Malumun ilamı, mamulün yeniden terkibi: Samsun Üniversitesi’nin araştırma merkezleri toplantı salonu ve Ballıca kampüsü kantini binaları

Yıl 2025, Sayı: 50, 338 - 373, 07.01.2026

Halil İbrahim Düzenli , Abdullah Asım Divleli , Emin Selçuk Taşar , Mustafa Furkan Gündüz

https://doi.org/10.31198/idealkent.1827397

Öz

Bu makale, Samsun Üniversitesi Araştırma Merkezleri Toplantı Salonu ve Ballıca Kampüsü Kantini binalarının tasarım ve inşaat süreçlerini, malzemenin yeniden kullanımı temelinde incelemektedir. “Malum”, miras alınan kadim mimari bilgi; “mamul”, endüstriyel süreçlerle üretilmiş malzeme; “terkip” ise yeni bir düzende bir araya getirme anlamlarına gelmektedir. Metinde bu tanımlar aracılığıyla bir kavramsallaştırma yapılmaktadır. Mekânın hafızasının korunması, malzemenin ömrünün uzatılması ve israf etmeme gibi tasarım ilkeleri ile mekânın ve malzemenin geçmişten gelen hali, bugün vücud bulan yeni şekli ve geleceğe aktarılacak bilgisi arasındaki potansiyel ilişkiler ve oluş süreçleri, basitçe uygulanan bir inşa deneyimiyle ve anlatımla ortaya konulmaktadır. Araştırma, eski Samsun Ballıca TEKEL tütün depolarından sökülen ahşap, çelik ve sac metal gibi unsurların yeni binalarda yapısal, mekânsal ve biçimsel bileşenlere nasıl dönüştürüldüğünü analiz etmekte ve aktarmaktadır. Malzemenin yüzey patinası, kullanım geçmişi ve teknik kapasitesi tasarım mantığını şekillendirmiştir. Süreç, malzeme envanterinin değerlendirilmesi, yapısal sistemlerin yeniden kurulması ve atıkları en aza indirgemeyi amaçlayan inşaat uygulamalarının hayata geçirilmesi yoluyla belgelenmiştir. Makalenin temel savı ve bulgusu sayılabilecek mesele, malzemenin dönüşümü hem kavramsal olarak hem de uygulamada esaslı bir tasarım girdisi olduğudur. Bunu ortaya koymak için mimarlık disiplininde herkese malum olan kadim yapma bilgisini hatırlamak ve yeni terkip usulleri üzerinde düşünmek yeterlidir.

Anahtar Kelimeler

Mimarlık inşa bilgisi , endüstri mirası , malzeme döngüselliği , Samsun Üniversitesi Ballıca kampüsü , mimari dönüşüm

Stating the obvious, recomposing the manufactured: Samsun University research centers meeting hall and Ballıca campus canteen buildings

Öz

This article examines the design and construction processes of the Samsun University Research Centers Meeting Hall and the Ballıca Campus Canteen buildings on the basis of material reuse. “Malum / the obvious” refers to inherited ancient architectural knowledge; “mamul / the manufactured” refers to materials produced through industrial processes; and “terkip / recomposing” refers to bringing them together in a new order. These definitions are used in the text to construct a conceptual framework. With design principles such as preserving the memory of the space, extending the lifespan of materials, and avoiding waste, the potential relationships and formation processes among the past state of the space and material, their new form embodied today, and the knowledge to be transmitted into the future are presented through a simple construction experience and narrative. The research analyzes and conveys how components such as wood, steel, and sheet metal dismantled from the former Samsun Ballıca TEKEL tobacco warehouses were transformed into structural, spatial, and formal elements in the new buildings. The surface patina, usage history, and technical capacity of the material shaped the design logic. The process is documented through the evaluation of the material inventory, the reconstruction of structural systems, and the implementation of construction practices aimed at minimizing waste. The main argument and principal finding of the article is that the conversion of materials is a fundamental design input both conceptually and in practice. To demonstrate this, it is sufficient to recall the ancient and well-known building knowledge in the discipline of architecture and to reflect on new composition methods.

Anahtar Kelimeler

Architectural Knowledge , industrial heritage , material circularity , Samsun University Ballıca campus , architectural transformation

Kaynakça

• Ayverdi, İ. (2005). Mâlûm. Kubbealtı Lugat., 30 Eylül 2025 tarihinde https://lugatim.com/s/M%C3%82L%C3%9BM adresinden erişildi.
• Düzenli, E. (2022). Samsun’da modern kentin kuruluşu (1869-1919): Duhan Çarşısı, Reji İdaresi, Tütün İskelesi üzerinden bir değerlendirme. Mimarlık Dergisi, (424), 44-49. http://www.mimarlikdergisi.com/index.cfm?sayfa=mimarlik&DergiSayi=439&RecID=5560
• Düzenli, H.İ , Düzenli, E. (2007). Kıyısından metropole fısıldananlar ya da Örencik Kır Evleri nasıl değerlendirilmeli?. 1. Türkiye Mimarlık Eleştirisi Örnekleri Seçkisi (ss. 67-80). TMMOB Mimarlar Odası İstanbul Büyükkent Şubesi.
• Düzenli, H.İ., Divleli, A.A., Taşar, E.S., Gündüz, M.F., Özalp, M.S., (2024). Hafızanın yeniden şekillenmesi: TEKEL Ballıca Tütün Hangarlarının Samsun Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi’ne dönüşümü. Ege Mimarlık, (122), 72-79. https://dergipark.org.tr/tr/pub/egemimarlik/article/1705169
• Forty, A. (2000). Word and buildings: a vocabulary of Modern Architecture. Thames & Hudson Inc. Martinelli, E. (2025). Birliği yeniden terkip etmek: Turgut Cansever İstanbul’da (Ahmet Erdem Tozoğlu, Çev.). Klasik Yayınları. (Orijinal eser 2022’de yayımlandı.)
• Taşar, V. D. (2024). İki tüccar bir çarşı: Bafra tütün çarşısının mekânsal tarihi. Karadeniz İncelemeleri Dergisi (KAREN), (21), 128–144. https://doi.org/10.31765/karen.1348063
• Türk Dil Kurumu. (t.y.). Mamul. TDK Sözlük. 30 Eylül 2025 tarihinde https://sozluk.gov.tr/ adresinden erişildi.