavramı ile aktör-ağ teorisi arasındaki bağlantıların incelenmesi: Asamblaj kentçiliği. Tesam Akademi Dergisi, 9(1), 289–315. https://doi.org/10.30626/tesamakademi.1022695
- Bennett, J. (2010). Vibrant matter: A political ecology of things. Duke University Press.
- Berkes, F. (1993). Traditional ecological knowledge in perspective. In J. T. Inglis (Ed.), Traditional ecological knowledge: Concepts and cases (pp. 1–10). International Program on Traditional Ecological Knowledge (IDRC).
- Berkes, F., & Folke, C. (Eds.). (1998). Linking social and ecological systems: Management practices and social mechanisms for building resilience. Cambridge University Press.
- Berkes, F. (2018). Sacred ecology: Traditional ecological knowledge and resource management (4th ed.). Routledge. (Original work published 1999)
- Bianet. (2023). Köpekler arama kurtarma faaliyetlerinde hayati rol oynadı. Retrieved October 4, 2025, from https://bianet.org/haber/kopekler-arama-kurtarma-faaliyetlerinde-hayati-rol-oynadi-274555
- Bozok, N. (2019). Herkesle ve kimsesiz, türler arasında ve kökensiz siborg: Donna Haraway’in düşüncesinde feminist bir beden politikasının imkânları. ViraVerita E-Dergi: Disiplinlerarası Karşılaşmalar, 9, 128–148.
- Burgan, E. (2017). Çoklu türler etnografisi: Yüz yüze bir araştırma imkânı üzerine düşünceler. Moment Dergi, 4(1), 115–134. https://doi.org/10.175-72/moment.411578
- Burgan Kıyak, E. (2023). Çayır ve kulübe: Yayla coğrafyasında türler arası cinsiyetli karşılaşmalar (Doktora tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Burgan Kıyak, E. (2024). Yayla coğrafyasında türler arası yüz yüze karşılaşmalar: Feminist ve çoktürlü bir araştırma. In F. Şenol & U. Çubukçu (Eds.), Alışın, her yerdeyiz! (pp. 41–73). Dipnot Yayınevi.
- Butler, A., Sarlöv-Herlin, I., Knez, I., Ångman, E., Ode Sang, Å., & Åkerskog, A. (2017). Landscape identity, before and after a forest fire. Landscape Research, 42(3), 246–260. https://doi.org/10.1080/01426397.2016.1267126
- Büyükşahin, F. (2017). Kültür-çevre bağlamında geleneksel ekolojik bilginin korunmasının önemi: Sarıkeçili yörükler örneği (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi.
- Canaslan, E. (2021). Bilim felsefesine ekolojik bir yaklaşım: Bruno Latour’un çoğulcu kavramları. Felsefi Düşün Akademik Felsefe Dergisi, 17, 68–91.
- Coffey, Y., Bhullar, N., Durkin, J., Islam, M. S., & Usher, K. (2021). Understanding eco-anxiety: A scoping review of current literature and identified knowledge gaps. The Journal of Climate Change and Health, 3, 100047. https://doi.org/10.1016/j.joclim.2021.100047
- DeLanda, M. (2000). Deleuze, diagrams, and the genesis of form. Amerikastudien / American Studies, 45(1), 33–41.
- DeLanda, M. (2006). A new philosophy of society: Assemblage theory and social complexity. Bloomsbury Publishing.
- DeLanda, M. (2013). Ontological commitments. In M. Austin, P. J. Ennis, F. Gironi, T. Gokey, & R. Jackson (Eds.), Speculations IV: Speculative realism (pp. 332–341). Punctum Books. https://www.jstor.org/stable/jj.2353969.13
- Euronews. (2017). French government hires cats to chase out rats in ministry buildings. Retrieved October 4, 2025, from https://www.euronews.com/2017/12/21/french-government-combats-rat-infestation-in-ministries-with-cats
- Eyre, A. (1999). In remembrance: Post-disaster rituals and symbols. Australian Journal of Emergency Management, 14(3), 23–28.
- Fisher, W. (1987). Human communication as narration. University of South Carolina Press.
- Folke, C. (2004). Traditional knowledge in social-ecological systems: Building resilience for complexity and change. Ecology and Society, 9(3), Article 7. http://www.ecologyandsociety.org/vol9/iss3/art7/
- Folke, C. (2006). Resilience: The emergence of a perspective for social-ecological systems. Global Environmental Change, 16(3), 253–267. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2006.04.002
- Freeman, M. M. R. (1992). The nature and utility of traditional ecological knowledge. Northern Perspectives, 20(1), 9–12.
- Gadgil, M., Berkes, F., & Folke, C. (1993). Indigenous knowledge for biodiversity conservation. Ambio, 22(2–3), 151–156.
- Gregg, M., & Seigworth, G. J. (Eds.). (2010). The affect theory reader. Duke University Press.
- Haraway, D. (1985). A manifesto for cyborgs: Science, technology, and socialist-feminism in the 1980s. Socialist Review, 80(2), 65–108.
- Haraway, D. (2003). The companion species manifesto: Dogs, people, and significant otherness. Prickly Paradigm Press.
- Haraway, D. (2008). When species meet. University of Minnesota Press.
- Haraway, D. (2015). Anthropocene, Capitalocene, Plantationocene, Chthulucene: Making kin. Environmental Humanities, 6(1), 159–165. https://doi.org/10.1215/22011919-3615934
- Haraway, D. (2016). Staying with the trouble: Making kin in the Chthulucene. Duke University Press.
- Hartog, L. (2009, July 1). Long live the King: How the Sierra Club’s 1960s lawsuit stopped Disney from turning Mineral King into a ski resort. Sierra Club. Retrieved October 4, 2025, from https://www.sierraclub.org/sierra/2009-4-july-august/long-live-king
- Hickman, C. (2020). We need to (find a way to) talk about … eco-anxiety. Journal of Social Work Practice, 34(4), 411–424. https://doi.org/10.-1080/02650533.2020.1844166
- Holling, C. S. (1973). Resilience and stability of ecological systems. Annual Review of Ecology and Systematics, 4, 1–23.
- Hunn, E. (1993). What is traditional ecological knowledge? In N. M. Williams & G. Baines (Eds.), Traditional ecological knowledge: Wisdom for sustainable development (pp. 13–15). Centre for Resource and Environmental Studies, Australian National University.
- Kalwak, W., & Weihgold, V. (2022). The relationality of ecological emotions: An interdisciplinary critique of individual resilience as psychology’s response to the climate crisis. Frontiers in Psychology, 13, 823620. https://doi.org/10.-3389/fpsyg.2022.823620
- Kennedy, C. (2022). Ruderal resilience: Applying a ruderal lens to advance multispecies urbanism and social-ecological systems theory. Frontiers in Built Environment, 8. https://doi.org/-10.3389/fbuil.2022.769357
- Kuru, G. (2024). Doğanın hak öznesi olarak kabulü. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 30(1), 70–85. https://doi.org/10.33433/maruhad.1459368
- Latour, B., & Woolgar, S. (2022). Laboratuvar hayatı: Bilimsel olguların inşası (Ü. Tatlıcan, Çev.). Phoenix Yayınevi. (Original work published 1979)
- Latour, B. (2005). Bilim nasıl işler? (E. Ayhan, Çev.). Heretik Yayıncılık. (Original work published 1987)
- Latour, B. (1990). Technology is society made durable. The Sociological Review, 38(1), 103–131. https://doi.org/10.1111/j.1467-954X.1990.-tb03350.x
- Latour, B. (1993). We have never been modern (C. Porter, Trans.). Harvard University Press. (Original work published 1991)
- Latour, B. (1996). On actor-network theory: A few clarifications. Soziale Welt, 47(4), 369–381.
- Latour, B. (2004). Politics of nature: How to bring the sciences into democracy. Harvard University Press.
- Latour, B. (2016). Toplumu yeniden toplamak: Aktör-ağ teorisine giriş (A. Aslan, Çev.). Heretik Yayınları. (Original work published 2005)
- Mackinson, S., & Nøttestad, L. (1998). Combining local and scientific knowledge. Reviews in Fish Biology and Fisheries, 8(4), 481–490.
- Mark, J. (2019). Ortaçağda kediler. World History Encyclopedia. Retrieved October 4, 2025, from https://www.worldhistory.org/trans/tr/2-1387/orta-cagda-kediler/
- McGregor, D. (2004). Traditional ecological knowledge and sustainable development: Toward coexistence. In M. Blaser, H. A. Feit, & G. McRae (Eds.), In the way of development: Indigenous peoples, life projects and globalization (pp. 72–96). Zed Books; International Development Research Centre.
- Meerow, S., Newell, J. P., & Stults, M. (2016). Defining urban resilience: A review. Landscape and Urban Planning, 147, 38–49. https://doi.org/10.-1016/j.landurbplan.2015.11.011
- Menzies, C. R. (2006). Ecological knowledge, subsistence, and livelihood practices: The case of the pine mushroom harvest in northwestern British Columbia. In C. R. Menzies (Ed.), Traditional ecological knowledge and natural resource management (pp. 87–107). University of Nebraska Press.
- Mitman, G. (2019). Reflections on the Plantationocene: A conversation with Donna Haraway and Anna Tsing. Edge Effects. Retrieved October 3, 2025, from https://edgeeffects.net/haraway-tsing-plantationocene
- Oybak, E. (1994). Ağaç halkalarından eskiyi okumak… Dendrokronoloji. Bilim ve Teknik, 321, 26–31.
- Önder, D. (2025). Yeni ontolojilerin felsefi kartografisi ve tartışma konuları. Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, Yeni Ontolojiler Özel Sayısı, 41, 1–31. https://doi.org/10.53844/flsf.1731400
- Pierotti, R., & Wildcat, D. (2000). Traditional ecological knowledge: The third alternative. Ecological Applications, 10(5), 1333–1340.
- Qiu, S., & Qiu, J. (2024). From individual resilience to collective response: Reframing ecological emotions as catalysts for holistic environmental engagement. Frontiers in Psychology, 15, 1363418. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024-.1363418
- Rahman, A. (2024). Underrated urban wildlife: Can street animals in cities contribute to sustainable living environments? Let’s Sustain. Retrieved October 4, 2025, from https://www.letssustain.org/post/underrated-urban-wildlife-can-street-animals-in-cities-contribute-to-sustainable-living-environment
- Rose, D. B. (2011). Wild dog dreaming: Love and extinction. University of Virginia Press.
- Ruiz-Serna, D. (2023). Echos of earthly suffering in transitional justice. Fieldsights, Cultural Anthropology. Retrieved October 4, 2025, from https://www.culanth.org/fieldsights/echos-of-earthly-suffering-in-transitional-justice
- Sevgi, O. (2015). Ecology teriminin Türkçe karşılıkları üzerine bir değerlendirme. Avrasya Terim Dergisi, 3(1), 27–46.
- Sharifi, A. (2023). Resilience of urban social-ecological-technological systems (SETS): A review. Sustainable Cities and Society, 99, 104910. https://doi.org/10.1016/j.scs.2023.104910
- Simko, C. (2019). Collective memory. Oxford Bibliographies. https://doi.org/10.1093/obo/9780-199756384-0215
- Stanica, M. (2016). Portraits of delegation. The Eighteenth Century, 57(2), 235–249.
- Stevenson, M. G. (1996). Indigenous knowledge in environmental assessment. Arctic, 49(3), 278–291.
- Stone, C. D. (1972). Should trees have standing? Toward legal rights for natural objects. Southern California Law Review, 45, 450–501.
- Tsing, A. L. (2023). Dünyanın sonundaki mantar: Kapitalist yıkıntılarda yaşamın olasılıkları (E. Gökyaran, Çev.). Yapı Kredi Yayınları. (Original work published 2015)
- Turner, B. L. (2008). A skeptic’s comments on resilience and alternative approaches to coupled human-environment systems. In M. Leach (Ed.), Re-framing resilience: A symposium report (pp. 9–10). STEPS Centre, University of Sussex.
- Usher, P. J. (2000). Traditional ecological knowledge in environmental assessment and management. Arctic, 53(2), 183–193.
- Van Dooren, T., & Rose, D. B. (2016). Lively ethnography: Storying animist worlds. Environmental Humanities, 8(1), 76–94. https://doi.org/10.-1215/22011919-3527731
- Wharldall, B. (2024). Toward multispecies mourning: Imagining an art therapy for ecological grief. Art Therapy, 41(3), 128–134. https://doi.org-/10.-1080/07421656.2024.2363086
Öz
Global environmental problems necessitate a new perspective that transcends anthropocentric boundaries of resilience. Drawing on thinkers such as Bruno Latour, Manuel DeLanda and Donna Haraway, this perspective rejects the nature-culture dualism and defines resilience through multi-species networks and relations of interdependence. DeLanda’s processual materialism, which posits that social and ecological existence emerges as dynamic assemblages, and Latour’s actor-network theory, which emphasizes the agency of non-human actors, together with Haraway’s ethics of interspecies coexistence and care, enable a rethinking of posthuman resilience at both ontological, epistemological and ethical levels. These theories provide the foundation for a six-dimensional framework of posthuman resilience. Each dimension is structured to make visible the interrelationships between human and nonhuman actors. In this direction, the basic theoretical and empirical studies of the field were evaluated through thematic literature analysis and an original model was tried to be established with the theoretical derivation approach. Consequently, multi-species ontologies offer a new ontology that decenters the human in the face of ecological crisis. This perspective questions the ontological, epistemological and ethical privilege granted to humans and views other living beings, objects and nature not as mere background or resources but as strategic partners/elements of relational ontology. Such an approach suggests that collective existence is possible only through multi-species alliances. Within this framework, sociology is carried towards a more-than-human horizon, aiming to build a livable future not only for humans but together with all living beings. In this sense, the study carries academic, practical, and ethical implications.
Anahtar Kelimeler
Environmental sociology Multi-species ontology Latour Haraway Delanda Posthuman resilience
Etik Beyan
This article does not require ethics committee approval. The article adheres to scientific ethical principles, avoids plagiarism, and properly cites all sources.
Destekleyen Kurum
It is not supported by any institution.
Teşekkür
There are no contributors other than the authors.
Kaynakça
- Achinstein, P. (1986). Theoretical derivations. Studies in History and Philosophy of Science Part A, 17(4), 375–414. https://doi.org/10.1016/0039-3681(86)90001-4
- Arora, S. (2018). Post-disaster memoryscapes: Communicating disaster risks and climate change after the Leh flash floods in 2010. Communication and the Public, 3(4). https://doi.org/-10.1177/2057047318812970
- Aydın, Ş., & Şentürk, M. (2022). Asamblaj kavramı ile aktör-ağ teorisi arasındaki bağlantıların incelenmesi: Asamblaj kentçiliği. Tesam Akademi Dergisi, 9(1), 289–315. https://doi.org/10.30626/tesamakademi.1022695
- Bennett, J. (2010). Vibrant matter: A political ecology of things. Duke University Press.
- Berkes, F. (1993). Traditional ecological knowledge in perspective. In J. T. Inglis (Ed.), Traditional ecological knowledge: Concepts and cases (pp. 1–10). International Program on Traditional Ecological Knowledge (IDRC).
- Berkes, F., & Folke, C. (Eds.). (1998). Linking social and ecological systems: Management practices and social mechanisms for building resilience. Cambridge University Press.
- Berkes, F. (2018). Sacred ecology: Traditional ecological knowledge and resource management (4th ed.). Routledge. (Original work published 1999)
- Bianet. (2023). Köpekler arama kurtarma faaliyetlerinde hayati rol oynadı. Retrieved October 4, 2025, from https://bianet.org/haber/kopekler-arama-kurtarma-faaliyetlerinde-hayati-rol-oynadi-274555
- Bozok, N. (2019). Herkesle ve kimsesiz, türler arasında ve kökensiz siborg: Donna Haraway’in düşüncesinde feminist bir beden politikasının imkânları. ViraVerita E-Dergi: Disiplinlerarası Karşılaşmalar, 9, 128–148.
- Burgan, E. (2017). Çoklu türler etnografisi: Yüz yüze bir araştırma imkânı üzerine düşünceler. Moment Dergi, 4(1), 115–134. https://doi.org/10.175-72/moment.411578
- Burgan Kıyak, E. (2023). Çayır ve kulübe: Yayla coğrafyasında türler arası cinsiyetli karşılaşmalar (Doktora tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
- Burgan Kıyak, E. (2024). Yayla coğrafyasında türler arası yüz yüze karşılaşmalar: Feminist ve çoktürlü bir araştırma. In F. Şenol & U. Çubukçu (Eds.), Alışın, her yerdeyiz! (pp. 41–73). Dipnot Yayınevi.
- Butler, A., Sarlöv-Herlin, I., Knez, I., Ångman, E., Ode Sang, Å., & Åkerskog, A. (2017). Landscape identity, before and after a forest fire. Landscape Research, 42(3), 246–260. https://doi.org/10.1080/01426397.2016.1267126
- Büyükşahin, F. (2017). Kültür-çevre bağlamında geleneksel ekolojik bilginin korunmasının önemi: Sarıkeçili yörükler örneği (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi.
- Canaslan, E. (2021). Bilim felsefesine ekolojik bir yaklaşım: Bruno Latour’un çoğulcu kavramları. Felsefi Düşün Akademik Felsefe Dergisi, 17, 68–91.
- Coffey, Y., Bhullar, N., Durkin, J., Islam, M. S., & Usher, K. (2021). Understanding eco-anxiety: A scoping review of current literature and identified knowledge gaps. The Journal of Climate Change and Health, 3, 100047. https://doi.org/10.1016/j.joclim.2021.100047
- DeLanda, M. (2000). Deleuze, diagrams, and the genesis of form. Amerikastudien / American Studies, 45(1), 33–41.
- DeLanda, M. (2006). A new philosophy of society: Assemblage theory and social complexity. Bloomsbury Publishing.
- DeLanda, M. (2013). Ontological commitments. In M. Austin, P. J. Ennis, F. Gironi, T. Gokey, & R. Jackson (Eds.), Speculations IV: Speculative realism (pp. 332–341). Punctum Books. https://www.jstor.org/stable/jj.2353969.13
- Euronews. (2017). French government hires cats to chase out rats in ministry buildings. Retrieved October 4, 2025, from https://www.euronews.com/2017/12/21/french-government-combats-rat-infestation-in-ministries-with-cats
- Eyre, A. (1999). In remembrance: Post-disaster rituals and symbols. Australian Journal of Emergency Management, 14(3), 23–28.
- Fisher, W. (1987). Human communication as narration. University of South Carolina Press.
- Folke, C. (2004). Traditional knowledge in social-ecological systems: Building resilience for complexity and change. Ecology and Society, 9(3), Article 7. http://www.ecologyandsociety.org/vol9/iss3/art7/
- Folke, C. (2006). Resilience: The emergence of a perspective for social-ecological systems. Global Environmental Change, 16(3), 253–267. https://doi.org/10.1016/j.gloenvcha.2006.04.002
- Freeman, M. M. R. (1992). The nature and utility of traditional ecological knowledge. Northern Perspectives, 20(1), 9–12.
- Gadgil, M., Berkes, F., & Folke, C. (1993). Indigenous knowledge for biodiversity conservation. Ambio, 22(2–3), 151–156.
- Gregg, M., & Seigworth, G. J. (Eds.). (2010). The affect theory reader. Duke University Press.
- Haraway, D. (1985). A manifesto for cyborgs: Science, technology, and socialist-feminism in the 1980s. Socialist Review, 80(2), 65–108.
- Haraway, D. (2003). The companion species manifesto: Dogs, people, and significant otherness. Prickly Paradigm Press.
- Haraway, D. (2008). When species meet. University of Minnesota Press.
- Haraway, D. (2015). Anthropocene, Capitalocene, Plantationocene, Chthulucene: Making kin. Environmental Humanities, 6(1), 159–165. https://doi.org/10.1215/22011919-3615934
- Haraway, D. (2016). Staying with the trouble: Making kin in the Chthulucene. Duke University Press.
- Hartog, L. (2009, July 1). Long live the King: How the Sierra Club’s 1960s lawsuit stopped Disney from turning Mineral King into a ski resort. Sierra Club. Retrieved October 4, 2025, from https://www.sierraclub.org/sierra/2009-4-july-august/long-live-king
- Hickman, C. (2020). We need to (find a way to) talk about … eco-anxiety. Journal of Social Work Practice, 34(4), 411–424. https://doi.org/10.-1080/02650533.2020.1844166
- Holling, C. S. (1973). Resilience and stability of ecological systems. Annual Review of Ecology and Systematics, 4, 1–23.
- Hunn, E. (1993). What is traditional ecological knowledge? In N. M. Williams & G. Baines (Eds.), Traditional ecological knowledge: Wisdom for sustainable development (pp. 13–15). Centre for Resource and Environmental Studies, Australian National University.
- Kalwak, W., & Weihgold, V. (2022). The relationality of ecological emotions: An interdisciplinary critique of individual resilience as psychology’s response to the climate crisis. Frontiers in Psychology, 13, 823620. https://doi.org/10.-3389/fpsyg.2022.823620
- Kennedy, C. (2022). Ruderal resilience: Applying a ruderal lens to advance multispecies urbanism and social-ecological systems theory. Frontiers in Built Environment, 8. https://doi.org/-10.3389/fbuil.2022.769357
- Kuru, G. (2024). Doğanın hak öznesi olarak kabulü. Marmara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Hukuk Araştırmaları Dergisi, 30(1), 70–85. https://doi.org/10.33433/maruhad.1459368
- Latour, B., & Woolgar, S. (2022). Laboratuvar hayatı: Bilimsel olguların inşası (Ü. Tatlıcan, Çev.). Phoenix Yayınevi. (Original work published 1979)
- Latour, B. (2005). Bilim nasıl işler? (E. Ayhan, Çev.). Heretik Yayıncılık. (Original work published 1987)
- Latour, B. (1990). Technology is society made durable. The Sociological Review, 38(1), 103–131. https://doi.org/10.1111/j.1467-954X.1990.-tb03350.x
- Latour, B. (1993). We have never been modern (C. Porter, Trans.). Harvard University Press. (Original work published 1991)
- Latour, B. (1996). On actor-network theory: A few clarifications. Soziale Welt, 47(4), 369–381.
- Latour, B. (2004). Politics of nature: How to bring the sciences into democracy. Harvard University Press.
- Latour, B. (2016). Toplumu yeniden toplamak: Aktör-ağ teorisine giriş (A. Aslan, Çev.). Heretik Yayınları. (Original work published 2005)
- Mackinson, S., & Nøttestad, L. (1998). Combining local and scientific knowledge. Reviews in Fish Biology and Fisheries, 8(4), 481–490.
- Mark, J. (2019). Ortaçağda kediler. World History Encyclopedia. Retrieved October 4, 2025, from https://www.worldhistory.org/trans/tr/2-1387/orta-cagda-kediler/
- McGregor, D. (2004). Traditional ecological knowledge and sustainable development: Toward coexistence. In M. Blaser, H. A. Feit, & G. McRae (Eds.), In the way of development: Indigenous peoples, life projects and globalization (pp. 72–96). Zed Books; International Development Research Centre.
- Meerow, S., Newell, J. P., & Stults, M. (2016). Defining urban resilience: A review. Landscape and Urban Planning, 147, 38–49. https://doi.org/10.-1016/j.landurbplan.2015.11.011
- Menzies, C. R. (2006). Ecological knowledge, subsistence, and livelihood practices: The case of the pine mushroom harvest in northwestern British Columbia. In C. R. Menzies (Ed.), Traditional ecological knowledge and natural resource management (pp. 87–107). University of Nebraska Press.
- Mitman, G. (2019). Reflections on the Plantationocene: A conversation with Donna Haraway and Anna Tsing. Edge Effects. Retrieved October 3, 2025, from https://edgeeffects.net/haraway-tsing-plantationocene
- Oybak, E. (1994). Ağaç halkalarından eskiyi okumak… Dendrokronoloji. Bilim ve Teknik, 321, 26–31.
- Önder, D. (2025). Yeni ontolojilerin felsefi kartografisi ve tartışma konuları. Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, Yeni Ontolojiler Özel Sayısı, 41, 1–31. https://doi.org/10.53844/flsf.1731400
- Pierotti, R., & Wildcat, D. (2000). Traditional ecological knowledge: The third alternative. Ecological Applications, 10(5), 1333–1340.
- Qiu, S., & Qiu, J. (2024). From individual resilience to collective response: Reframing ecological emotions as catalysts for holistic environmental engagement. Frontiers in Psychology, 15, 1363418. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2024-.1363418
- Rahman, A. (2024). Underrated urban wildlife: Can street animals in cities contribute to sustainable living environments? Let’s Sustain. Retrieved October 4, 2025, from https://www.letssustain.org/post/underrated-urban-wildlife-can-street-animals-in-cities-contribute-to-sustainable-living-environment
- Rose, D. B. (2011). Wild dog dreaming: Love and extinction. University of Virginia Press.
- Ruiz-Serna, D. (2023). Echos of earthly suffering in transitional justice. Fieldsights, Cultural Anthropology. Retrieved October 4, 2025, from https://www.culanth.org/fieldsights/echos-of-earthly-suffering-in-transitional-justice
- Sevgi, O. (2015). Ecology teriminin Türkçe karşılıkları üzerine bir değerlendirme. Avrasya Terim Dergisi, 3(1), 27–46.
- Sharifi, A. (2023). Resilience of urban social-ecological-technological systems (SETS): A review. Sustainable Cities and Society, 99, 104910. https://doi.org/10.1016/j.scs.2023.104910
- Simko, C. (2019). Collective memory. Oxford Bibliographies. https://doi.org/10.1093/obo/9780-199756384-0215
- Stanica, M. (2016). Portraits of delegation. The Eighteenth Century, 57(2), 235–249.
- Stevenson, M. G. (1996). Indigenous knowledge in environmental assessment. Arctic, 49(3), 278–291.
- Stone, C. D. (1972). Should trees have standing? Toward legal rights for natural objects. Southern California Law Review, 45, 450–501.
- Tsing, A. L. (2023). Dünyanın sonundaki mantar: Kapitalist yıkıntılarda yaşamın olasılıkları (E. Gökyaran, Çev.). Yapı Kredi Yayınları. (Original work published 2015)
- Turner, B. L. (2008). A skeptic’s comments on resilience and alternative approaches to coupled human-environment systems. In M. Leach (Ed.), Re-framing resilience: A symposium report (pp. 9–10). STEPS Centre, University of Sussex.
- Usher, P. J. (2000). Traditional ecological knowledge in environmental assessment and management. Arctic, 53(2), 183–193.
- Van Dooren, T., & Rose, D. B. (2016). Lively ethnography: Storying animist worlds. Environmental Humanities, 8(1), 76–94. https://doi.org/10.-1215/22011919-3527731
- Wharldall, B. (2024). Toward multispecies mourning: Imagining an art therapy for ecological grief. Art Therapy, 41(3), 128–134. https://doi.org-/10.-1080/07421656.2024.2363086
Ayrıntılar
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Sosyoloji (Diğer) |
| Bölüm | Derleme |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 4 Kasım 2025 |
| Kabul Tarihi | 24 Şubat 2026 |
| Yayımlanma Tarihi | 5 Mart 2026 |
| DOI | https://doi.org/10.31198/idealkent.1817146 |
| IZ | https://izlik.org/JA88KC79EF |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2026 Sayı: 51 |
Amaç ve Kapsam
İDEALKENT, kentleşme olgusunu ve mekânsal dönüşümleri disiplinlerarası bir perspektifle ele alan; mimarlık, şehir ve bölge planlama, kentsel tasarım, kent çalışmaları ve yerel yönetimler alanlarında üretilen özgün akademik araştırmaları yayımlayan hakemli bir bilimsel dergidir. Dergi, kentin fiziksel mekânını yalnızca tasarım ve planlama boyutuyla değil; aynı zamanda ekonomik, toplumsal, kültürel, politik ve tarihsel dinamikleriyle birlikte değerlendiren çalışmaları desteklemeyi amaçlar.
İDEALKENT’in temel amacı; kent, mekân ve toplum ilişkisini farklı disiplinlerden beslenen kuramsal tartışmalar, yöntemsel katkılar ve uygulama/politika odaklı analizlerle güçlendirmek; Türkiye kentleri başta olmak üzere ulusal ve uluslararası ölçekte kent araştırmalarına bilimsel bir yayın platformu sunmaktır.
• Dergimiz, çift kör hakemli, açık erişimli ve çevrimiçi olarak yayın yapan bir akademik bir dergidir.• Dergimiz, araştırma makaleleri, derleme makaleleri, çeviri makaleleri ve kitap değerlendirmelerine yer vererek alanında özgün ve nitelikli akademik çalışmaları yayımlamaktadır.
• Makaleler, daha önce yayınlanmamış veya başka bir yerde yayınlanmak üzere gönderilmemiş orijinal verileri açıklamalıdır.
• Dergimizin hedef kitlesi, makale kabulü sağlanan alanlarda çalışan profesyoneller, uzmanlar, akademisyenler, araştırmacılar, uzmanlık ve doktora öğrencileri ile eğitim gören lisans ve lisansüstü öğrencilerinden oluşmaktadır.
• Dergimizde sürekli makale kabulü sağlanmakta olup, makale gönderimi için herhangi bir zaman sınırlaması bulunmamaktadır.
• Dergimiz, Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ) tarafından yayınlanan Uluslararası Etik Yayıncılık İlkeleri’ni benimsemiştir.
İDEALKENT, kent ve mekân araştırmalarını dört temel alanda ele alan hakemli bir bilimsel dergidir:
• Mimarlık: Mimari tasarım, mimarlık tarihi/kuramı/eleştirisi, mimari miras ve koruma, sürdürülebilir mimarlık ve yapılı çevrede afet–risk–dayanıklılık temalı çalışmalar.
• Şehir ve Bölge Planlama: Arazi kullanımı ve çevre planlaması, stratejik/metropoliten/bölgesel planlama, ulaşım planlaması, konut politikaları ve kentsel gelişme, kentsel tasarım ve planlama araçları.
• Kent Sosyolojisi / Kent Çalışmaları: Kentleşme ve kentsel dönüşüm, mekânsal eşitsizlik ve ayrışma, göç ve toplumsal uyum, kent kültürü ve gündelik yaşam, disiplinlerarası kent incelemeleri ve kent tarihi okumaları.
• Yerel Yönetimler: Yerel yönetim politikaları, kentsel yönetişim ve katılım, kentsel politika geliştirme ve hizmet sunumu, afet yönetimi ve dirençlilik, akıllı kent ve dijital belediyecilik çalışmaları.
Dergi; nitel, nicel ve karma yöntemle yürütülen özgün araştırmaları ve ilgili alanlarda kuramsal/yöntemsel katkıları değerlendirmeye alır.
Yazım Kuralları
• İDEALKENT’e gönderilen aday makaleler başka bir yerde yayımlanmamış ya da yayımlanmak üzere gönderilmemiş olmalıdır. Makaleler APA 7 yayın biçimine uygun olarak hazırlanmalıdır. APA 7 kullanımına ilişkin bilgilere makale şablonumuzdan ulaşabilirsiniz. Makale şablonuna erişmek için tıklayınız.
• İDEALKENT’e gönderilen yazılar için bir sayfa sınırlaması yoktur. Ancak, yazıların 4000-7000 arası kelime sayısında olması tercih edilmektedir. Gerekli kısaltma ve uzatmalar yazarla iletişim içinde yapılabilir.
• Makaleler Türkçe ya da İngilizce olarak yazılabilir. Makalenin her biri en az 150 en fazla 200 kelimeyi aşmayacak şekilde Türkçe ve İngilizce yazılmış Öz ve Abstract’ı, İDEALKENT makale şablonunda yer aldığı biçimde verilmelidir. Yazının başlığı kısa olmalı ve 15 sözcüğü geçmemelidir. Ayrıca 3 – 6 arasında Anahtar Sözcükler ve Keywords verilmelidir.
• Araştırma makalelerinde problem giriş bölümü içinde açıkça belirtilmelidir. Giriş bölümünü sırasıyla yöntem, bulgular, tartışma ve sonuç bölümleri izlemelidir. Deneme-derleme türü makalelerdeki bölüm başlıkları ise içeriğe uygun olarak belirlenmelidir.
• Makalelerin İDEALKENT makale şablonuna uygun olarak hazırlanmış olması ve ilk sayfa hariç makalenin herhangi bir alanına yazar isim ve adresleri yazılmaksızın sisteme yüklenmesi gerekmektedir.
• Dergimize gönderilecek çalışmaların, belirlenen makale yazım kurallarına ve dergimizin makale şablonuna uygun olarak hazırlanması gerekmektedir. Yazarlar, sürecin sağlıklı ilerlemesi için makalelerini şablona uygun biçimde düzenlemelidir. Makale şablonuna ulaşmak için tıklayınız.
• Yapılan çalışma bir kurum/kuruluş tarafından desteklenmiş ya da doktora/yüksek lisans tezinden hazırlanmış ise, bu durum makale ilk sayfanın altında dipnot olarak verilmelidir. Ayrıca teşekkür edilmesi gereken kişi, kurum veya kuruluşlar varsa, ilgili bilgiler makale dosyasında açık şekilde yer almalıdır.
• Birden fazla yazarlı çalışmalarda, makale gönderim aşamasında yazarlar tarafından katkı oranı beyanı ile çıkar çatışması beyanlarının mutlaka iletilmesi gerekmektedir.
• Makale üretim sürecinde yapay zekâ tabanlı araçlardan (örneğin ChatGPT, Grammarly vb.) yararlanılmışsa, bu durumdan hangi aşamalarda faydalanıldığı açıkça belirtilmelidir. Bu bilgi, makale gönderim aşamasında mutlaka belirtilmelidir. Yapay Zeka kullanımına ilişkin tüm sorumluluk yazarlara aittir.
NOT: Makale gönderim aşamasında Makale Bilgi Formu doldurularak sisteme yüklenmelidir. Forma ulaşmak için tıklayınız.
ETİK KURUL İZNİ
Dergimiz, etik kurul izni gerektiren tüm bilim dallarındaki çalışmalarda, ilgili etik kurul kararı alınmış olmasını şart koşmaktadır. Bu kapsamda yazarlar, “Örneklem ve Yöntem/Gereç ve Yöntem” bölümünde Etik Kurul onay tarihi ve sayısını yazmalıdır.
Ulakbim TR Dizin’in 2020 yılından itibaren uygulamaya koyduğu düzenlemeler doğrultusunda, etik kurul izni bulunmayan çalışmalar dergimizde değerlendirmeye alınmamaktadır.
Etik Kurul İzni Gerektiren Araştırmalar
Dergimizde, etik kurul izni gerektiren araştırmalar aşağıdaki çalışmaları kapsamaktadır:
• Anket, mülakat, odak grup çalışması, gözlem ve görüşme teknikleri gibi yöntemlerle katılımcılardan veri toplanmasını içeren nitel veya nicel yaklaşımlarla yürütülen tüm araştırmalar,
• Kişisel Verilerin Korunması Kanunu çerçevesinde retrospektif çalışmalar.
Bu tür çalışmaların değerlendirmeye alınabilmesi için ilgili etik kurul izinlerinin alınmış olması ve bu izinlerin makale metninde açıkça belirtilmesi gerekmektedir.
Etik İlkeler ve Yayın Politikası
İDEALKENT’te uygulanan makale kabul süreçleri ve yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir. Bu doğrultuda uygulanan süreçler, yazarların ve yazarları destekleyen kurumların çalışmalarının kalitesine doğrudan yansımaktadır. Hakemli çalışmalar bilimsel yöntemi somutlaştıran ve destekleyen çalışmalardır. Bu noktada sürecin bütün paydaşların (yazarlar, okurlar ve araştırmacılar, yayıncı, hakemler ve editörler) etik ilkelere yönelik standartlara uyması önem taşımaktadır. İDEALKENT, yayın etiği kapsamında tüm paydaşlarının aşağıdaki etik sorumlulukları taşıması bekleNmektedir. Aşağıda yer alan etik görev ve sorumluluklar oluşturulurken açık erişim olarak Committee on Publication Ethics (COPE) ve Directory of Open Access Journals (DOAJ) tarafından yayınlanan rehberler ve politikalar dikkate alınarak hazırlanmıştır.
Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiğine Aykırı Eylemler
a) İntihal: Başkalarının fikirlerini, metotlarını, verilerini, uygulamalarını, yazılarını, şekillerini veya eserlerini sahiplerine bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendi eseriymiş gibi sunmak,
b) Sahtecilik: Araştırmaya dayanmayan veriler üretmek, sunulan veya yayınlanan eseri gerçek olmayan verilere dayandırarak düzenlemek veya değiştirmek, bunları rapor etmek veya yayımlamak, yapılmamış bir araştırmayı yapılmış gibi göstermek,
c) Çarpıtma: Araştırma kayıtları ve elde edilen verileri tahrif etmek, araştırmada kullanılmayan yöntem, cihaz ve materyalleri kullanılmış gibi göstermek, araştırma hipotezine uygun olmayan verileri değerlendirmeye almamak, ilgili teori veya varsayımlara uydurmak için veriler ve/veya sonuçlarla oynamak, destek alınan kişi ve kuruluşların çıkarları doğrultusunda araştırma sonuçlarını tahrif etmek veya şekillendirmek,
ç) Tekrar yayım: Bir araştırmanın aynı sonuçlarını içeren birden fazla eseri doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
d) Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını araştırmanın bütünlüğünü bozacak şekilde, uygun olmayan biçimde parçalara ayırarak ve birbirine atıf yapmadan çok sayıda yayın yaparak doçentlik sınavı değerlendirmelerinde ve akademik terfilerde ayrı eserler olarak sunmak,
e) Haksız yazarlık: Aktif katkısı olmayan kişileri yazarlar arasına dâhil etmek, aktif katkısı olan kişileri yazarlar arasına dâhil etmemek, yazar sıralamasını gerekçesiz ve uygun olmayan bir biçimde değiştirmek, aktif katkısı olanların isimlerini yayım sırasında veya sonraki baskılarda eserden çıkarmak, aktif katkısı olmadığı halde nüfuzunu kullanarak ismini yazarlar arasına dâhil ettirmek,
f) Diğer etik ihlali türleri: Destek alınarak yürütülen araştırmaların yayınlarında destek veren kişi, kurum veya kuruluşlar ile onların araştırmadaki katkılarını açık bir biçimde belirtmemek, hakem olarak incelemek üzere görevlendirildiği bir eserde yer alan bilgileri yayınlanmadan önce başkalarıyla paylaşmak, bilimsel araştırma için sağlanan veya ayrılan kaynakları, mekânları, imkânları ve cihazları amaç dışı kullanmak, tamamen dayanaksız, yersiz ve kasıtlı etik ihlali suçlamasında bulunmak.
PAYDAŞLARIN SORUMLULUKLARI
1-Yazarların Etik Sorumlulukları
Yazar(lar)ın gönderdikleri çalışmaların özgün olması, yazar(lar)ın başka çalışmalardan yararlanmaları veya başka çalışmaları kullanmaları durumunda eksiksiz ve doğru bir biçimde atıfta bulunmaları ve/veya alıntı yapmaları gerekmektedir.
Yayınlanmak üzere gönderilen tüm çalışmaların varsa çıkar çatışması teşkil edebilecek durumları ve ilişkileri açıklanmalıdır.
Yazar(lar)dan değerlendirme süreçleri çerçevesinde makalelerine ilişkin ham veri talep edilebilir, böyle bir durumda yazar(lar) beklenen veri ve bilgileri editörler kurulu ve bilim kuruluna sunmaya hazır olmalıdır.
Yazar(lar)ın yayınlanmış, erken görünüm veya değerlendirme aşamasındaki çalışmasıyla ilgili bir yanlış ya da hatayı fark etmesi durumunda, dergi editörünü veya yayıncıyı bilgilendirme, düzeltme veya geri çekme işlemlerinde editörle işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaktadır.
Yazarlar çalışmalarını aynı anda birden fazla derginin başvuru sürecinde bulunduramaz. Her bir başvuru önceki başvurunun tamamlanmasını takiben başlatılabilir. Başka bir dergide yayınlanmış çalışma İDEALKENT Dergisi’ne gönderilemez.
Değerlendirme süreci başlamış bir çalışmanın yazar sorumluluklarının değiştirilmesi (Yazar ekleme, yazar sırası değiştirme, yazar çıkartma gibi) teklif edilemez.
2-Editörlerin Sorumlulukları
Genel görev ve sorumluluklar
Okuyucuların ve yazarların bilgi ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çaba sarfetme,
Sürekli olarak derginin gelişimini sağlama,
Dergide yayınlanan çalışmaların kalitesini geliştirmeye yönelik süreçleri yürütme,
Düşünce özgürlüğünü destekleme,
Akademik açıdan bütünlüğü sağlama,
Fikri mülkiyet hakları ve etik standartlardan taviz vermeden iş süreçlerini devam ettirme,
Düzeltme, açıklama gerektiren konularda yayın açısından açıklık ve şeffaflık gösterme.
Okuyucu ile ilişkiler
Editörler; tüm okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcıların ihtiyaç duydukları bilgi, beceri ve deneyim beklentilerini dikkate alarak karar vermelidir.
Yayınlanan çalışmaların okuyucu, araştırmacı, uygulayıcı ve bilimsel alanlarına katkı sağlamasına ve özgün nitelikte olmasına dikkat etmelidir.
Ayrıca editörler okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılardan gelen geri bildirimleri dikkate almak, açıklayıcı ve bilgilendirici geri bildirim vermekle yükümlüdür.
Yazarlar ile ilişkiler
Editörler, çalışmaların önemi, özgün değeri, geçerliliği, anlatımın açıklığı ve derginin amaç ve hedeflerine dayanarak olumlu ya da olumsuz karar vermelidir.
Yayın kapsamına uygun olan çalışmaların ciddi problemi olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına almalıdır.
Editörler, çalışma ile ilgili ciddi bir sorun olmadıkça, olumlu yöndeki hakem önerilerini göz ardı etmemelidir.
Yeni editörler, çalışmalara yönelik olarak önceki editör(ler) tarafından verilen kararları ciddi bir sorun olmadıkça değiştirmemelidir.
“Kör Hakemlik ve Değerlendirme Süreci” mutlaka yayınlanmalı ve editörler tanımlanan süreçlerde yaşanabilecek sapmaların önüne geçmelidir.
Editörler yazarlar tarafından kendilerinden beklenecek her konuyu ayrıntılı olarak içeren bir “Yazar Rehberi” yayınlamalıdır. Bu rehberler belirli zaman aralıklarında güncellenmelidir.
Yazarlara açıklayıcı ve bilgilendirici şekilde bildirim ve dönüş sağlanmalıdır.
Hakemler ile ilişkiler
Hakemleri çalışmanın konusuna uygun olarak belirlemelidir.
Hakemlerin değerlendirme aşamasında ihtiyaç duyacakları bilgi ve rehberleri sağlamakla yükümlüdür.
Yazarlar ve hakemler arasından çıkar çatışması olup olmadığını gözetmek durumundadır.
Körleme hakemlik bağlamında hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutmalıdır.
Hakemleri tarafsız, bilimsel ve nesnel bir dille çalışmayı değerlendirmeleri için teşvik etmelidir.
Hakemleri zamanında dönüş ve performans gibi ölçütlerle değerlendirmelidir.
Hakemlerin performansını artırıcı uygulama ve politikalar belirlemelidir.
Hakem havuzunun sürekli ve dinamik şekilde güncellenmesi konusunda gerekli adımları atmalıdır.
Nezaketsiz ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellemelidir.
Hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması için adımlar atmalıdır.
3-Hakemlerin Etik Sorumlulukları
Sadece uzmanlık alanı ile ilgili çalışma değerlendirmeyi kabul etmelidir.
Tarafsızlık ve gizlilik içerisinde değerlendirme yapmalıdır.
Değerlendirme sürecinde çıkar çatışması ile karşı karşıya olduğunu düşünürse, çalışmayı incelemeyi reddederek, dergi editörünü bilgilendirmelidir.
Gizlilik ilkesi gereği inceledikleri çalışmaları değerlendirme sürecinden sonra imha etmelidir. İnceledikleri çalışmaların sadece nihai versiyonlarını ancak yayınlandıktan sonra kullanabilir.
Değerlendirmeyi nesnel bir şekilde sadece çalışmanın içeriği ile ilgili olarak yapmalıdır. Milliyet, cinsiyet, dini inançlar, siyasal inançlar ve ticari kaygıların değerlendirmeye etki etmesine izin vermemelidir.
Değerlendirmeyi yapıcı ve nazik bir dille yapmalıdır. Düşmanlık, iftira ve hakaret içeren aşağılayıcı kişisel yorumlar yapmamalıdır.
Değerlendirmeyi kabul ettikleri çalışmayı zamanında ve yukarıdaki etik sorumluluklarda gerçekleştirmelidir.
YAYIN ETİĞİ İLKELERİ
ETİK KURUL İZNİ
Dergimiz, etik kurul izni gerektiren tüm bilim dallarındaki çalışmalarda, ilgili etik kurul kararı alınmış olmasını şart koşmaktadır. Bu kapsamda yazarlar, “Örneklem ve Yöntem/Gereç ve Yöntem” bölümünde Etik Kurul onay tarihi ve sayısını yazmalıdır.
Ulakbim TR Dizin’in 2020 yılından itibaren uygulamaya koyduğu düzenlemeler doğrultusunda, etik kurul izni bulunmayan çalışmalar dergimizde değerlendirmeye alınmamaktadır.
İntihali Ortaya Çıkarma
Dergimiz gönderilen tüm makaleleri intihali engellemek için taramaktadır. İncelenmeye sunulan çalışmalarda intihal olup olmadığını Turnitin, İthenticate, intihal.net vb. yazılımlar kullanılarak kontrol edilir. Dergimize gönderilen veya yayımlanan bir makalede intihal tespit edilmesi durumunda dergimiz COPE ilkeleri doğrultusunda (Plagiarism in a submitted manuscript - Plagiarism in a published article) hareket eder.
Yapay Zeka Kullanımı
Dergimize gönderilen çalışmalarda, literatür taraması veya dil kontrolü gibi makalenin özgünlüğünü etkilemeyecek süreçlerde yapay zeka kullanımı kabul edilebilir. Ancak, yapay zeka kullanımı etik kurallar çerçevesinde gerçekleştirilmelidir ve uydurma veri, manipülasyon gibi etik dışı amaçlar için kesinlikle kullanılmamalıdır. Yapay zeka kullanımı içeren çalışmalar için, makale gönderim aşamasında dergimize bu durumla ilgili bilgi verilmesi zorunludur. Yapay zeka kullanımına ilişkin tüm sorumluluk, yazarların kendisine aittir.
Gizlilik Beyanı
Dergimize gönderilen tüm kişisel veriler korunmaktadır. Yazar, Hakem ve diğer gerçek kişilere ait veriler üçüncü kişi ve kurumlarla paylaşılmaz.
Dergi Sahibi ve Yayıncı ile İlişkiler
Editör ve yayıncı arasındaki ilişki editöryal bağımsızlık ilkesine dayanmaktadır. Editör ile yayıncı arasında yapılan yazılı sözleşme gereği, editörün alacağı tüm kararlar yayıncı ve dergi sahibinden bağımsızdır.
Düzeltme, Geri Çekme, Endişe İfadesi
Editörler, yayınlanan makalede, bulguları, yorumları ve sonuçları etkilemeyen küçük hatalar tespit edilirse düzeltme yayınlamayı düşünebilirler. Editörler, bulguları ve sonuçları geçersiz kılan büyük hatalar / ihlaller söz konusu olduğunda, makaleyi geri çekmeyi düşünmelidir. Düzeltme, geri çekme veya endişe ifadesi ile ilgili olarak COPE ilkelerini dikkate alınır.
Fikri Mülkiyet Haklarının Korunması
Dergimiz, yayınlanan tüm makalelerin fikri mülkiyet hakkını korumakla, olası ihlallerde derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunmakla yükümlüdür.
Dergimize Yapılacak Şikayet ve İtirazlar
Dergimiz veya dergi kurullarımızda yer alan kurul üyelerinin sorumluluğunda olan içerik, prosedürler veya politikalarla ilgili şikayet ve itirazlarınızı bilgi@idealkentdergisi.com adresine e-posta ile iletebilirsiniz. Dergimize iletilen şikayetler ve itirazlar dikkatle inceler COPE ilkeleri kapsamında değerlendirilir.
YAYIN POLİTİKALARI
A-Makale Değerlendirme Süreci
Dergimizde makale değerlendirme süreci; ön inceleme, hakem değerlendirmesi, revizyon ve yayın olmak üzere dört temel aşamadan oluşmaktadır.
1. Ön İnceleme
Gönderilen çalışmalar, öncelikle editör tarafından derginin yayın politikalarına, akademik yazım ilkelerine ve APA 7 Atıf Sistemi’ne uygunluk açısından değerlendirilir. Bu aşamada, Turnitin, İthenticate, intihal.net vb. yazılımlar kullanılarak intihal taraması yapılır.
2. Hakem Değerlendirme Süreci
Ön inceleme kriterlerini karşılayan çalışmalar için çift taraflı kör hakemlik süreci başlatılır. Makale, alanında uzman iki bağımsız hakeme gönderilir. Değerlendirme süreci boyunca hem yazar hem de hakem kimlikleri gizli tutulur; süreç, etik ilkelere ve gizlilik esaslarına uygun şekilde yürütülür.
Her iki hakemin olumlu raporu doğrultusunda çalışma yayıma kabul edilir. Hakemlerden birinin olumsuz görüş bildirmesi hâlinde, makale üçüncü bir hakeme yönlendirilerek nihai karar verilir.
3. Revizyon Süreci
Hakemler tarafından revizyon istenmesi durumunda yazarlar, önerilen düzeltmeleri çalışmada farklı renkte (örneğin kırmızı) işaretleyerek sunmalıdır. Yapılan değişiklikler öncelikle editör tarafından, ardından ilgili hakemler tarafından tekrar incelenir.
Hakem süreci tamamlanan çalışmalar, derginin dil editörleri tarafından da gözden geçirilir.
Dil ve yazım açısından gerekli görülen durumlarda yazarlardan ek düzeltme istenir. Yapılan dilsel revizyonlar, tekrar kontrol edilerek onaylanır.
4. Yayın Süreci
Tüm bilimsel, teknik ve dilsel süreçleri tamamlanan makaleler, dizgi ve mizanpaj işlemleri sonrasında yayına hazır hâle getirilir. Onaylanan çalışmalar, takip eden ilk sayıda yayımlanır.
B-Açık Erişim ve Telif Hakkı
Dergimiz açık erişimli bir dergidir. Bilginin yayılması ilkesinden hareketle arşiv dâhil tüm makalelere ücretsiz erişim sağlamaktadır. Dergimizde yayımlanan çalışmaların telif hakları yazarlarda olup, Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası (CC BY 4.0) lisansı altında açık erişim olarak yayımlanmaktadır.
Lisans Kapsamı
Paylaş: Eseri her ortam veya formatta kopyalayabilir ve yeniden dağıtabilirsiniz. her türlü amaç için, ticari amaç da dahil
Uyarla: Her türlü amaç için karıştır, aktar ve mevcut eserin üzerine inşa et her türlü amaç için, ticari amaç da dahil
Lisans şartlarını yerine getirdiğiniz sürece, lisans sahibi bu özgürlükleri (belirtilen hakları) iptal edemez.
Aşağıdaki şartlar altında:
Atıf: Uygun referans vermeli, lisansa bağlantı sağlamalı ve değişiklik yapıldıysa bilgivermelisiniz. Bunları uygun bir şekilde yerine getirebilirsiniz fakat bu, lisans sahibinin sizi ve kullanım şeklinizi onayladığını göstermez.
Ek sınırlamalar yoktur: Lisansın izin verdiği hakları başkaları üzerinde kanunlarla ya da teknolojiyikullanarak sınırlayamazsınız.
NOT: Dergimiz, 30.06.2025 tarihinde yayımlanan 48. sayısı ile 31.12.2025 tarihinde yayımlanan 50. sayısında Creative Commons CC BY-NC-ND lisansı ile yayımlanmıştır. Dergimiz, 2026 yılı ile birlikte Creative Commons CC BY lisansı ile yayımlanmaya başlayacaktır. Dergimizin bundan sonraki tüm sayıları CC BY lisansı kapsamında yayımlanmaya devam edecektir.
C-Arşiv Politikası
Dergimizde yayınlanan çalışmalar LOCKSS’ta dijital olarak arşivlenir. Dergimiz, ayrıca yazarların çalışmalarının versiyonlarını kendi web sayfalarında, kurumsal web sayfalarında ve diğer depolarda kendi kendilerine arşivlemelerine izin verir. Dergi açık erişimli bir dergi olduğu için herhangi bir ambargo süresi bulunmamaktadır. Dergimizde yayınlanan makalelere Arşiv sayfamızdan ücretsiz bir şekilde ulaşılabilir.
D-Özel Sayı Yayın Politikası
Yayın Kurulu tarafından alınacak karar ile yılda bir kez özel sayı yayınlayabilir. Özel sayıda yayınlanacak makaleler için yayın ve değerlendirme ilkeleri planlı sayılarda uygulandığı şekliyle uygulanır.
Ücret Politikası
MAKALE GÖNDERİM VE DEĞERLENDİRME SÜRECİ
İDEALKENT Dergisi’ne gönderilen tüm makaleler öncelikle editoryal bir ön incelemeye tabi tutulur. Amaç, kapsam ve biçim bakımından dergi standartlarına uygun bulunan makaleler, değerlendirilmek üzere en az iki bağımsız hakeme yönlendirilir.
YAYIN ÜCRETLERİ
Ön değerlendirme aşamasını başarıyla geçen ve amaç, kapsam ve biçim bakımından uygun bulunan makalelerin değerlendirme sürecine alınabilmesi için, toplam 10.000 TL tutarında bir ücret ödenmesi gerekmektedir. Bu ücret, herhangi bir kabul veya red şartına bağlı olmaksızın zorunludur.
•Editoryal İşlem Ücreti (5.000 TL): Editör ve hakem ödemelerini kapsamaktadır. Dergimiz, bilimsel yayıncılık etiği gereği hem editörlere hem de hakemlere emeklerinin karşılığı olarak ödeme yapmaktadır.
•Yayın Ücreti (5.000 TL): Dijital baskı, grafik tasarım ve uluslararası indekslerde tanıtım gibi hizmetleri kapsamaktadır.
İADE POLİTİKASI
Editoryal ve hakem değerlendirme süreci tamamlanan ancak yayınlanması uygun bulunmayan makaleler için, Yayın Ücreti (5.000 TL) iade edilir. Ancak, Editoryal İşlem Ücreti (5.000 TL) iade edilmez; çünkü bu tutar değerlendirme sürecinde yapılan çalışmaların karşılığıdır.
ÖDEME TALİMATLARI
•LÜTFEN İLK MAKALE GÖNDERİM AŞAMASINDA HERHANGİ BİR ÖDEME YAPMAYINIZ.
•Ön değerlendirme aşaması tamamlandıktan sonra, ödeme detayları tarafınıza bildirilecektir.
