Space of Difference: The Dichotomy of Heterotopia and Heterotopy on Foucault and Lefebvre

Öz

In the city, it is increasingly encountered the spaces that are pushed out of the free use of the citizens. This push out procedure – the force to abandon the free use of urban space- also indicates that everyday life occupied by spaces or spatial facilities controlled by state apparatuses. This situation can considered as an attempt of power to create homogeneous, boring and sterile spaces in the city. Power tends to create a sequence of spaces (not system) or an urban environment (not pattern) where not only the physical control is possible by the digital control mechanisms, but also isolated from diversity, and the decreased depth of social interactions. In the place where the follow-up mechanisms cannot operate, power tends to inhibit physical accessibility. It is obvious that "heterotopic" spaces are in an extinguishing process by power. In this context, could the concepts of "Heterotopia" of Foucault and "Heterotopy" of Lefebvre taken into the consideration to be able to revaluate/reread liberated and public spaces of the city? Although these two concepts seem to describe the “space of difference”, it is designated there are clear distinctions between them. This article is an attempt to unfold the differentiation of the “space of difference” within a holistic approach. This text is written to re-read the spaces of difference and to recount the disappearing liberated side of urban life.

Anahtar Kelimeler

• Space of difference,Heterotopia,Foucault,Heterotopy,Lefebvre

Farklılığın Mekanı: Foucault ve Lefebvre’deki Heterotopya ve Heterotopi Ayrımı

Öz

Kent içerisinde giderek artan bir biçimde kentlinin özgür kullanımının dışına itilen mekanlarla karşılaşılmaktadır. Bu itiliş -özgür kentsel kullanımın terkedilmeye zorlanması- aynı zamanda iktidar aygıtlarının kontrol edebildiği mekanlar ya da mekansal donatılar tarafından işgal edilmiş gündelik hayat anlamına gelmektedir. Bu durum erkin, kent içinde bir tür türdeş, sıkıcı ve steril mekanlar oluşturma girişimi olarak değerlendirilebilir. Erk, çeşitlilikten yalıtılmış, sayısal kontrol mekanizmaları ile fiziksel takibin olası kılındığı ve her türlü sosyal etkileşim derinliğinin azaltıldığı, bu mekanizmaların işletilemediği durumda fiziksel erişimin engellendiği bir mekanlar dizisi (dizge değil) ya da kent düzlemi (örüntü değil) oluşturma eğilimindedir. “Heterotopik” mekanların, erk tarafından sönümlendirilmesi girişimiyle karşı karşıya kalındığı aşikardır. Bu bağlamda, Foucault’nun “Heterotopia” ve Lefebvre’in “Heterotopy” kavramları, kentin özgür ve kamusal alanlarını yeniden okuyabilmek için elealınabilir mi? Farklılığın mekanını tarifleyen bu kavramlar sanki aynı durumu tarifliyor gibi gözükseler de aralarında net ayrımların olduğu belirlenmiştir. Bu makale farklılığın mekanının ayrımını bütüncül bir bakışla ortaya çıkarma girişimidir. Bu metin, farklılığın mekanlarının yeniden okunabilmesi ve kentsel yaşantının kaybolan özgür yanının yeniden görülmesi gereğinin dillendirilmesi için yazılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Farklılığın mekanı,Heterotopia,Foucault,Heterotopy,Lefebvre

Kaynakça

1. Althusser, L. (1994). İdeoloji ve devletin ideolojik aygıtları. (Y. Alp ve M. Özışık, Çev.) İstanbul: İletişim. (Orjinal eserin yayın tarihi: 1970).
2. Foucault, M. (1997). Of other spaces: Utopias and heterotopias. N. Leach (Der.), Rethinking architecture- a reader in cultural theory içinde (ss: 329-357). Londra: Routledge.
3. Harvey, D. (2013). Asi şehirler. (A. D. Temiz, Çev.) İstanbul: Metis. (Orjinal eserin yayın tarihi: 2012).
4. Hetherington, K. (1997). Badlands of modernity- heterotopia and social ordering. Londra: Routledge.
5. Lefebvre, H. (2003). The urban revolution. (R. Bononno, Çev.) Minesota & Lon-dra: University of Minesota Press. (Orjinal eserin yayın tarihi: 1970).
6. Lefebvre, H. (2011). Kentsel devrim. (S. Sezer, Çev.). İstanbul: Sel. (Orjinal eserin yayın tarihi: 1970).
7. Lefebvre, H. (2014). Mekanın üretimi. (I. Ergüden, Çev.). İstanbul: Sel. (Orjinal eserin yayın tarihi: 1974).
8. McLeod, M. (1996). Everyday and ‘other’ spaces. D. Coleman, E. Panze ve C. Henderson (Der.), Architecture and feminism içinde (ss:1-37). New York: Princeton Architectural Press.

9. Stavrides, S. (2016). Kentsel heterotopya. (A. Karatay, Çev.). İstanbul: Sel. (Orjinal eserin yayın tarihi: 2010).
10. Stavrides, S. (2018). Müşterek mekan: Müşterekler olarak şehir. (C. Saraçoğlu, Çev.). İstanbul: Sel. (Orjinal eserin yayın tarihi: 2016).