Heidegger’de mekân ve ötesi ya da kalbin mekânsallığı

Öz

Bu makale, Heidegger felsefesindeki mekân fikrini anlamayı ve mekân kavramına dair yeni bir açılım önermeyi hedefliyor. Heidegger’i takip ederek onun genel olarak klasik felsefeye, özel olarak ise Descartes felsefesine yönelen eleştirisi üzerinden başlanıyor ki bu eleştiri, temelde dünya kavramının unutulmuş ve ihmal edilmiş olmasına ilişkindir. Heidegger’e göre ihmal edilen şey, dünyanın anlamlı bir bütün olarak düşünülmemiş olmasına yöneliktir. Bu anlamlı bütün, dünyanın mekânsallığı olarak düşünülür ve bu mekânsallığın tek tezahürü de değildir. Heidegger, aynı zamanda gereçlerin açtığı mekânsallıktan ve son olarak “Dasein”ın mekânsallığından bahsetmiştir. Bütün bu mekân biçimleri, bu makalede bir tür içkinlik ve bütünlük fikri üzerinden tartışılmaktadır. Başka bir deyişle Heidegger’in mekân anlayışının büyük ölçüde içkinlik fikriyle ilişkili olduğu iddia edilmektedir. İçkinlik meselesini takip ederek ‘kalp’ kavramı önerilmiştir ki onun varlığı, iç sıkıntısının ifşa ettiği bir mekân olarak düşünülmeye çalışılmaktadır. Bizzat Heidegger felsefesine ait olmasa da kavramın Hiedegger’de bir ölçüde ima edildiği yahut bu felsefede bu kavrama açık bir kapı ve boşluk bulunduğu iddia edilmektedir. Son olarak kalp, paradoksal bir mekân olarak yeniden düşünülmektedir ki bu onun hem tam bir içkinlik hem de tam bir aşkınlık olarak düşünülebileceğini ima etmektedir. Bu fikir, bizzat içkin mekân fikrinin imaları üzerinden ve özellikle Heidegerci “iç sıkıntısı” kavramından itibaren temellendirilmeye çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Heidegger
• mekân
• anlam
• bütünlük
• kalp.

Space and its beyond in Heidegger, or the spatiality of the heart

Öz

This article examines the conception of space in Heidegger’s philosophy and seeks to develop a new conceptual opening from within it. The discussion begins with Heidegger’s critique of classical philosophy in general and Cartesian philosophy in particular, focusing on their failure to grasp the world as a meaningful and integrated whole. Against this background, the article approaches spatiality not as an abstract or homogeneous extension, but as a mode in which the world is disclosed. It first considers the spatiality of the world, then turns to the spatial relations articulated through equipment, and finally examines the distinctive spatiality of Dasein. These different dimensions of spatiality are interpreted through the interrelated notions of immanence and totality. The article argues that Heidegger’s account of space is fundamentally shaped by an immanent understanding of human existence and its situatedness within the world. Building on this argument, it introduces the concept of the “heart” as a form of space disclosed through boredom. Although the heart does not belong explicitly to Heidegger’s philosophical vocabulary, the article contends that his thought contains both the conceptual resources and the necessary openness for its elaboration. The heart is ultimately conceived as a paradoxical space in which complete immanence and complete transcendence coincide. This paradox is grounded in the internal implications of immanent spatiality and, more specifically, in Heidegger’s analysis of boredom as an experience that suspends ordinary relations to the world while simultaneously revealing a more fundamental mode of openness.

Anahtar Kelimeler

• Heidegger
• space
• meaning
• totality
• heart

Kaynakça

1. Babich, B. (2016). The hallelujah effect: Philosophical reflections on music, performance practice and technology. Routledge.
2. Casey, E. S. (1998) The fate of place: A philosophical history. University of California Press.
3. Descartes, R. (2007). Felsefenin ilkeleri. (M. Akın, Çev.). Say Yay. (Orijinal eserin yayın tarihi 1644).
4. Descartes, R. (2008). Meditations on first philosophy. (M. Moriarty, trans.). Oxford University Press (Original work published 1641).
5. Gözel, Ö. (2020). Heidegger’de mekanın egzistansiyal anlamı. Ethos, 13(1), 77-96.
6. Greich, J. (2003). Ontologie et temporalité, esquisse d’une interpratation intégrale de sein und zeit. PUF.
7. Heidegger, M. (1996). Being and time. (J. Stambaugh, trans.). State University of New York Press (Original work published 1927).
8. Heidegger, M. (2001). The fundamental concepts of metaphysics. (W. McNeill and N. Walker, trans.). Indiana University Press.

9. Heidegger, M. (2003). Metafizik nedir?. (M. Ş. İpşiroğlu ve S. K. Yetkin, Çev.). Kaknüs Yayınevi.
10. Kant, I. (1998). Critique of pure reason. (P. Guyer and A. W. Wood, trans). Cambridge University Press. (Original work published 1781).
11. Malpas, J. (2006). Heidegger’s topology: Being, place, world. MIT Press.
12. Young, J. (2001). Heidegger’s philosophy of art. Cambridge University Press.