Bursa Topraklarında Kış Mevsiminde Polihalkalı Aromatik Hidrokarbon (PAH) Kaynaklı Kirlilik Seviyesinin Belirlenmesi
Öz
Toprak, polihalkalı aromatik hidrokarbon (PAH) bileşikleri gibi yarı uçucu organik kirleticiler için karasal çevredeki en önemli rezerv alanıdır. Toprağın PAH’lara ilgisi büyüktür ve bu kirleticiler için doğal bir alıcı ortam gibi davranır. Bu çalışmada, sanayi ve tarım kenti olan Bursa’da topraklardaki PAH kirliliğinin bölgesel değişiminin kış mevsimi için belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda, 20 farklı noktadan yüzeysel toprak örnekleri alınmıştır. ∑12 PAH konsantrasyonları trafik+mangal+yerleşim bölgesi toprağında 4970 ng/g KM, çimento ve demir-çelik fabrikalarının bulunduğu bölge topraklarında ise sırasıyla 4382 ng/g KM ve 4000 ng/g KM olarak belirlenmiştir. Demir-çelik ve çimento fabrikalarının önemli birer PAH kaynağı olduğu tespit edilmiştir. Kirliliğin en az olduğu toprakların ise kırsal alanlarda yer aldığı görülmüştür. Toksisite değerlendirmelerini yapabilmek için her bir PAH türüne ait TEF değerleri kullanılarak PAH türlerine ait konsantrasyonlar BaP eşdeğer konsantrasyonuna (BaPeq) çevrilmiştir. Örnekleme noktalarında ∑12 BaPeq değerleri 0,1 ile 381,8 ng/g KM arasında değişim göstermiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ATSDR-Agency for Toxic Substances and Disease Registry (ATSDR), (1995), “Toxicological Profile For Polycyclic Aromatic Hydrocarbons (PAHs)”, Atlanta (GA): Department Of Health And Human Services, Public Health Service, USA
- Bae, S.Y., Yi, S.M., Kim, Y.P. (2002), Temporal and spatial variations of the particle size distribution of PAHs and their dry deposition fluxes in Korea, Atmospheric Environment, 36, 5491-5500.
- Bortey-Sam, N., Ikenaka, Y., Nakayama, S.M.M., Akoto, O., Yohannes, Y.B., Baidoo E, Mizukawa, H., Ishizuka, M. (2014), Occurrence, distribution, sources and toxic potential of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in surface soils from the Kumasi Metropolis, Ghana, Science of the Total Environment, 496, 471-478.
- Bozlaker, A., Muezzinoglu, A., Odabasi, M. (2008), Atmospheric concentrations, dry deposition and air-soil exchange of polycyclic aromatic hydrocarbons (PAHs) in an industrial region in Turkey, Journal of Hazardous Materials, 153,1093-1102.
- CCME-Canadian Council Of Minister of the Environment, (2010), “Canadian Soil Quality Guidelines For The Protection Of Environmental And Human Health:Carcinogenic And Other PAHs, In: In Canadian Environmental Quality Guidelines”, Canadian Coucil Of Ministers Of The Environment, Winnipeg.
- Chen, Y.J., Feng, Y.L., Xiong, S.C., Liu, D.Y., Wang, G., Sheng, G.Y., Fu, J.M. (2011), Polycyclic aromatic hydrocarbons in the atmosphere of Shanghai, China, Environmental Monitoring and Assessment, 172, 235-247.
- Cho, Y., Kim, G.B., Cho, Y.S., Choi, M.S., Ryu, S.H., Choi, S.H., Park, Y.K., Choi, J.W. (2014), Polycyclic aromatic hydrocarbons exposure in residents living near a cement factory with kilns, International Archives of Occupational and Environmental Health, 87, 889-896.
- Collins, J.F., Brown, J.P., Alexeeff, G.V., Salmon, A.G. (1998), Potency equivalency factors for some polycyclic aromatic hydrocarbons and polycyclic aromatic hydrocarbon derivatives, Regulatory Toxicology and Pharmacology, 28, 45-54.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevre Mühendisliği
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Gizem Eker
*
0000-0002-7175-2942
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
15 Ekim 2018
Gönderilme Tarihi
25 Temmuz 2018
Kabul Tarihi
8 Ağustos 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 3 Sayı: 2